vnū bonū et alteꝝ malū. et in hoc ꝯuenerunt cū manicheis qui ponūt duo pͥma pͥncipia vnū bonoꝝ ꝯīmet aliud maloꝝ. et tamē habuerūt monarchiā et regnū. Similiter iudei etiā cū regnauerūt nō colueruntniſi vnū deū. gͦ collatō regnoꝝ nō eſt multitudini deorum aſſcribenda. ¶ De dea vero ſegēcia et multitudine deoꝝ quos coluerūt romani ſatis dictū eſt ſupͣlibro. iiij. in multis capitulis. Et īfra. Qui mario. ip̄egaio ceſari ⁊cͣ. Iſte marius fuit crudeliſſimus. vt patuit ſupͣ libro. ij. ca. xxij. ⁊ libro. iij. ca. xxxvij. Et licetn̄ fuerit monarcha ſeu imꝑator tn̄ fuerat ſeptiēs ꝯſulqd̓ de nullo romanoꝝ legit̉. Gaius vero ceſar qui etiulius ceſar dictus ē fuit māſuetiſſimus et miſericordiſſimus ut ſuꝑius in hoc libro ca. xij. dixi de qͦ etiaꝫdicit eutropius libro. vj. ꝙ tāte fuit bonitatis vt qͦsarmis ſubegerat clemētia magis vicerit. Et ſuetoniꝰde ip̄o dicit ꝙ erat in vlciſcēdo natura leniſſimus. Etde eius clemētia facit ſuetonius vnū capl̓m. Iſte fuitpͥmus monarcha romani imꝑij. Et infra. ¶ Qui auguſto ip̄e et neroni ⁊cͣ. Iſte auguſtus fuit octauianus q̄et iulio ceſari īmediate ſucceſſit. ⁊. xl. annis monarchiam tenuit d̓ quo multa ſuꝑius libro. iij. ca. xxj. ⁊ libroeodem ca. xxx. dicta ſūt de cuius moribus dicit eutropius libro. iij. ꝙ turbas. bella. ſimultates. execratꝰ ēFuit aūt mitis. gratus. ciuilis animi et lepidi. igit̉ eomortuo ſenatus p̄ter illud qd̓ antea ip̄m patrē patriedixerat. templa tā rome ꝙͣ ꝑ vrbes celebrauit cunctisvulgo iactantibus. vtinā aūt nō naſceret̉. aut nō moreretur. vbiqꝫ nō īmerito ex maxima ꝑte deo ſimilis ēputatus. neqꝫ em̄ facile vllus eo aut in bellis feliciorfuit. aut in pace moderatior. Eius em̄ mores laudabiles ſuetōnius diffuſe ꝓſequit̉. De nerōne vero cuiusoēs mores fere erāt deteſtabiles dictū fuit libro iſtoca. xix. Et infra. ¶ tui veſpaſianis vel patri vel filioſuauiſſimis imꝑatoribus ip̄e et domiciano ⁊cͣ. de veſpaſiano pr̄e dicit eutropius libro. vij. ꝙ obſcure natus eſt .i. nō multū nobilis fuit. ſed tn̄ optimis ꝯꝑandis in imꝑio ſe moderatiſſime geſſit. nec facile an̄ euꝫalicuius pͥncipis maior eſt libertas ꝯꝑata vel iuſtiorplacidiſſime lenitatis ut qui maieſtatis qͦꝫ ꝯtra ſe reos nō facile puniuerit vltͣ exilij penā. offenſaꝝ ⁊ iniuriaꝝ īmemor fuit. ꝯuicia a cauſidicis et ph̓is ī ſe dicta leniter tulit. ¶ De veſpaſiano vero filio quititusetiā appellatus ē narrat eutropius ibidē ꝙ pr̄i in impio ſucceſſit vir oīm virtutū gn̓e mirabilis adeo ut amor et delicie hūani generis diceret̉. facūdiſſimꝰ. bellicoſiſſimus. moderatiſſimus. in oppugnatōe ieroſolimoꝝ ſub patre militās. xij. ꝓpugnatores. xij. ſagittarū ictibus ꝯfixit. Romē vero tante ciuilitatis fuit īimꝑio vt nullū oīo puniret. Cōuictos aduerſus ſe cōiuratōnis dimiſit et in eadē familiaritate qͣ an̄ habuit. felicitatis et liberalitatis tāte fuit vt cū nulli qͥcqͣnegaret et ab amicis rep̄henderet̉. rn̄dit nullū triſtedebere ab imꝑatore recede̓. ꝓpterea cū quadā die recordatus in cena fuiſſet nulli ſe illo die quicꝙͣ p̄ſtitiſe dixit. amici hodie diē ꝑdidi. ¶ De domiciano veronarrat ſuetōnius ꝙ ip̄e fuit frater titi veſpaſiani iunior tante manſuetudinis in principio ſuſcepti imꝑij. ettm̄ cedeꝫ horruit ꝙ etiā boues immolari deſtinaueratinhibuiſſe. Calūniatores etiā ꝯpeſcuit dicēs. ꝙ princeps qui delatores nō caſtigat irritat. Poſtmodū ſicmutatus eſt ꝙ ſicut narrat d̓ ip̄o eutropius libro. vij.neroni ſimilior fuit ꝙͣ patri aūt fratri ſuo. ad tā ingētia vicia ꝓgreſſus libidinis iracūdie crudelitatis auaricie ꝙ tanta in ſe odia ꝯcitauit vt merita tam pr̄is ꝙͣfratris aboleret. īterfecit ꝯſobrinos ſuos et nobiliſſimos ex ſenatū. dn̄m ſe et deū pͥmus appellari fecit. Ipſe etiā ſicut narrat oroſius libro. vij. eccleſiā xp̄i datisvbiqꝫ crudeliſſime ꝑſecutōnis edictis deſtrue̓ niſuseſt. Et infra. ¶ Qui ꝯſtantino xp̄iano ip̄e apoſtate iuliano ⁊cͣ. de ꝯſtantino narrat oroſius libro. vij. ꝙ ip̄etrice ſimuſquartus romanus imꝑator pͥmus oīm philippo excepto xp̄ianus effectus eſt. Et poſt eū oēs romani imꝑatores excepto iuliano qui pͥmo fuit xp̄ianꝰpoſtea a fide apoſtatauit. vſqꝫ in pn̄tem diē creati ſūtIpſe etiā pͥmus pio edicto ſtatuit paganoꝝ templaclaudi. De iſto ꝯſtantino multa mire deuotōnis ad eocleſiā et cleꝝ narrant̉ in hiſtoria triꝑtita. Et in vitabeati ſilueſtri. et in di. xcvj. et. xij. q. i. De iuliano vero apoſtata ſupͣ dictū fuit libro. iiij. ca. xxix. vbi etiaꝫnarrant̉ diffuſius ea q̄ hic auguſtinus de ipſo tāgitIc etiā tꝑa ip̄a belloꝝ ⁊cͣ. In hoc ca. xxij. aug̓.ondit ꝙ ſicut deus occulto iudicio dat regna. itaetiā dat victorias et bellis finē īponit. Et facit ī hoccapl̓o duo. qꝛ pͥmo enumerat bella multa romanoruꝫet clades quas in ip̄is paſſi ſunt. Et ſcd̓o ibi hec ideocōmemoro ⁊cͣ. inuehit ex hijs que paſſi ſunt in illis cōtra eos qui mala q̄ roma a gothis eſt paſſa temporibus xp̄ianis aſſcribūt. In pͥncipio vero facit mentōꝫde bello qd̓ geſſit pompeius magnus ꝯtra piratas.de quo dictū fuit ſupͣ libro. iij. ca. xxxvj. facit ec̄ mentōem de tercio bello punico finito. de quo dictū fuitſupͣ libro. iij. ca. xxj. De bello etiā gladiatoꝝ. ẜuoruꝫfugitiuoꝝ dictū eſt ſupͣ libro. iij. ca. xxvj. Et infra.¶ Picentes marſi ⁊cͣ. de iſto bello qd̓ fuit bellū ſociale dictum fuit ſupͣ libro. iij. ca. xxiij. Et infra. ¶ Bellum punicū ſcd̓m ⁊cͣ. de iſto bello punico ſcd̓o dictumfuit ſupͣ libro. iij. ca. xix. vbi patet ꝙ in duobus p̄lijsvidelicet in p̄lio trās himenū lacū et in p̄lio canēſi fere. lxx. milia romanoꝝ occiſa ſūt. Et infra. ¶Bellumpunicū pͥmū ⁊cͣ. de iſto bello dictū fuit libro. iij. capitulo. xviij. Et īfra. ¶ Bellū mitridaticū ⁊cͣ. d̓ iſto bello dictū eſt libro. iij. ca. xxij. Et infra. ¶ Bellū ſamniticū ⁊cͣ. Hic ſcienduꝫ ꝙ ſamnites ſicut eutropius libroſcd̓o narrat medij fuerūt int̓ picenū. campaniā ⁊ apuliā. C. xxx. miliaribus a roma diſtantes. fuit aūt hͦ bellum inchoatū circa annū ab vrbe ꝯdita. ceccxij. ẜm titum liuiū de vrbis origine libro. viij. ꝓpter qd̓ augͥ.dicit hoc belluꝫ fuiſſe circa rudimēta .i. pͥncipia rudiaip̄ius ī ꝯꝑatōne ad alia bella p̄cipue ſocialia et ſeruilia ac pirataꝝ. de qͥbus fecit ī hoc capl̓o mentionemQūo vero romani ī hͦ bello ſub iugū miſſi ſunt dictuꝫfuit ſupͣ li. iij. ca. xvij. ¶ Quantū vero ad hoc ꝙ augͥhic tangit de fede̓ imto īter romanos et ſamnites qd̓romani ruperūt ſciendū ꝙ cū romani incluſi eēnt apd̓furculas candinas ut ſuꝑius libro. iij. c. xvij. narrauidimiſſi ſūt romani ꝯſules cum exercitu retētis ſeptingentis equitibus obſidibꝫ. ſed an̄qͣ ſic dimitterent̉ utpatet ꝑ titū liuiū de origine vrbis li. ix. miſerāt ꝯſules romanoꝝ .ſ. titus venturius. et ſpurius poſtumuslegatos ad pontiū ducē ſamnitū pacē equis ꝯditōnibus petentes. rn̄dit pontius ꝙ eos oēs inermes cumſingulis veſtibus ſub iugū mitteret. et nͥlominus alias ꝯditōnes pacis equas adde̓t ut videlicet agri ſamnitū quos romani iam ꝓ ꝑte occupauerāt. ⁊ illuc cōloniā miſerāt ſamnitibus reſtituerētur et colonie abducerent̉. Et deinde vterqꝫ ppl̓s .ſ. romanus ⁊ ſamniticus ſuis ꝓprijs legibus viuere ꝑmitterent̉. ſb̓ hijsꝯditōnibus dicebat ſe velle fedus pacis inire et nonaliter. Conſules vero rn̄derūt ſe nō poſſe ſine cōſenſuppl̓i. et ſine fecialibus .i. ſine ſacerdotibus qui pactisfiendis p̄erāt et alia ſolemnitate cerimoniaꝝ quā romani in federe faciēdo obẜuant poſſe fedus ꝑ eos fieri. Spoponderūt tn̄ legati etiā et queſtores ac tribum militū pacē ſub dictis ꝯditōnibus futurā. Cumigit̉ ꝯſules et exercitus romā rediſſent diſplicuit patribus et ppl̓o p̄dicta ſpōſio et īterhabito ꝯſilio deliberauerūt qūo a dicta ſpōſione poſſent abſolui. Tandem alter ꝯſulum .ſ. ſpurius poſtumus dedit ꝯſiliū vtꝯſules et oēs qui ſpōpōderat ꝑ feciales ſamnitibusdederent̉. Cuius ꝯſilio ab oībꝫ approbato remiſſi ſūtoēs ſponſores. et ꝑ feciales vnicti ſunt pontio in deditōem oblati. qui vehemēter infidelitatē romanoꝝarguēs dixit ſpuriū poſtumū quō ad ſe ip̄m egiſſe qd̓debuit. Sed romanū ppl̓m nō ꝓpter hoc a ſponſioneabſolutū. qꝛ nō ſolū debebat ſponſores remiſiſſe. ſꝫ et