Druckschrift 
De civitate dei : [Mit Kommentar von Thomas Waleys und Nicolaus Trivet]
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

officia ꝑte diſtinguit augͥ. ſupͣ libro. iiij. in diu̓ſiscapitulis. Et infra. Ad hoc addūt. vult hic dicereaug̓. in feſto bachi. i. liberi patris addebant̉ mulieres ad celebrandū bachanalia .i. ſacra bachi et etiamvinū. et ille mulieres ſic inebriebant̉ vino videbantur oīno inſanire. Iſta bachanalia a ſenatu poſtmodūinhibita ſunt ꝓpter turpitudinē furoris. ut dicit hicaugͥ. et libro. xviij. ca. xiij. Tamē et aliā cauſam narrat titus liuius de bellomacedonico libro. viij. dicitem̄ de grecia quidā venerat qui dicebat ſe velle docere nouuritū colendi bachū. hic aūt in pͥncipio fecitbachanalia ab honeſtiſſimis matronis die celebrari. ꝓceſſu vero tꝑis ꝯtinuatū eſt negociū nocte. ettandē de nocte fiebat totū. vn̄ tūc ceperunt viri ꝙͣmulieres in magno numero ꝯfluere ad locū quendaꝫvbi celebrabātur feſta et ſacra iſta. cōmiſſaqꝫ ſunt infinita facinora viroꝝ pueroꝝ ac mulieꝝ. et venientes ad locū qui nolebāt eis aſſentire occidebant̉ et occultabant̉ tandē quandā hiſpaniā ancillā cuiuſdaꝫmatrone romane que dn̄am ſuā illuc fuerat ſecuta diſplicuerūt ſibi ea que videbat. et quēdā iuuenē cuiip̄a oīa reuelauerat ꝑuenit res ad noticiā ꝯſulis diligenti inquiſitōe p̄habita oēs reos īuentos apprehendi poterant de aſſenſu ſenatus fecit occidi. quoꝝerāt viroꝝ ac mulieꝝ multa milia. Prohibita ergoſunt deinceps bachanalia celebrari et inhibitū ne qͥsnouū ritū abſqꝫ ſenatus aſſenſu in vrbē introduceret.De iſto etiā facit valerius mentōem libro. vj. ca. iij. ſicdicens ſpurio poſtumo albino. et quīto marco philippo ꝯſulibus mādauit ſenatus ut de hijs que ſacris bachanaliū inceſte vſe fuerāt inquirerēt. a qͥbus multe eſſent inuente in oēs aīaduertūt lateqꝫ patens obꝓbrij difformitas ſupplicij ſeueritate dempta ē. Et infra. Ne deus ſiluanus ⁊cͣ. agrecis dictus ē pan. quideus incubus d̓r. de quo loquit̉ augͥ. infra libro. xv.ca. xxiij. Iſte aūt qꝛ eſt deus ſilueſter ideo quaſi horrens agriculturā tribus ſingnis agriculture fugat̉.quoꝝ vnū ſignū ꝑtinet ad inciſione arboꝝ. p̄ceditneceſſario culturā loci nemoroſi. ſcd̓m ꝑtinet ad ꝯfectōem farris. terciū ad coaceruatōem frugū. Iſtis tribus ſignis tres dij nuitant̉ qui mulierē poſt partuꝫdefendāt. Et patet intentō augͥ. Tamē yſid̓. dicit.ſiluanus vel pan eſt deus ruſticoꝝ quē fingūt ex vniuerſali ſpecie elementoꝝ. habet em̄ cornua in ſimilitudinē radioꝝ ſolis et lune diſtincta macerulis. hꝫ pellem ꝓpter celi fidera. rubet eius facies ad ſimilitudinem etheris. fiſtilā ſeptē calamoꝝ geſtat ꝓpter armoniā celi. ī qua ſunt ſeptē toni. et ſeptē diſcrimīa vocum. villoſus eſt. ꝑs eius inferior feda eſt. cap̓nas vngulas habet. Noīa vero alioꝝ deoꝝ que ponit oīafere exponit officia ad deputant̉ excepta deatunda quē p̄eſt moltui viri eſt ī coitu. Et ideo dicit aug̓. valde inhoneſtū eſt. vt qd̓ vocat̉ illa ſcꝫ partūdā .i. officiū a quo illa denoīatur. dicit̉ em̄ a ꝑtundendo īpleat quiſꝙͣ niſi ille maritꝰ ſcꝫ. Et īfra. Priapus nimius maſculus. d̓r em̄ minius maſculus ꝓpternimiā magnitudinē mēbri virilis. qd̓ faſcinū augͥ̓.appellat ſic dictū qꝛ cuꝫ eſſet priapus ſine bracis illudmēbꝝ faſcis inuolutū erat. ſꝫ et ip̄e priapus ẜm hug̓.faſcinū appellat̉. et ſacra ſcriptura beelphegor nomīatur. fingit̉ deus ortoꝝ. Et īfra. Vnde etiā cultores ſuos terribilibus impijs. de hoc dictuꝫ fuit ſupͣlibro. iiij. ca. xxvj. vbi habet̉ dn̄ extorſerūt ſibi ludos ſcenicos celebrari. Et infra. Vtrū habeat alias ꝑtes alia q̄ſtio ⁊cͣ. hoc tanto dicit. qꝛ p̄ter eaque ſcripta erāt et ea in theatris exhibebant̉ publice. fuerūt q̄daꝫ alia occulta hijs peiora ſacerdotesfaciebāt ex ꝯſuętudine potius ꝙͣ ꝓpter ſcripturā aliquā. Et īfra. Vnde qꝛ ſūt ambe ⁊cͣ. Hic ꝯcluditcluſionē pͥncipaliter ītentā ex prius declaratis. ſcd̓omagis declarat ex dictis varronis ibi. deniqꝫ et ipſe.vbi fac̄ duo. qꝛ pͥmo ponit dicta varronis diſtinguētis inter deos que ꝑtinēt ad ip̄m hoīem. et deos ꝑtinentes ad ea que ſūt hoīs. Secūdo ibi. quis ⁊cͣ. concludit mentē varronis de theologia fabuloſa ciuilialiā fuiſſe ꝙͣ eius verba pͥma facie p̄tendebant.quit̉ aug̓. menteꝫ et ſententiā ſenece de theoloAbertas ſane quē huic ⁊cͣ. In hoc capl̓o. x. ꝓſegia ciulli. et facit hic duo. qꝛ p̄mo p̄fert ſenecā varroni. qꝛ exp̄ſſius et liberius abſqꝫ mētude dijs ſcripſitveritatē quā ſenſit. ſcd̓o vero etiā ip̄m ſenecā ſimulatōne rep̄hendit. qꝛ ꝯtra illud qd̓ ſcripſit ſenſit deos coluit. ibi. ſed iſte quē ph̓i. In pͥma parte tria facitqꝛ pͥmo on̄dit ꝙͣ libere ſeneca rep̄hendit deos inſtitutos. ſcd̓o ꝙͣ libere reprobat ritus qui colunt̉ et formant̉. ibi de ip̄is veroritibus. terco vero qūo reprobat ſeneca eoꝝ matrimonia. ibi. et paulo poſt ⁊cͣ. ffuitetiā ſeneca tꝑe apl̓orum petri et pauli ut ex epl̓is queauli ad ſenecā et ſenece ad paulū legunt̉. Et infra.Habitus illis hoīm ferarūqꝫ et piſciū ⁊cͣ. Hic notāda eſt fabula quā narrat ouidius libro. v. methamorphoſios. et libro. ij. de faſtis. videlicet in bellogigantiū qui titanes dicti ſūt dij fugientes latuerūt ſubformis diuerſorū aīaliū. ſicut iupiter ſub forma hirci.vel arietis. et ſub hac forma colit̉ in affrica in tēploamonis. vt pꝫ in hiſtoria alexandri. tn̄ colebat̉ apudromanos in forma hoīs et appollo ſil̓r. Item phebusid eſt appollo latuit ſub forma corui. phebe aut .i. dyana latuit ſub forma cerue. iuno in vac̓ca. venꝰ ī piſceet ꝓpter hoc in diuerſis locis dijcolunt̉ in hmōi formis. vnde clemēs in itinerario ſuo libro. v. dicit egiptijs alij eorū ouem alij hircū. alij ſerpentē piſcemqͦꝫ tanꝙͣ numina coluerūt. Et infra. Quidā vero mixto ſexu diuerſis corꝑibus induūt numīa .i. fingūt eavtrūqꝫ ſexū habere. et etiā formāt qn̄qꝫ vtrūqꝫ ſexumhr̄e. Et ideo qn̄qꝫ formāt ea tanꝙͣ maſculos. qͥn̄qꝫꝙͣ femīas. qd̓ dicit̉ ꝓpter hermofroditū filiū mercūrij. et veneris. vel formāt ſimul duo corꝑa .ſ. maſculinum et femininū eiuſdē numīs p̄dicti. Et infra. Alter ſine aīo. ⁊cͣ. ſtratio parypatēticꝰ fecit deū ſine aīoEt infra. Titi tatij aut romuli aut tullij ⁊cͣ. de dijsquos iſti fecer̄t qui hic tangunt̉ dictū fuit ſupͣ libro.iiij. ca. xxiij. Et īfra. Ille īquit viriles ꝑtes ſibi aniputat .ſ. ſacerdotes mr̄is deoꝝ. ut ſupͣ ca. vij. dictuꝫfuit. Ille lacertos ſecat .ſ. vt ſanguine ſuū extrahatde ſeip̄o ſacrificiū demoni faciat. qd̓ ꝯſueuerūt demones facere. vt patet. iij. regū. ca. xviij. de ſacerdotibꝰaal qui ſe cultris et lanceolis īcidebāt. Et infra. Regie libidinis voluptate ⁊cͣ. Hic tangit abhoīabilē ꝯſuetudinē regū gentiliū qui pueros caſtrauerūt ut eis inberbibus et qͣſi in muliebrē trāſeuntibꝰnaturā abuterent̉. Quā ꝯſuetudīem imꝑator domicianus ſuſtulit. et tn̄ dicit illi eunuchi caſtrauerūtſeip̄os. ſed ſacerdotes matris deorū ſeip̄os ꝓpria manu caſtrant. Et īfra. in ſacris egiptijs oſirim⁊cͣIſtum oſirim acceperūt romani ab egiptijs ſcd̓m lucanū libro. viij. et yſim vel yſidem ſimiliter vt dictuꝫ ēſupͣ libro. ij. capl̓o. xiiij. Oſiris fuit maritus yſidis regine egipti quaꝫ egiptij ꝓpter multa eius bn̄ficia eisp̄ſtita deā fecerūt. dicit aūt papias a titane gigarte fratre ſuo dilaceratus eſt quē yſis diu queſiuitdem inuentū ſalutauit. vnde vſqꝫ adhuc ſic a ppl̓o ſalutatur. oſiros pius in deū. Ideo cultores eius ſingulis ānis planctū eum q̄runt. et poſtmodū eo inuēto vehemens gaudiū on̄dunt. Et īfra. Alius numina deo ſubicit. numerat ſeneca vanitates et fatuitates ſignoruꝫ quorūdam quas vidit in ritibus eoꝝdeos coluerūt. vidit em̄ vnū ſubicient ē ioui omīa alianumīa tanꝙͣ ſūmo deo et regi deoꝝ. aliū nunciantē ſibi horas in ſignū ſol et luna et oīa ſidera qͥbus tꝑadiſtinguūtur ſibi ſeruiūt. Alius aūt facit ſe lictorē iouis quaſi on̄dens ſe paratū ad obſequendū. Alius fac̓ſe vnctorē quaſi paratū ad ſibi placendū. Et eodēfaciūt ſigna quedā dijs alijs qͥbus on̄dunt ſe velle ſeruire et placere. Quidā vero ſigna faciūt qͥbus on̄duntſe velle bn̄ficia aliqͣ a dijs reciꝑe. ſic̄ ad vadimonia