Druckschrift 
Parva naturalia : [Mit Komm. von Johannes de Mechlinia]
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

De ſpeciebus coloris. quot ſunt. et quo fiunt

em̄ oꝑꝫ ꝓpterea ponere vt qͥdā volunt colorē aliqͥd reale diſtinctū p̄ter lumen vel luminis ꝑticipatōem ſaltemextrinſeci in ꝑſpicuo ſicut aliqͥ nitunt̉ oſtendere. Suꝑpoſito em̄ queadmodū veritas hꝫ color ſit qͣlitas reſultans ex luminis extrinſeci incidētia in ꝑſpicuo terminato vtiqꝫ ſaluari p̄t multiplex modus tranſmutādilorem album in nigrum.Duodecimū dubiuꝫ eſt.An nigrū ſit tranſmutabile in albū. Et videt̉.qꝛ nigrū recipit aliū colorē. vt ptꝫ exꝑimento de tingentibꝰ nigꝝ in aliū colorē mutant. ex hoc videỉ ſit pͥuatio albi ſicut tenebra lucis Solutō Duoſunt modi tranſmutandi colores Inqͥt Alb̓tꝰ) .ſ. tingēdo tranſmutando. Per hoc ad q̄ſitū dd̓m tingēdo ꝯtingit colorē nigrū mutare in albū eo. qꝛ tinctura nigri ē in ſub̓a corroſiua ꝑmittit ſibi aliū coloreꝫin ſuꝑficie ſuꝑlinitū vel ſuppoſitū coherere. tranſmutādo āt bn̄ permutat̉ nigrū in albū in quēlibet aliū colorē. Ceruſa em̄ ē genꝰ coloris. lꝫ ſit nigra de plūbofacta ſit. tn̄ ſepe tranſmutata efficit̉ alba Idē em̄ acciditde puluere ferri niger ē. Et hoc inqͥt Albertꝰ meliusfit a natura. eo natura ſꝑ tranſmutādo oꝑat̉. Ad trāſmutatōes āt ars ſufficit ꝓpter defectū mouentꝭ Calidū em̄ vel frigidū in natura tranſmutans mouet̉ a celo. cuiꝰ virtus eſt ip̄a natura ſicut qd̓libet inſtrumētal̓roꝑans in ſe hꝫ ꝟtutē ſui motoris. Calidū āt vl̓ frigidūmouens artē hꝫ hanc virtutē. raro ꝑtingit adſpēm q̄rit̉. niſi artē q̄rat̉ hora in celū arte oꝑat̉.Et pꝫ ſol̓o ad obiectū. qꝛ ꝓcedit de tincturaDecimuterciū dubtū eliAn albū viſuꝫ nigꝝ appareat rubeū Et videt̉qꝛ lumen reſplendes vitꝝ rubeū. vel albū viſum rubeū diaphanum. apparet rubeū apparet color medius. album viſum nigrū apparebit rubeū. ſꝫ apparebit nigꝝ. lumē em̄ et pyramis radioſa a corꝑe lucidocedens afficit̉ diaphano qd̓ diffundit̉ ſeqͥtur naturāeiꝰ Sol̓o Sic. vt ī textu d̓r habet̉ etiā in pͥmo libromethauroꝝ. Cuius eſt. qꝛ vt ſup̄ circa textū dictū ē.Ome diaphanū mouet̉ alterat̉ ab eo qd̓ ip̄m videt̉.Et albū videt̉ nigꝝ tunc mediū diaphanū qd̓ ēnigꝝ mouet̉ alterat̉ albū ip̄m diffuſum. alterando hoc mediū ſeqͥtur etiā ꝯditōem alterabilis medijqd̓ diffundit̉. ita ex extremis coloribꝰ albo nigro reſultat color medius .ſ. puniceus vl̓ rubeus. īmo ẜᵐ diuerſam habitudinē medij nigri ꝑuij ad albū illud mediuꝫviſibiliter diffuſum. reſultat alius alius color mediusRubeus āt reſultat qn̄ videt̉ albū abſolute nigꝝ. Ita nigꝝ vincit qͦdāmodo albū ip̄m diffuſum Et qꝛſpēs ꝯrioꝝ ꝯͣriant̉. ꝓprie ꝓpter hoc miſcent̉. ideo videt̉ color ille medius reſultare ex eo ſpēs albi etnigri idē mediū veniunt ad ſenſum. Ad obiectumdd̓m tripl̓r diffundit̉ lumen viſibile mediū. Primo diffundit̉ ip̄m in ſua puritate acceptū inqͣꝫtū puꝝꝑſpicuū ꝑuiū nullo coloratū. ſic manet lumen inſua puritate hmōi diffuſionē Diffundit̉ aūt ſcd̓o mediū inqͣꝫtū ē mediū ꝑfecte coloratū. ſicut vitꝝ rubeuꝫ vl̓blaueū. ſic vt ꝓbat obiectio lumen tale mediū diffuſum ſeqͥtur naturā eius qd̓ diffundit̉. vt ſi ꝑſpicuū fuerit rubeū. lumen illud penetrans ꝯſtituit in obiecto cor-

pore colorē rubeū. Si viride colorē ꝯſtituit viridē. ſicde alijs oībꝰ coloribꝰ. excepto medio. colorato colore nigro. Quia lumē mediū tali colore coloratū penetrat.ſꝫ reuerberat̉. vn̄ videmus nigꝝ vitꝝ trāſitū luminiscolorē ſuū alteri dare ſicut alio colore colorata. Tercio diffundit̉ lumē mediū ꝑfecte coloratum. ſic lumen penetrās mediū ꝯſtituit colorē mediū. Et ſic ītelligēdū ē dictū ph̓i dicētꝭ albū viſuꝫ nigꝝ apparet rubeūDecimū quartū dubiū ēQuare ſol de mane veſꝑe apparet maior ſeip̄o in meridie Sol̓o. qꝛ viſibile viſum mediū denſius. apparetminꝰ ſeip̄o mediū magꝭ ꝑuiū minꝰ denſum. qꝛ in occurſu medij denſioris radij viſibilis rei refrāgunt̉ adpendiculū. ſicut in occurſu medij rarioris refrangunt̉ aꝑpendiculo. ſic viſibilē repn̄tant ſub maiori quātitate. In ſignū cuius res viſa berillū apparet maior qͣꝫ alias ſine berillo viſa. tanto apparet maior quāto vitꝝ fuerit denſius. inter ſole viſum in oriente occidete ſint vapores aſcendentes ſunt inter nos ſolemexiſtentē in medio celi. ideo aſtrū ſolis maius apparet inoriente occidente ſeip̄o exiſtente in meridieDecimūquintū dubiū ēQuare in ſpeculo ſoli oppoſito videt̉ ſolū ſol. In ſpeculo āt in aqͣ poſito videt̉ planeta circa ſolē poſitꝰ SoQuia radij ſolis cadētes ſuꝑ ſpeculū nudū fortitudineſue irradiatōis inceſſus īpediūt apparitōnem minorisplanete. Sꝫ īcidētes in aquā ſuꝑ ſpeculū debilitant̉ inaqua ſua refractōne. ideo in aqua impediunt apparitōem alterius planete.Decimulextū dubtu eiſ.Quare in collo colūbe ꝓpter diuerſum ſitum apparēt diuerſi colores Sol̓o Quia illi colores vident̉ aliquāreuerberatōem ſplendoris ꝓpter vnionē plumaꝝ Ideoẜm diuerſitatē ſitꝰ aſpicientiū variat̉ diſpoſitio colorisꝓpter diuerſaꝫ figurā reuerberatōis. Sicut pꝫ in IrideHic poſſent moueri dubia de quolibet colore in ſpē.Sed ad vitandū ꝓlixitatē deſuꝑ ſuꝑſedendū eſt.De odore vero et ſapore dicendū Fere em̄ eadem ē paſſio. in eiſdē aūt ē vtrūqꝫ eoꝝ Manifeſtiꝰ āt eſt nobis ſapoꝝ genus qͣꝫ odoꝝ Huius aūt cauſa qm̄ peiorē qͥdem habemus alijsanimalibꝰ odoratū. ip̄is ſenſibꝰ in nobis Tactum vero certiſſimū oīm animaliū habemus.Guſtus vero tactus quidam eſtIſtd̓ ē ſcd̓m capitulū in ph̓s ꝓſeqͥt̉ de ſapore. Etdiuidit̉ in duas ꝑtes pͥncipales. In qͣꝝ pͥma determīatde ſapore on̄dēdo qͥdditatē eiꝰ. In ſcd̓a de ſpēbꝰ eiꝰ. ibi(Quēadmodū āt colores) Prima ꝑs rurſus ſubdiuiditur in duas ꝑtes. In pͥma recitat tres falſas opiniones de ſapore. In ſcd̓a eas reprobat on̄dendo veꝝ mo generatōis ſaporis. ip̄m definiēdo. Scd̓a ibi (Hoꝝſicut empedocles) Prima iteꝝ ſubdiuidit̉ in duas. Prima ē p̄ābularꝭ. Scd̓a executīa. Scd̓a ibi (Qd̓ qͥdē igit̉)

C iij