Druckschrift 
De civitate dei : [Mit Kommentar von Thomas Waleys und Nicolaus Trivet]
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

ab alijs duobus. Secundo ibi. Intueamur ſane ⁊cͣ. on̄dit illa que ꝑtinent ad ciuilem theologiaꝫ. Quantumaūt ad primum duo facit. oſtendit enim pͥmo qūo ẜmvarronē ciuilis a fabuloſa diſtinguit̉. Scd̓o ex diſtinctōne ciuilis a naturali on̄dit ciuilem eſſe mendacē etexcludendā eſſe a ppl̓o. Et infra. Quare pͥmus ſcripſit ſcꝫ varro vt ip̄emet fatetur. ut dictū fuit ſupͣ libroiſto. ca. iij. Et infra. IIntueamur ſane. hic oſtenditẜm varronē que ꝑtineāt adciuilem. et facit hic duo.pͥmo qd̓ dictū eſt. Et deinde ibi. adhuc qd̓ ſequit̉. on̄dit ẜm dicta varronis theologia naturalis p̄ponēda eſt ciuili. Et infra. vbi ſunt ludi ſcenici. De ſcenicis ludis qui ſint dictuꝫ eſt ſupra libro pͥmo. ca. xxxj.Hos vero ludos ponit varro īter res diuinas. ut dictum fuit ſupͣ in hoc libro. ca. iij. de qͥbus ut ibi dicit̉varro tanꝙͣ de rebus diuinis libros ſcripſit. Et vultbtūs augͥ. hic ex ꝟbis vartonis hr̄e theologia poetica .i. fabuloſa ſit a ciuitate īſtituta. qꝛ ciuitas adordinauit theatrū vbi in ſcena theologia fabuloſa ageret̉. et ꝯſequēs eſt diſtincta illa theologiatotaliter a ciuili. qd̓ etiam patet qꝛ varro poſuit ludosillos etiā inter res diuinas.MMarce varro ⁊cͣ. In hoc ca. vj. rep̄hendit beatus augͥ. varronē et facit hic tria. qꝛ pͥmo reprehendit de ſimulatōne et fictōne. qꝛ .ſ. aliter ſcripſit et fecit et aliter ſenſit. Secundo ibi dicis q̄pꝑe ⁊cͣ.rep̄hendit dicta eius de theologie ciuilis et fabuloſediſtinctōne. Tercio ibi ſeq̄ſtrata igit̉. oſtendit neca dijs ꝑtinentibus ad theologiā ciuilē nec etiā ꝑtinentibus ad theologiā fabuloſam ſit vita eterna ſperanda. Dicit aūt aug. in pͥncipio huius capituli varronēhoīem accutiſſimū et ſine vlla dubitatōne doctiſſimuꝫalludens yronice ꝟbis tullij poſitis ſupͣ in hoc libroca. ij. de varrōne. Et infra. Vnde iſtos ciuiles ⁊cͣ.dicit aug̓. qꝛ varro libere euonuit id eſt exp̄ſſit mentōnem ſuam de dijs fabuloſis dicens eos falſos et fictos. et idem oportet eum neceſſario cōcedere de dijsciuilibus. Et infra. Dicis quippe fabuloſis ⁊cͣ. rep̄hendit diſtinctōem varronis qua diſtinxit triplexgenus deoꝝ et oſtendit augͥ. ſic eſt diſtinguendum. qꝛ dij ꝑtinentes ad fabuloſam et ciuilē ſunt ideꝫet ideo potuit aliter ratōnabiliter diſtinxiſſe et patꝫintentō aug̓. Et infra. Sequeſtrata igit̉. hic oſtēdit a dijs ſcenicis et ciuilibus ſit vitā eterna ſperanda et pͥmo ꝓbat ītentū ex deoꝝ vtrorūqꝫ turpitudine. Scd̓o ibi. hec dicimus. excludit quandā reſponſionē que dari poſſet in defenſionē falſoꝝ deoꝝIn pͥma vero ꝑte dicit ſe velle ſequeſtrare theologiam naturalē ab hoc tractatu. quia de iſta infra libro.viij. quaſi totū diſſerendū erit. Et infra. ¶Hecdicimus ⁊cͣ. Hic reprobat quandā reſponſionē. facithic duo. qꝛ pͥmo illam reſponſionē que dicit ea fiūta poetis turpiter fieri. aūt que a ſacerdotibꝫ ī cultu deoꝝ reprobat ratōnem. Scd̓o ibi. denqꝫ cummemoratus reprobat idem dicta varronis. vbi ſciendū augͥ. adducit ꝯtra reſponſionē duo dicta varrōnis quoꝝ pͥmum dicit theologiā ciuilem diſtinctāa duabus alijs. ſicut oīno diſperatem. qꝛ nih l ꝯūehaberet cum eis ymo habet aliqͥd ꝯmune vtraqꝫab vtraqꝫ ſcꝫ tam poetica ꝙͣ naturali multū accipit.magis tamē deberet acciꝑe a theologia naturali. Etita in hac auctoritate varronis tangit illud qd̓ deberet fieri. Aliud vero dictum varronis exprimit illudqd̓ eſt factum. quia licet theologia ciuilis magis deberet ꝯuenire naturali ꝙͣ fabuloſa ſeu poetica. tn̄quia poete cauſa delectatōnis ſcribebāt etiā delectabilia ideo populus fuit magis inclinatus ad portasꝙͣ ad ph̓icos. hoc eſt naturales id ē naturalia ſcribentes. Et ſicut dicit aug̓. in rei veritate poete talia ſcpͥſerūt qualia di volebat ſcribi et a populo exhiberiin moribus ꝙͣ etiam in theatro. vt alias libro ſecūdoDenocatur igitur ad theologiā ⁊cͣ. In hoc capl̓odictū fuit..vij. oſtendit beatus augͥ. qūō iſte due theologie videlicet ciuilis et poetica ſe habent adinuicem. etbat in hoc capitulo duo. nam pͥmo ꝓbat theologiaciuilis non diſtinguit̉ a poetica ſicut oīno deſperata.Scd̓o ibi. epulones ⁊cͣ. oſtendit ciuilis ſit honeſtior ꝙͣ poetica. Circa pͥmum vero duo facit. qꝛ pͥmoꝯcludit ex dictis in precedenti capl̓o. theologia fabuloſa reuocatur ad ciuilem tanquā ꝯueniens. ut patet ex immediate dictis et allegatis. Vocat aūt theologiam poeticam. que ſcilicet dicitur poetica ab eiusauctoribus. fabuloſam quia fabulis traditur. et theatricam. quia in theatro extra ſcenam id eſt domunculam poetarum actitatur a mimis. et ſcenicā quia in ſcēna a poetis recitabatur et canebatur. Secundo ibi. ethec tota. oſtendit theologia fabuloſa ſit quedampars theologie ciuilis et non ſicut pars quedam a toto abſciſa et vix toti adherens. ſed ſicut pars que ſuototi optime congruit. et hoc ꝓbat. quia tales ſūt effigies deoꝝ in templis quales deſcribuntur a poetis.vt patet diſcurrendo. Conſtat autem dij templorūet quos ſacerdotes et populus colunt ꝑtinent ad theologiam ciuilem et ita videtur manifeſte theologiaciuilis quo ad deos non diſtinguitur a fabuloſa. ymoꝯuenit cum ea. ſicut totum cum parte. quia ciuilis habet duas ꝑtes id eſt duos modos colendi deos eoſdēquoꝝ vnus eſt in templis et ꝑtinet ad ſacerdotes. etalter in theatro et ꝑtinet ad poetas. et etiam ē parstheologie ciuilis ex alia cauſa. qꝛ ſcꝫ theologia ciuilis multo plures deos habet ꝙͣ fabuloſa. ſꝫ tamē nullum habet fabuloſa quē habeat ciuilis. Et infra. Apollo ephebus. ephebus dicitur lucidus totuspulcher. et ſic fingebatur ſimulachrum apollinis ideſt ſolis. ideo autem ſic pingitur ẜm yſidoruꝫ. qꝛ ſolcōtidie oritur et noua luce naſcitur. Et infra. Nūqͥddyana ⁊cͣ. dyanā theatricā vocat dyanā que in theatro colebatur more portico que fuit dea venatorū etideo pingebat̉ arcū et ſagītta. et ē eadē luna.aūt pingebat̉ arcuet ſagittis. qꝛ radios ex ſe lunaemittit vt patet yſidoꝝ libro. viij. ethimologiaruꝫVrbanā deā vocat ciuilem in templo colebatur.etiā fingebat̉ armis et ſimpliciter ut virgo id ē ſolum vt vna virgo ſimplex .i. mitis et māſueta etꝯpoſita vt virginē decet eſſe. Et infra. Scenicusapollo ⁊cͣ. vult dicere apollo ſcenicus .i. in ſcenacolitur fingitur eodē modo tenēs citharā ſicut apollo delphicus .i. ſicut apollo apud delphos in temploſuo tenet. vbi tamen fuit p̄cipuū templū ſuum. Ideovero cithara fingit̉. qꝛ ẜm yſid̓. libro. v. ethimologiaꝝ. apollo pͥmꝰ citharā īuenit. Et īfra. Quidde ioue ⁊cͣ. Hic oſtendit aug̓. ex quadā dea .ſ. nutriceiouis quā poſuerunt in capitolio quidā romani. quiaip̄i ꝯfitebantur in facto iouem fuiſſe hoīem et cōſequens multomagis alios deos. cum iupiter ſit ſūmuseoꝝ. Iſtud autem factum fuit poetarū. ſꝫ ciuiuꝫ. etꝑtinet ad theologiaꝫ ciuilem. Nutrix vero iouis ẜmremigiuꝫ ſuꝑ marcū fingit̉ veſta terreſtris. qꝛ ignisterreſtris nutrit ignem celeſtem. Ouidius vero. v. libro de faſtis dicit nutricē iouis fuiſſe captā a malteacuius lacte nutriebatur iupiter queꝫ naijs a maltea inſilua abſconderat ne a ſaturno filios ſuos deuorāte iupiter inuentus fuiſſet. et dedit ſibi lac̓ capre ſue quaꝫpoſtmodū iupiter ad celos tranſtulit. et lucet in celoiam ſignū qd̓ vocatur capricornꝰ. Et infra. Nōneatteſtati ſūt eueniero .i. tali auctori et ſcriptori grecode facit augͥ. mentōnem infra libro. vij. ca. xxvj. Etinfra. Epulones etiam ⁊cͣ. Hic oſtendit beatꝰ augͥ. ciuilis theologia etiam quantū ad illam ꝑtem quead templa et ſacerdotes pertinet et eſt honeſtiornec decentior ꝙͣ fabuloſa. et pͥmo ꝓbat hoc ex rittu ēmodo cauſa colēdi deos in templis. ſcd̓o probat idēex ꝯditōe ſacerdotū quos colunt̉ in templo ibi. Eoſdem tn̄ hoīes ⁊cͣ. pͥmo oſtendit ꝓpoſitū ſuū ex hijspatēt. ſcd̓o on̄dit male lꝫ ſentire hijs latent ibi