Druckschrift 
De civitate dei : [Mit Kommentar von Thomas Waleys und Nicolaus Trivet]
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Veſtam qͦꝫ ip̄am ⁊cͣ. de veſta qd̓ vocet̉ qn̄qꝫ ignisqn̄qꝫ terra dixi ſupra libro. iiij. ca. G. Et infra.violentiorē qualis vulcani eſt ⁊cͣ. vulcanus eſt deusfabroꝝ et ignis quo fabri vtunt̉. Et infra. Celumſolū iuꝑiter. vnde ouidius libro. iiij. de faſtis ſic dic̄.ſub ioue durauit multis īmota diebus. Et infra. Etſi venerē vinceret ⁊cͣ. hoc dicit ꝓpter ꝯtentōem pomo aureo de quo capitulo p̄cedēti dictū eſt.T ſicut hec que exempli gr̄a ⁊cͣ. In hoc ca. xvij. Ibtūs aug̓. on̄dit īterp̄tes eoꝝ que de dijs dicuntur habēt certitudīem eoꝝ que dicūt. ȳmo necea ſciūt que firmiter credūt. ſed quaſi opinādo loquūtur. qd̓ ꝓbat per duas auctoritates varronis. Eſtaūt aduertenduꝫ ſicut patuit ſupͣ libro. vj. ca. iij.varro de rebus diuinis ꝯpoſuit quīqꝫ trinarios librorum inquīti vero et vltimi libro pͥmo determinat dedijs certis. ī ſcd̓o de dijs īcertis. ī tercio vero dijs ſelectis. pͥma vero auctoritas ſumit̉ ex ſcd̓o libro ī quoetiā facit mentōem de hijs que dixerat in pͥmo libro.dicens ſic. Cum ī hoc libello videlꝫ ſcd̓o eſt de dijs īcertis dubias de dijs opiniones poſuero rep̄hēdidebeo .i. non ſum rep̄henſibilis ꝙͣuis ea dico in hoclibello dico dubitando et opinando. em̄ dubitauitiudicare oporte̓ et poſſe .i. qui putat illa ego dicādeberēt iudicari .i. certitudīe ꝓnunciari. et poſſefieri audierit faciet ip̄e i. audierit que dicā ꝓnūciet ip̄e certitudīe et aſſerat ea certo. qͣi di. ego faciā. faciat aliꝰ. ego citiꝰ ꝑduci poſſum ut in pͥmolibro que dixi .ſ. de dijs certis in dubitatōem reuocē.ꝙͣ in ſcribā oīa ut ad aliquā dirigā fūmā .i. certitudīem oīa ſcribam in hoc libro. ij. qui eſt de dijs īcertis. Scd̓a ꝟo auctoritas ſumit̉ ex tercio libro p̄dictovbi varro alludit dicto ſenophanis qui dixit qͥd pu et nunqͥd ꝯtendā id eſt nunqͥd tanꝙͣ mihi certū defendā vl̓ ponam. hominis enim ⁊cͣ.E qͥbus credibilior ⁊cͣ. In hoc ca. xviij. on̄dit beatus aug̓. credibilior eſt īterp̄tatō ratōnū dehijs que dijs attribuunt̉ dicit eos eſſe homīes adhyſtoriaꝫ refert ea eis dicunt̉. ꝙͣ illa refert eaad cauſas vel effectus naturales. et ꝓbat hoc qd̓ioue d̓r ip̄m ſuū pr̄em viciſſe et de regno expuliſſe.credibilius eſt iam hoc ſit. qꝛ ſaturnus fuit crudelis in filios ſuos. ꝓpter qd̓ d̓r filios ſuos deuoraſſe. et iupiter ꝑtim mētu pr̄is. ꝑtim cupiditate regni cuꝫpatre bellauerat et vicerat ꝙͣ illud qd̓ varro fingit.videlicet ideo dicit̉ de ioue. qꝛ ip̄e eſt cauſa et ſaturnus eſt ſemē. qꝛ ẜm hoc cauſa ſemꝑ p̄cedat ſemen. nec vnꝙͣ generet̉ ex ſemīe. ſequit̉ ſit genitus a ſaturno. cuius oppoſitū dicit varro.Aturnū īquit dixerūt ⁊cͣ. In hoc ca. xix. on̄dit beatus augͥ. īterptatōnibus eoꝝ naturales ſaturno ſunt falſe imꝑtinentes etiā et ſeip̄as deſtruētesEt reprobat in hoc capl̓o quīqꝫ īterp̄tatōnes et eaꝝreductōnes hijs que ſaturno attribuunt̉ ut patebit Tangit aūt hic in pͥncipio fabulā de ſaturno videlicet glebā loco filij ſui deuorauit quā ſupͣ poſui capitulo. ix. reprobat augͥ. īterp̄tatōem huius fabule etpatet ītentio auguſtini. Et jfra. Falcē habet inquit⁊cͣ. Hdic reprobat ſecundā īterp̄tatōem varronis. dehoc ſaturnus d̓r habere falcē̓. Sic em̄ formabat̉ ſimulachrū eius. huius ratōem reddit varro hyſtoricāquā aug̓. reprobat ex dictis vartonis alijs. Et ſcienda ſunt hic duo. pͥmū eſt ſaturnus pͥmo regnauitin creta et eo ibi regnāte ꝯſtat fuiſſe ibi agriculturaꝫpoſtmodū regnauit in italia iano. et ibi ante aduetum ſuū fuit agricultura. Sed tn̄ dicit eutr opiꝰ libro pͥmo ip̄e adhuc rudes ppl̓os .ſ. italie domos edificare. terras īcoſere. plantare vineas docuit. atqꝫhumanis moribus viuere. antea ſemiferis glandi tm̄mō alimētis vitā ſuſtentarēt. qͥbus meritisab indocili et ruſtica multitudīe deꝰ appellatus ē. Exquo patet ſub eo ī italia īcepit agricultura. ꝓpterqd̓ attribuūt ſibi falcē. Qd̓ vero augͥ. dic̄ eius tꝑefuiſſe agriculturā. vel ītelligendū eſt quo ad pͥncipium ſui regni. vel potius hoc dicit ẜm ſnīam varronisquē ad ꝯfirmanduꝫ hic adducit. Scd̓o vero dictisvarronis ſciendū eſt poete finxer̄t qͣtuor ſecula ſeutꝑa. vnū aureū. et illud fuit pͥmū ſub ſaturno. ſecūdūfuit argenteū ſub ioue. terciū fuit ereū. quartū ferreū. quo īcepit mūdus vndiqꝫ bellis plenus eſſe. Aſſignat ergo varro cauſam quare pͥora tꝑa videlicet ſeculi aurei attribuūtur ſaturno potius ioui. et dicit hoc eſt qꝛ ſemē attribuit̉ ſaturno. Et pͥmo vixerūthoīes de ſeminibus que pͥmo naſcebant̉ ſpōte. ẜmvarronē ſub ſaturno vixerūt hoīes ſine agricultura.Et infra. Deinde ideo dicit. hic reprobat augͥ. ītetp̄tatōnem terciā videlicet cām reddit̉ de hoc ſaturno īmolant̉ pueri a qͥbuſdam. ſicut a penis .i. afrisſeu cartaginenſibus de qͥbus dicit oroſius libro. iiij.Cartaginenſes qͥppe homīes vt victimas īmolabantetateqꝫ impuberes. ſic etiaꝫ fecerūt hij de qͥbus dicitpͣs. Et īmolauerūt filios ſuos et filias ſuas demonijs.qͥdam vero īmolauerūt hoīes maioris etatis ſic̄ galliConſimile narrat oroſius de buſiride tyranno egipti innocentū hoſpitū ſuoꝝ ſanguinē dijs ſuis ꝓpinauit. dicit̉ etiā in theorica artis magice ſacrificarehoīem eſt p̄cipuū et efficaciſſimū ſacrificiū. Conſtatem̄ demones hoc ſacrificiū magis acceptāt delectati tam in crudelitate ſacrificātis etiā ī effuſione humani ſanguinis ꝓpter odiū quo hoīem odiūt. Et īfraQd̓ celiū īquit pr̄em ⁊cͣ. Hic reprobat qͣrtam īterp̄tatōem .i. aſſignatōem cauſe quare ſaturnus d̓r filiuscelij eſſe. et patri ſuo virilia amputaſſe. et patet intentio aug̓. Et īfra. Chronō appellatū ⁊cͣ. hic ponit interp̄tatōem quītam. que ſcꝫ reddit cauſam qͣre ſatur/nus apud grecos appellat̉ Chronos id eſt tempuspatet intentō augͥ. Scienduꝫ eſt aūt ẜm yſidoꝝ li..viij. ethimologiaꝝ alie aſſignant̉ cauſe eoꝝ queſaturno dicunt̉ quā varro aſſignat in hoc libro.N cereris aūt ſacris ⁊cͣ. In hoc ca. xx. ponit aug̓interp̄tatōem varronis de ſacris cereris eleuſina appellant̉ a quadā ciuitate grecie que eleuſis veleleuſinū vocatur. vbi iſta ſacra celebrabant̉ p̄cipueet apudathenienſes etiā fuerūt nobiliſſima. Vnde adintellectū huius capl̓i ſciendū eſt fabulā de raptuꝓſerpine filie cereris ponit ouidius libro qͣrto de faſtis diffuſe dicens. in ſicilia cum ꝓſerpina quadaꝫdie ambularet prata puellis ſuis comitatā et vidiſſet flores in copia īcepit ip̄a vna puellis ſuis colligere. Cum aūt ip̄a et etiā ip̄e puelle eius circa florūcollectōeꝫ multū eſſent ītente ꝯtigit puellas a ſua domina ſeparari. et relicta fuit ꝓſerpina ſola. qd̓ cernēſpluto mox eam rapuit et ad īferos ſecū duxit. puellevero reuerſe vt flores collectos ꝓſerpine pn̄tarent eam clamatā nullatenus inueniſſent vlulatibꝰtes implent. Ceres tūc clamoribus puellarū attonitacum audiſſet filiā ſuā raptā īceꝑit etiā vlulare altisclamoribꝫ filiā ſuā vocare. et diſcurrendo multa loca recurrere. Cūqꝫ diuerſas terras eam multis diebus queſiſſet ieiuna manēs nec ꝯſolatōnem recipiensꝯtigit eam venire ad portū athenienſem iuxta quē inloco vbi poſtmoduꝫ ciuitas eleuſina ꝯſtructa ē ſedetſub diuo multis diebus ſola et meſta. vbi fuerūt agricelei ſenis qui eam in domū ſuū ītroduxit et eam comedere fecit. poſtmodū vero omēs terras circuiens fiIiā ſuā querēs nullibi reperiſſꝫ terrā deſeruitcelos petiuit. vbi a ſole dictū eſt ſibi orcus id ē pluto frater iouis eam raptā ſecū duxerat. deponit ergoceres ſoror iouis q̄relam de plutōne eo filiā ſuā quāde ioue habuerat. ꝓſerpina filia iouis erat. ſic raptam abduxerat et tandē victus iupiter cōpaſſionescereris que ad filiā ſuā volebat oīno deſcende̓ niſi eireſtitueret̉. ſic ſtatuit vt videlicet ſex menſibus anniꝓſerpina eſſet matre ſua. et alijs ſex mēſibꝰ plutōne marito et patruo ſuo. quo a ioue ꝯceſſo recepitceres animuꝫ pͥſtinū et vehemēter ꝯſolata eſt reddita