Druckschrift 
Parva naturalia : [Mit Komm. von Johannes de Mechlinia]
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

et actum ientiendi perficiunt

exterioris. tūc poterit dari tp̄s qd̓ ꝓpt̓ ſui ꝑuitatē ſit īſenſibile actu. tn̄ actu potētia ſil̓. ex inſenſibilibꝰ em̄ actuet potētia fit ſenſibile. ſed ex inſenſibilibꝰ actu potētiatn̄ ſenſibilibꝰ. Dixerūt tn̄ qͥdā ſicut Euclides in librode viſu. Et oēs illi dicūt viſum ꝑfici tranſitu radioruꝫſuꝑ illud qd̓ ē viſibile viſio fiat extramittendo ſcꝫviſus videat̉ plura ſil̓ videre ꝓpter tꝑis īꝑceptibilitateꝫSic em̄ dicūt duas ꝑtes rei viſibilis vel plures. oculꝰvidētis ſuo lumine emiſſo vidēdo ꝑcurreret qͣs iudicaretſe ſil̓ videre ꝯtinue ꝓpt̓ īꝑceptibilitatē tꝑis. Sed hecopinio falſa eſt. Non ſolū. qꝛ d̓t viſionē fieri extramittēdo. ſꝫ ex eo etiā. qꝛ ſic in toto tꝑe nihil videt̉. ſꝫ ꝑs in ꝑtetꝑis qd̓ falſum eſt. qꝛ totū viſibile ſil̓ videt̉ in tꝑe vel inꝑte tꝑis. īmo totū viſibile venit ad viſum ſubito ſuaꝫſpēm. Etiā ſic nūqͣꝫ poſſet totū videri. qꝛ infinita ſunt indiuiſibilia. qͣſi alternatōe qͣdā ſucceſſiua vident̉. tūc totūnūqͣꝫ ꝑfecte eēt viſuꝫ. ſꝫ indiuiſibilia totiꝰ viderent̉ ſucceſſione q̄dā Ad rōnes Ad pͥmā ptꝫ ſol̓o ex dictꝭ.ſi loq̄mur de tꝑe in cōi ẜᵐ app̄henſibile ē ex motu alioqͣꝫ ſenſatōis exterioris ſenſus tūc vtiqꝫ ē dabile actu īſenſibile ꝓpter ſui paruitatē ſꝫ actu potentia ſil̓. Si ātloqͣmur de tꝑe qd̓ eſt menſura ſenſatōis exterioris ſenſus tunc eſt dabile tp̄s inſenſibile ꝓpter ſui paruitatēꝓpter cām tactā Ad ſcd̓am dd̓m. tp̄s eſt ſenſibile ſe neqꝫ accn̄s. ſi formal̓r accipiatur in rōne numeri.qꝛ ſic ſolo intellectu cognoſcit̉. Sꝫ material̓r acceptū vtiqꝫ ſentiri poteſt a ſenſu exteriori ſenſu cōi. magis tamēa ſenſu cōi ſit paſſio ꝯſequens ſenſibile cōe ſcꝫ motum poteſt etiā motus qͥlibet ab exteriori ſenſu cognoſci a ſenſu cōmuni cognoſcit̉. Non em̄ ſenſus exterior cognoſcit motum ſenſatōnis quem ꝯſequitur tp̄s. Illuꝫtn̄ cognoſcit ſenſus cōmunis.Sextum dubium eſtUtꝝ intellectus recte dicatur a ph̓o ſentire SolutōNon d̓r ſentire quaſi actus ſentiendi ſit ip̄ius intellectcum ſentire eliciatur a potentia ſenſitiua. Sed d̓r intellectus ſolum tanto ſentire. Quia ex ſenſu multa app̄hendit. immo om̄ia ſenſibilia apprehendit ad ſenſum aliquem conuerſus. inqͣntum ergo apprehendit ſaporē d̓rguſtare. inqͣꝫtū apprehēdit colorē d̓r videre. Et qꝛ ſpūales ſub̓e ea que animalia ſenſibꝰ diuerſis cognoſcunt vnaindiuiſibili virtute intellectus apprehendunt. et oīa fere oꝑantur hoīes efficiunt. metaphorice eis attribuuntur oculi aures qd̓ plus eſt mēbra ſingula fere humani corꝑis totius hoīs effigies. Ueꝝ tn̄ ē intellectus equaliter ſenſus oēs reſpicit. ſꝫ pͥncipal̓r īteriores eos exteriores. Un̄ ſicut ſe hꝫ ſenſus cōis ad exteriores ſenſus. ita ſe hꝫ ītellectus ad interiores. Preterea hoc ſcꝫ intellectus ſentit dixit ph̓s ẜm modum loquendi epicuroꝝ illoꝝ .ſ. diſtinxerunt inter ſenſumet intellectum quales fuerunt oēs illi inquit Albertus dixerunt nos plura ſimul ſentire non poſſe.Septimum dubium eſtUtꝝ indiuiſibile ſit ſenſibile. Et videt̉ ſic. Quiavltimū rei eſt viſibile. ſed hoc eſt indiuiſibile. ergo indiuiſibile eſt ſenſibile Scd̓o Suꝑficies indiuiſibilis ē.et tamē ſenſibilis. Tercio Indiuiſibile eſt imaginabile. ergo ſenſibile. Cōſequentia patꝫ. qꝛ imaginari eſtſentire erit ſolum ſenſibile interiori ſenſu. ſed exte

riori ſenſu. qꝛ quicquid ſenſu interiori apprehendit̉ hocpͥus fuit apprehenſum ſenſu exteriori Nihil em̄ eſt in ſenſu interiori quin pͥus fuerat in exteriori ſicut nihil eſt ī intellectu quin pͥus fuerat in ſenſu In oppoſitū eſt auctoritas ph̓i in textu ꝓbantis indiuiſibile eſſe inſenſibile.Sol̓o Quidam ſicut Plato Euclides dixerūt indiuiſibile ſe ſenſibile. Dixerūt em̄ viſionē fieri extramittendo radios quoꝝ indiuiſibili tactu accipereturſenſatum. Et qꝛ non ꝯtingit vltimo radij ac indiuiſibilitangi niſi indiuiſibile Ideo accipiendo indiuiſibile poſtindiuiſibile in ip̄o viſibili. dicebant apprehendi vl̓ accipi aliquod ſenſibile niſi partes indiuiſibiles hoc intactū extenderunt vt in tactu corporali ꝑfici dicerent viſibilem oꝑatōem. Et cauſa huius poſitōnis fuit a platōne poſita. Quia ſpūs vehētes in corpore virtutes aīevidebat lucidos lumina quedā cum putaret heclumina egredi de corꝑe dicebat ea vehere ſecum ꝟtutesſenſibiles tactum ad ſenſibilia ſenſibiliū habere noticiam Euclides aūt dixit hoc ſolum habere locum de viſu. Et hi ſcꝫ Plato Euclides dixerunt inſenſibile eſſetempus tranſitus radij de parte in partem. ideo putari rem totam ſimul videri. quam tamē dicebant ſucceſſiue per partes videri. Et qꝛ radius tangens eſt extremitatis indiuiſibilis. ideo ſeqͥtur ẜm eos indiuiſibileſit ſenſibile per ſe. Sed hec opinio inſufficiens eſt Tumqꝛ viſio fit extramittēdo vt oſtēſum eſt. Tum qꝛ ſiſic fieret viſio per cōprehenſionē partium indiuiſibiliumtunc res poſſet ẜm ſe totam videri. ſed fieret viſio admodū tactus. que em̄ tangimus aliquando tangimusẜm partem partem. ſed in infinitum. quia tangimꝰea ad quātitatē alicuius mēbri tangentis cuius partes ſunt infinite. Tum etiam. qꝛ res tota non erit viſibilis. qꝛ ꝯtingit infinita pertranſire. Hac ergo falſaopinione reiecta. Qd̓m indiuiſibile ſimpl̓r eſt ſeſenſibile. licet bene per accūs. Primum patet ph̓m intextu. Dico indiuiſibile ſimpl̓r. qꝛ actu indiuiſum. diuiſibile tn̄ aptitudine vtiqꝫ p̄t videri. ſimil̓r īdiuiſibile ẜmqͥd ſicut ſuꝑficies vel linea videri p̄t. Sꝫ indiuiſibileſimpl̓r cuiuſmodi ē punctū. Scd̓m pꝫ. Quia īdiuiſibileeſt aliqͥd illius qd̓ ſe ſentit̉. ſi ip̄m ſe ſit ſenſibileeſt tn̄ accn̄s ſenſibile. Ad rōnes Ad pͥmā dd̓mvltimū rei oīno īdiuiſibile ē ſenſibile niſi accn̄s vt dictum eſt Ad ſcd̓am pꝫ ſol̓o ex dictꝭ. qꝛ ſuꝑficies ēindiuiſibil̓ niſi ẜm qͥd Ad terciā dd̓m. indiuiſibile ē imaginabile ſe ſꝫ ſolū accn̄s. Qagnitudo em̄ aſenſibilibꝰ qͣlitatibꝰ abſtracta imaginabil̓ ē. ſꝫ īdiuiſibilemagnitudinis ꝟtute imaginatīa ſibi derelicta imaginari p̄t. ſꝫ imaginatīa ẜm ſtat ſub ꝑticipatōe ītellectusPreterea valet ꝯn̄a Licꝫ em̄ forſan ſenſibile ſit ſenſuinteriori. tn̄ ſenſu exteriori. Et ad ꝓbatōem dd̓ꝫ lꝫnihil ſit ī īteriori ſenſu. niſi aliqͦ fuerit in exterioritn̄ nccē ē eo fuiſſe in exteriori in īteriori eſt. qm̄multa īteriori ſenſu app̄hēdimꝰ eodē fuerāt foris ſenſibil̓r app̄hēſa. vt pꝫ de ītētionibꝰ ſenſibilibꝰ et demultꝭ ſil̓ibꝰ. Et ſil̓r d̓r de ītellectu multa ex ſenſibilibꝰelicimꝰ ſic fuerāt exteriorē ſenſuꝫ app̄hēſa. vt ptꝫde his ſunt ad aliqͥd. de ſil̓ibꝰ. ītelliguntur. tn̄ vthmōi fuerunt ꝓpriā ſpēm ſenſibilē in ſenſu.Finis libri de ſenſu et ſenſato.

E iiij