Druckschrift 
De civitate dei : [Mit Kommentar von Thomas Waleys und Nicolaus Trivet]
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

intentio augͥ̓. Scd̓o ibi. querāt quid rn̄deant ⁊cͣ. contra eam arguit vbi etiā duo facit. qꝛ pͥmo ꝯtra illamreſpōſionem arguit. et fundat̉ argumentū ſuꝑ duobus dijs p̄dictis .ſ. vitūno et ſentino. et pꝫ ītento augͥ.Scd̓o ibi. ſi ab illo ⁊cͣ. quādā rn̄ſionē excludit. poſſet em̄ dici ille eſt vniuerſalis dator vite ſenſusvtitur iſtis duobus addandū vitā et ſenſū carni tanꝙͣ miniſtris. Cōtra qd̓ arguit qꝛ eodē alij dijꝓpter ſuā nobilitatē ſunt ſelecti deberēt hr̄e mīſtros.et īmediate ſeip̄os officia ꝑua exequi. et p̄cipueiuno que eſt regina deaꝝ et ſoror ac ꝯiunx iouis tn̄ip̄a ſe facit quedā minima. et deabus minimis ſeiungit ī rebus modicis. ip̄a eſt pueris īterduca cuꝫalijs duabus .ſ. abeona et adeona. quaꝝ vna fac̄ abire et alia adire. Et iuno eſt īterduca. qꝛ īter eas ducitpueꝝ. vnde et domiduca eſt. qꝛ ducit domū. Et infra. Ibi poſuerūt ⁊cͣ. Hic ꝯfirmat rōnem pͥoremſimilia videlicet de dea mēte videtur tam iunoniminerue p̄ponēda. Similit̓ virtute felicitate deqͥbus ſupͣ libro. iiij. a. xviij. capl̓o. vſqꝫ ad. xxiiij. dictūeſt que deberēt p̄poni marti qui eſt deus belloꝝꝯſequēs effector morciū et ſil̓r orco eſt deus inferniet receptor mortuoꝝ. duo īter deos ſelectos noīantur. Et īfra. igit̉ ī hijs ⁊cͣ. ꝯcludit augͥ. ex predictis ſelectō deoꝝ eſt facta ꝓpter maiorē vtilitatē quā p̄bent vl̓ adminiſtratōeꝫ ꝑſtantiorē quā habent dij qui ſūt ſelecti. ſed qꝛ ppl̓o magis noti erāt qd̓etiā ꝯfirmat dictū varronis. Et infra. Si felicitas ⁊cͣ. In iſta ꝑte ꝓbat augͥ. alia cauſa vidilꝫ maior noticia fuerit cauſa ratōnalis et ſufficiēs quaredij in pͥncipio p̄cedentis capituli enumerati debebanteſſe ſelecti potius ꝙͣ alij. et facit augͥ. talē rōem. Iſtaſelectio fuit facta a fortuna et ꝓpter merita deoꝝſelectoꝝ. ergo fortuna que oēs facit ꝓceres et ſelectos debuit eſſe potiſſima īter ſelectos. qꝛ vero fuitpoſita īter ſelectos vid̓r ip̄amet fortuna malaꝫ habuit fortunā. aūt iſta ſelectō fuerit facta a fortunapatet ex dicto varronis in p̄cedenti ca. et hoc idēbat etiā dictū ſaluſtij ī catilinario cito poſt pͥncipiū quā etiā duplici expimēto quoꝝ vnū ē venereet virtute. ſcd̓m eſt de minerua et pecunia. et patꝫ intentō auguſtini.Ratularet̉ aūt dijs iſtis ⁊cͣ. In hoc ca. iiij. oſtendit btus aug̓. dij ſelecti ſunt ī honorē dijs alijs p̄lati. et facit duo. qꝛpͥmo on̄dit eoꝝ nobilitasirriſioni exponit̉. Et pzitentio aug̓. Scd̓o ibi. verūtamē vir⁊cͣ. on̄dit eoꝝ nobilitas pluſꝙͣ alioꝝ deorum ignobilitas īfamia reſpergit̉. hoc qꝛ ē aliq̄s deus ꝓceꝝ qui fuerit vite īfamis. ſpecialit̓ tr̄excipit ianū qui fuit rex ī ytalia. qui etiā ſaturnū filiūſuū iouē fugientē de grecia ſuſcepit ut narrat ouidiꝰlibro pͥmo de faſtis. et ſecū regnare ꝑmiſit. ꝓpterqd̓ et in antiqua moneta romanoꝝ ī vna ꝑte fuit ymago iani et in alio fuit nauis. qꝛ ſaturnus ſimul ia regnauit venit in ytaliā mare. Ianus verodidit ciuitatē ianiculā in mote ianiculi poſtmoduꝫfuit vrbi additus ab ancho qͣrto rege romanoꝝ. Saturnus etiaꝫ ꝯdidit ciuitatē primo ſaturnia poſtealatiū. qꝛ ſaturnus ibi latuit filiū ſuū iouētimēs appellata eſt. Et ſicut dicit eutropius ruine eius hactenuscernunt̉ in finibus tuſcie ꝓcul ab vrbe. Licet vero ianus legat̉ fuiſſe deformis moribus tn̄ romani fecerunt ſibi ſimulachrum valde deformiter monſtruoſūquo īfra ca. viij. plus dicet̉.Ad ip̄oꝝ potius ⁊cͣ. In hoc ca. v. incipit beatusaug̓. īprobare phiſicā ciuilē deoꝝ ſelectoꝝ ꝙͣſtum ad īterptatōnes quas varro fecit in hijs circa deos illos fiūt. nititur em̄ varro on̄dere ea quede ip̄is dicunt̉ et circa eos fiūt. fiūt ad ſacrificandū etrep̄ſentandū aliquid naturale. et facit in ca. duo. qꝛpͥmo ponit dicta vartonis de hac materia. ſcd̓o ea reꝓbat ibi. ſꝫ o homo ⁊cͣ. Quātum ad pͥmū ſciendūvarro volēs on̄de̓ et aſſignare cām quare faciūt dijsaliqͥbus ſ̄mulachra humanis corꝑibus ſimilia dic̄ qd̓ideo factum eſt ut illi hoc vident oculis corꝑalibꝰ volūt mēte adire miſteria .i. ſacra ſecreta poſſint aīovidere aīam mūdi et ꝑtes eius ſunt dij vere in ſimulachro corꝑis humani tāꝙͣ ī ſigno quodā. animahumana eſt ſimilima aīe mūdi eſt deus. Corpus aūthumanū qd̓ ē ſicut vas ꝯtentiuui p̄ius aīe dat ſignificare ip̄am aīaꝫ et ſimulachrū dat ſignificare ip̄m corpus. et ponit ad hoc exemplū de vaſe quodā qd̓ enofoꝝ vocat̉. ſic dictum ẜm yſidoꝝ. xx. libro ethimologiaꝝ. quaſi ferens vinū. eno idē qd̓ vinū. Eſt em̄ īꝓpoſito de ſimulachro corꝑis humani ſicut eſſet huiuſmodi vaſe ſi poneretur in templo liberi .i. bachi adſignificandū vinū. vinū ſignificaret bachus ē deus vini. Et infra. Sed o homo accutiſſime ⁊cͣ. reprobat dicta varronis et pͥmo reprobat ea quo ad illud qd̓ ponit hic de ſimulachroꝝ miſterijs. qꝛ ſuntalijs dictis eiuſdeꝫ ꝯtraria. que dicta hic augͥ. recitatet ſupͣ libro. iiij. ca. xxxj. exp̄ſſius poſuit. qͥbus reprobat ſimulachra idem varro. Et ē ſciendū augͥ. ſepevocat varronē hoīem acutiſſimū vel doctiſſimū. qd̓facit niſi ꝓpter dicta tullij et terentij varrōne ſupͣ libro. vj. ca. ij. poſita. qͥbus augͥ. ſepe alludit. Scd̓o ibiveꝝ iſta miſteria ⁊cͣ. on̄dit dicta varronis ſupͣ iam recitata quo ad alia etiā et aliter reprobāda. qꝛ nec theologia naturalis ad quā interp̄tatōnes varro īducit ciuilē et ſibi placet tanꝙͣ vera ſit ꝯtinet veritatemſed falſa ē et multo falſior ꝯſequēs eſt ip̄a theologia ciuilis. Et patet intentō augͥ.Icit ergo idē varro ⁊cͣ. In hoc ca. vj. btūs aug̓.ponit et explicat ſententiā varronis de dijs quqͥdem ſententia ꝑtinet ad theologiā naturalē. quāhic ponit augͥ. qꝛ in ſequētibus ea ſepe et multū vtitur ī arguendo et reprobat ī multis locis vt in ſequētibus apparebit. Facit aūt hic mentōem de aīabꝰquas vocauit heroas et lares et gemos. Inter quaspoteſt ſic diſtingui. videlicet heroe fuerūt aīe hominū excellentis virtutis dicti ſic quaſi aerei ẜm yſid̓..viij. ethimologiaꝝ. lares vero dicunt̉ dij patrijdomos cuſtodiunt. vnde dicit ouidius libro. ij. de faſtis genioſqꝫ parit qui cōpita ẜuant. et vigilant nr̄aſemꝑ in vrbelares. Genius vero dicit̉ deus nat̉e. ſedgenij alios deos ſignāt qui deputant̉ hoībus eonos ponimus duos angelos vnū bonū et alterū maluhoībus aſſignari. vnde dicit̉ in cintillario poetarū naſcimur ſortimur duos genios quoꝝ vnus hortatur ad bonū. alius ad malū. tn̄ varro videt̉ velleſic diſtinguere. ſꝫ oēs aīe ſint heroēs et lares et geiiij. nam oēs aīas ratōnales poſuit eſſe genios. vt pꝫinfra libro iſto. ca. xiij. Et infra. Tunc diligentiusdiſſerendū eſt ⁊cͣ .ſ. infra libro. viij. Anus igitur a quo ſumit ⁊cͣ. In hoc ca. vij. īcipitbtus aug̓. ratōnes īprobare īterp̄tatōnes naturales dedijs. que dijs ſelectis attribuūtur. et p̄cipue agit de hijs que deo iano attribuit varro. dic̄em̄ ianū eſſe mundū et tn̄ ſibi attribuit micia reꝝ tm̄ alteri deo .ſ. termīo attribuit fines. qͥbus duobꝰduo mēſes fuerūt conſecrati .ſ. ianuarius iano cuiꝰ feſtum celebrabat̉ pͥmo die ianuarij. februariꝰ ꝟo deotermīo cuius feſtuꝫ celebrabat̉. xx. die menſis illius.nec fuit feſtū aliqd̓ in mēſe poſt feſtū termini. et illemenſis ātiquitus fuit vltimus menſis āni. vnde dicitouidius libro. ij. de faſtis loquēs de menſibus iſtis.ſequit̉ ianū veteris fuit vltimus āni tu qͦꝫ ſacroꝝ termine finis eras. pͥmus vero menſis ẜm ouidiū libromo de faſtis fuit olim marcius. et idem dicit ſalinus. aquo menſe ꝯputabant vſqꝫ ad menſem. x. et decimumab illo v̓ocabāt decembrē. Eſt aūt ſciendū licet februariꝰ eſſet vltimꝰ menſis et in eo celebrabant̉ terminalia .i. ſacra termini. tn̄ februarius dicebat̉ a quodam ſolēni purgatorio qd̓ fiebat illo mēſe qd̓ februariū vocabat̉ de quo ouidius libro. ij. de faſtis aſſignans cauſaꝫ quare februarius ſic vocabatur dicit hic.