februam romani dixerūt piamina patres. credebantem̄ ꝙ aīe defūctoꝝ circūuolarēt ⁊ aerē īmundū redderent. et ideo ꝓuiſū fuit de qͦdam genere purgandiaerē. qua purgatōne facta aīe redierūt ad ſepulchraet illa purgatō vocabat̉ februariū. de duplici ꝟo facie iam de qͣ hic fit mētio dicet̉ in ſequēti capl̓o.Ed iani bifrontis ſimulachri ⁊cͣ. In hoc ca. viij.btūs aug̓. īprobat īterp̄tatōem naturalē quamfacit varro de ſimulachro ian cuiꝰ ſimulachrū qn̄qꝫformat̉ cū duabus faciebus ī eodem capite oppoſitasplagas mūdi reſpicientibus. qn̄qꝫ vero cū qͣtuor. Etꝓpter hoc qn̄qꝫ vocāt ianū bifrontē. qn̄qꝫ qͣdrifrōtēet illū etiā vocat qn̄qꝫ ianū geminū. facit aūt h̓ augͥ.duo. qꝛ pͥmo reprobat īterptatōem naturalē ian bifrontis. ſcd̓o iam qͣdrifrontis. ibi. cū vero eū faciunt.⁊cͣ. ¶ Quantū ad pͥmūſciendū ꝙ palatū oris quidampoete greci et etiā latini vocauerūt celū. eo ꝙ eſt rotundū et ſuꝑeminet īferiori ꝑti oris. ſicut celū terreet qꝛ in ore hoīs aꝑto et hiante eſt duplex aditus ſeuianua. vnus verſus dētes qͥ etiā reſpicit verſus extraet alius verſus guttur intorſū. ideo iano fecerūt duasfaciēs. Iſtam īterp̄tatōem īprobat btūs augͥ. primoon̄dens ꝙ irriſibilis ſit. et pꝫ ītentō aug̓. ſcd̓o on̄ditꝙͣ ſit irratōnabilis dicēs. Quid ē porro abſurdius ꝙͣin ip̄o mūdo nō īuenire duas ianuas ex aduerſo ſitas.ꝑ quas vel admittat aliqͥd ad ſe intro vel emittat a ſeforas. et de nr̄o ore et gutture quoꝝ ſil̓itudinē mundus nō habet. vel mūdi ſimulachrū ꝯponere iano ꝓpter ſolū palatū. cuius ſimilitudinē ianus nō hꝫ. ⁊ facitduas rōnes in hijs verbis quaꝝ vna ē talis. mundusnō habet duas ianuas ꝑ quās emittat vel admittat.ergo licet hyatus oris hoc habeat nō eſt hoc ad ꝓpoſitu de mundo. ergo ꝓpter hoc ianus .i. mūdus nō debuit habere ſimulachrū duplicis faciei. Scd̓a talis ēlicet palatū habeat ſimilitudinē celi ẜm poetas. tamēmūdus nō habet ſil̓itudinē oris vel gutturis. ſꝫ oriset gutturis duo ſunt aditus ſupͣdicti. ergo ꝓpter hocos et guttur nō debuit iani .i. mundi ſimulachrū effigiari. ¶ Sciendū eſt aūt ꝙ et alie rōnes aſſignanturq̄re ianus ē bifrōs. vnā aſſignatyſidorꝰ li. viij. ethimologiarū .ſ. ꝓpter oriens et occidens mūdi. quā cauſam tangit etiā hic infra btūs augͥ. Alias duas cauſastangit ouidius libro pͥmo de faſtis. vna ē ꝙ ẜm aliqͦsph̓os et poetas mūdus aliqn̄ fuit vnū ſolū chaos ī qͦoīa elemēta erāt adinuicē ꝑmixta. et nō diſtincta ſitunec loco. Et ad hoc repn̄tandū ianus format̉ cū duplici facie quaꝝ vna eſt anterius et alia ꝯſimilis poſterius. vt denotet̉ ꝙ īter āterius et poſterius tūc nōfuit diſtinctio ſed idē erat vtrūqꝫ. vn̄ in ꝑſona iani dicit ouidius ſic. nūc qͦꝫ ꝯfuſe qm̄ nota ꝑua figure. An̄qd̓ eſt in me poſtꝙͣ videt̉ idē. Alia cauſa ē. qꝛ ſibi cōmiſſa eſt cuſtodia mundi tanꝙͣ ianitori. et ideo ſicut ianitor habet reſpicere ingreſſus ⁊ egreſſus. ſic ⁊ ianꝰabſqꝫ hoc ꝙ caput vertat videt duas ꝑtes mūdi oppoſitas iō duas fingit̉ habere faciēs quaꝝ vnā oriētem alia occidentē ſpectat. Et īfra. ¶ Cum vero faciunt eū qͣdrifrontē ⁊cͣ. hic reprobat ianū qͣdrifrontemqui et ianus geminus appellat̉. et on̄dit ꝙ nec bene dicit̉ ianus geminus qꝛ nō & mundus gemiꝰ nec etiārōnaliter effigiat̉ qͣdrifrons. tū qꝛ nec in md̓o ſunt qͣtuor aditus ſeu ianue qͥbus aliqͥd intret vel exeat ſicutde hyatus ore ꝓpter quē ianus effigiatur bifrons dictū fuit. tū qꝛ etiā in ip̄o ore hominis a quo ſumpſitoriginē ianus bifrōs non ſūt quatuor aliqua ex qͥbuspoſſet ratō ſumi quare deberet effigiari ianus qͣdrifrons niſi forte neptunus qui eſt deꝰ maris impleatos eius piſce aliqͦ. et ſic buccis tumētibꝰ repreſentetduas facies et alie due ꝑtineāt ad os et guttur.Quem aūt qui etiā iupit̓ ⁊cͣ. In hoc ca. ix. reprobat aug̓. īterp̄tatōnes naturales eoꝝ q̄ de iouedicunt̉. et facit in hoc ca. duas ꝯtra eas rōnes quaꝝſcd̓a īcipit ibi. deniqꝫ quero ⁊cͣ. In pͥma vero ꝑte facittria. qꝛ pͥmo ponit ſnīam aliquoꝝ qͥ deos colūt de ioue quis ſit. quā etiā ꝯfirmat ꝑ vnū verſū virgilij quiponit̉ in georgicis. libro. ij. et quare ci p̄ponat̉ ianusẜm varronē. Scd̓o ibi. ſed recte hoc ⁊cͣ. dictā ſentētiāreprobat p̄cipue quantū ad dictū varronis. qui ideoianū p̄ponit ioui. qꝛ iano attribuūtur pͥncipia. ioui fūma. ꝓpter qd̓ iupiter eſt rex ſūmus. qd̓ reprobat augͥquia licet in hijs que facta ſūt ſummū et digniſſimumſit in fine et nō in pͥnci pio tn̄ in hijs q̄ nō fuit. ſꝫ ſuntcauſe effectiue alioꝝ oportet neceſſario ꝙ illud qd̓ ēſūma cauſa effectiua. ⁊ digniſſima ſit etiā pͥma. ſꝫ taliseſt iupiter ẜm eos. Tercio ibi. hūc ſane ⁊cͣ. on̄dit ꝙ exquo de ioue tā alta ſentiūt īmane ſacrilegiuꝫ ꝯmittuntqui in eius honorē crimīa ſibi īpoſita celebrāt ſicut intheatris et in ſcena. et melius eſſet ꝙ fingerent vnumaliū quē noīarent iouē de quo talia crimīa fingerēt ſic̄etiā fingūt de ſaturno. vt patet ꝑ ouidiū libro. iiij. defaſtis ꝙ deuorauit filios ſuos de quo dolēs mater iouis et timēs ne etiā iouē deuoraret occultauit eū natum ſtatim in nemore et ſuppoſuit loco eius vnū lapidem. vel ſicut infra ca. xix. dicit augͥ. glebā terre quāſaturnus credēs eſſe filiū ſuū deuorauit. Et infra.¶ Deinde quero quē ⁊cͣ. ponit hic aug̓. ſcd̓am rōnemꝓbans ex dictis eoꝝ ꝙ ip̄i habent ꝯcede̓ ꝙ iupit̓ ſitvna ꝑs iani ſeu mūdi cū tamē ip̄e varro et alij videantur dicere ꝙ ip̄emet iupiter ſit totus mūdꝰ vel animatotius mūdi. ut patuit ſupͣ ca. vj. Cū qūo ꝯcordat virgilius in buccolicis qui egloga tercia dicit iouis oīaplena. Ad qd̓ etiā varro in quodā libro quē fecit decultū deoꝝ extra libros. xviij. de rebus diuinis d̓ quibus ſupͣ libro. vj. ca. iij. facta ē mentio adducit ꝟſusvalerij ſorani et exponit eos eo mō quo hic recitat auguſtinus ſatis clare.Vni vero ianus ⁊cͣ. In hoc ca. x. facit terciā rōeꝫꝯtra ea que dicunt̉ et fiūt circa iouē et pꝫ intentio augͥ. ducit aūt ratō ſua ad hoc ꝙ ianus et iupiter n̄ſunt duo dij niſi velint iouem dicere tot deos qͦt habet ꝯgnomina.Axerunt eum victorē ⁊cͣ. In hoc ca. xj. auguſtiOnus qͣtuor ꝯtra ea que ioui attribuūtur arguit.Et facit in hoc ca. tria. qꝛ pͥmo recitat noīa qͥbus iouēnoīant et cauſam noīm aſſignat. Scd̓o ibi. in hijs vtaduertimus rōem ſuā terciā que habet̉ in p̄cedenti capitulo cōfirmat. Tercio ibi. nolo dice̓ ⁊cͣ. q̄dam circanoīatōem iouis reprobat. nomīa vero quē hic recitatauguſtinus ip̄emet ſi quis bene aduertat exponit. nāideo iupiter dicit̉ victor qꝛ oīa vincit. ideo inuictus.qꝛ a nemine vincit̉. ideo opitulus qꝛ indigentibꝫ opitulatur. ideo impulſor. qꝛ habet potentiā impellēdiideo ſtator qꝛ habet poteſtatē ſtatuendi. ideo centūpedā qꝛ habet ptāteꝫ ſtabiliendi et etiā in ſe ſtabiliseſt ut quaſi centū pedibꝰ īniterētur. ideo ſupīalis qꝛhabet ptātem reſupinādi. .i. reuerſandi. ideo tigillusqꝛ mundū ſupportet. Tignus vel tigillus eſt lignumin tecto cui alia ſupponunt̉ ut ea ſuſtentet. ideo alinꝰquia alit generaliter oīa. ideo rummus qꝛ rumā id ēmāma alit ſpecialiter aīalia. Iſta noīa iouis poīt apuleius in cōſmographia ſua. .i. libro de mūdo ī fine eiꝰ.Et īfra. ¶ Nolo dicere. hic arguit ꝯtra illud qd̓ dc̄meſt ſupͣ de ioue videlicet ꝙ ip̄e noīatur ruminus. quiaip̄e māma alit aīalia. ꝯtra qd̓ pͥmo arguit. nā videretur hoc opus ꝯuenientius femīe ꝙͣ viro attribui. ⁊ ꝑꝯſequēs iunoni potius ꝙͣ ioui. nec hoc eſſet incōueniens iunoni. qꝛ regina deoꝝ. nā ip̄a haberet ſub ſe deāruminā de qua facta eſt mentio ſupͣ libro. iiij. ca. xj. q̄ſibi famularet̉. Dicit aūt augͥ. Hic. nolo dice̓ ⁊cͣ. quaſidiceret nolo hoc dice̓ ſed tn̄ alius fortaſſe hoc dice̓t.Scd̓o ibi. cogito em̄ rn̄deri ⁊cͣ. arguit ꝯtra rn̄ſionemque dari poſſet. poſſet em̄ dici ꝙ iupiter et iuno idemſunt ſicut innuit valerius. de quo ſupͣ dictū eſt ca. ix.cuius verſus hic replicat auguſtinus. Et etiā iſta fuitopinio aliquoꝝ. ut patet ſupͣ libro. iiij. ca. xj. Contraqd̓ arguit auguſtinꝰ. qꝛ ẜm hoc iupiter erit illa dearumina de qua iam dictū eſt. Et ita iupiter n̄ diceret̉