per dicta ſenece et homeri. dicit̉ auctoritate ſtoÿcoꝝ¶ Sed oīo ꝯnexionē ſeriēqꝫ. Iſtud dictū ꝯcordat cūdiffinitōne fati quaꝫ dat criſippus ſtoycus quā poſuilupͣ capitulo pͥmo. Et infra. ¶ Annei ſenece ſūt. ⁊cͣ. ꝙdictū nō inueni ī aliqͦ libro ſenece nec em̄ eſt in tragedijs nec in ludicris. Ego aūt plura eius oꝑa nō vidi īqͥbus metrice ſcriberet. Et īfra. Fac nolle ꝯmitaborgemēs. vult dice̓ ſeneca. ꝙ ſi detur. ꝙ nolle illud facere ad qd̓ fata inclināt tn̄ oportebat me face̓ illd̓ eēcū gemitu .i. diſplicētia. et qd̓ bono libuit face̓ id ē libēter facit hoc ego patiar id eſt trahar et qͣi cogar illud face̓. Et qꝛ me nolēte fiet. ideo ero magis patiēsꝙͣ agēs. Et infra. ¶ Quos cicero in latinū ⁊cͣ. Sciendū eſt ꝙͣ cicero verſus homeri et eius libros trāſtulit in latinū de greco. ut ip̄e tullius etiā dicit in libroquīto de finibus bonoꝝ et maloꝝ paꝝ poſt mediuꝫEt infra. ¶ Nec in hac qōne ⁊cͣ. hic on̄dit augͥ. qͣre adduxit ꝟſus homeri poete. cū tn̄ dictis poeticis nō ſitſtandū vbi agitur de materia naturali. et fit diſputatio nō ſolū ꝯtra opinionē hoīs. ſꝫ etiā ad ꝓbandū ipſam veritatē ſic̄ diſputat̉. Sed ꝓ tāto hic adduciturauctoritas homeri. qꝛ tullius libro de fato dicit ſtoycos qͥ fatū ponūt iſtos ꝟſos homeri ſic vſurpaſſe. ⁊ideo habēt auctoritatē ab ip̄is ſtoycis. quoꝝ ſnīa nōmodice ē auctoritatis. Cicero vero libro de fato īuehit ꝯtra criſippū pͥncipe ſtoycoꝝ. qͣi nō potuiſſet ſaluaſſe fatū eo mō quo hic accipit̉ et libeꝝ arbitriū.Os cicero ita redargue̓. ⁊cͣ. In hoc capitulo. ix.reprobat btūs augͥ opinionē ciceronis qͥ volēsīprobare ſtoycos ponētes fatū ꝓut fatū eſt ſeries cārum intantū errauit ut negaret a deo p̄ſcientiā futuroꝝ .ſ. libro ſcd̓o de diuinatōne et peius multo errauit ꝙͣ ſtoyci. qꝛ ſtoyci nō errauerūt niſi in noīe. ⁊ hocqꝛ fatū ſolet aliter accipi in ꝯūi vſu loquētiū. et tn̄ ipſum nomē ſuſtineri poſſet. ut .ſ. fatū diceret̉ a fādo. etſic volūtas dei diceret̉ fatuꝫ. qꝛ deus fatur ea q̄ fierivult. Sed cicero turpius errauit nō ſolū quaꝫ ſtoyci.ſed etiā quā mathematici. qͥ fatū ponūt in alia ſignificatōne ip̄m accipiētes .ſ. ꝓ vi poſitōnis fideꝝ. quiamathematici nō negāt deū eſſe ſꝫ cicero vid̓r vl̓ hͦ negare. vel dice̓ qͣi eque abſurdū .ſ. deū eſſe et fut̉a igͤrare. Et infra. ¶ Vidit em̄ quā eſſꝫ inuidioſū ⁊cͣ. vultdice̓ btūs aug. ꝙ negare deū eſſe valde erat odioſuꝫet inuidioſū. Et idcirco cicero in libro de natura deorum volēs odiū declinare ītroducit alios de hac materia diſputātes et opiniones ſuas defēdentes quaꝝvna fuit deos nō eſſe. Cui ip̄e cicero nō videbat̉ aſſentire. ¶ Vn̄ hic ſciendū ꝙ in pͥmo libro de natura deo/rum eicero īducit duas ꝑtes diſputātes de natura deorum .ſ. Guelleio epicratū reprobantē deos eē. cottametiā qui negauit deos. In ſcd̓o vero libro inducit curciū luciliū balbū ſtoycū affirmātem deos eſſe. In tercio vero libro inducit p̄dictū curtiū et cottā īter ſe diſputātes. et vtrūqꝫ ſuā ꝑtemdefendentē. Et in fine libri dicit cicero ſic. Hec cū eſſent dicta diſceſſimꝰ. itaguelleio cotte diſputandū verior mihi balbi ad ſimilitudinē veritatis vid̓ret̉ ꝓpenſior. In ſcd̓o libro d̓ diuinatōne ip̄emet cicero in ꝓpria ꝑſona diſputat ꝯtrabalbū p̄fatū aſſerentē diuinatōem eſſe. vbi cicero exp̄ſſe negat deū p̄ſcire ea q̄ caſu vel fortuitu eueniunt.qꝛ ſi p̄ſcirent̉ iā nō eſſent fortuita. Et infra. i p̄ſcita ſūt oīa futura ⁊cͣ. Itā rōem ꝙͣuis aliquātulū ſb̓alijs ꝟbis ponit cicero libro d̓ fato. Et infra. ¶ Nosaduerſus iſtos ⁊cͣ. Hic btūs augͥ. on̄dit quid ſit ꝓ vero tenendū in pn̄ti. et reſpondet rōnibus ciceronisAbtus aug̓. qūo p̄ſciētia dei nō īponat neceſſitateIde nec illa neceſſitas ⁊cͣ. In hoc capl̓o. x. on̄ditcoactōnis vel ineuitabilitatis volūtati vel rebꝫ p̄ſcitis. nec neceſſitas ex ſuppoſitōne repugnat libertatiEt facit in hoc capl̓o duo. Quia pͥmo on̄dit qūo volūtatis libertas ſtat cū neceſſitate vel repugnat. Scd̓oibi. nō gͦ ꝓpterea nihil. on̄dit ꝙ ſtet cū p̄ſcīa. ¶ Quātū ad pͥmū ſciendū ꝙ neceſſitas quā timuerunt ſtoycifuit neceſſitas fati repugnās volūtatis libertati. vn̄ſicut dicit Agellius libro. v. Cū criſippus pͥnceps ſtoycoꝝ diffiniſſet fatū eo mō quo ſupͣ in hͦ libro capitulo pͥmo. et alij obicerēt ꝯtra ſuā diffinitōem ꝙ videbatur deſtrue̓ libertatē volūtatis criſippus declarandoſuā intentōem. qn̄ dixit fatū eſſe ſempiternā et īdeclinabilē ſeriē reꝝ. et volens ẜuare lſbertatē volūtatis dicebat ꝙ fato ineſt q̄dam motō ad bonum vel admalū. tn̄ actōnes bonas vel malas ip̄a volūtas moderat̉ et efficit. ponit gͦ ad hͦ exemplū d̓ lapide rotūdoqui ſi ꝑ ſpacia ꝑua et decliua ꝓiciat̉ deſcēdit. cuiusdeſcenſus pͥncipiū eſt ille qͥ ꝓicit. ſꝫ tn̄ mox ille lapisvoluit̉ nō qꝛ iā ab ip̄o ꝓiciēte moueat̉. ſꝫ ꝯpetit motus ille lapidi iam ex ꝓpria ſua volubilitate. ſeu figura apta ad hͦ ꝙ ſic voluat̉. Eodē mō dicit eſſe de origine neceſſitate fati. nā ip̄a pͥncipia cauſaꝝ mouēt fatū īpetus vero ꝯſilioꝝ mentiūqꝫ nr̄aꝝ actōneſqꝫ ipſas volūtas cuiuſqꝫ ꝓpria et animoꝝ ingenia moderant̉. Cicero vero libro de fato dicit criſippū eſtuāteꝫet laborantē qūo fato poſſent oīa fieri. et tn̄ eſſe alid̓in ptāte. vid̓r nō ſe expediuiſſe in hac qōne. ſꝫ manereintricatā. Augꝰ. vero hic dicit ꝙ nō eſt formidāda illa neceſſitas qm̄ ſtoyci illā formidauerunt ꝓpter qd̓aliqͣs cauſas ſubiecerūt neceſſitati. aliqͣs vero nō. īterquas poſuerūt volūtates nr̄as nō ſubdi neceſſitati timētes ne tollerēt libertatē. vn̄ augͥ. gr̄a huiꝰ diſtinguit hic de triplici neceſſitatē. Quaꝝ vna ē coactōiset ſubici tali neceſſitati ē ꝯtra libertatē. ſiue ſit lib̓tasa coactōne ſiue indifferentie. Hāc neceſſitatē tangitcū dicit. Si em̄ neceſſitas nr̄a illa ⁊cͣ. Alia ē neceſſitasīmutabilitatis q̄ eſt etiā in deo lꝫ deus ei nō ſubiciat̉.et iſta nō īpedit libertatē volūtatis q̄ lib̓tas ē a cōactōne nec etiā libertatē indifferētie dū tn̄ neceſſitasſit reſpectu vinus ⁊ volūtas reſpectu alteriꝰ ſicut deus vult neceſſario ſeip̄m eſſe et viue̓. vult tn̄ libe̓ lib̓tate īdifferētie creaturā eſſe. Neceſſitatē vero iſtamīmutabilitatis tāgit cū dicit. Si aūt illa diffinit̉ eſſeneceſſitas ⁊cͣ. Tercia ē neceſſitas exſuppoſitōe q̄ magis eſt neceſſitas ꝯſequētie quā ꝯſequētis. puta ſi dicatur ſic. Si volo aliud neceſſario volo illud libero arbitrio. Et iſta neceſſitas nec repugnat libertati que ēa coactione nec libertati indifferētie. Et cā eſt qꝛ n̄ refert̉ ad aliud reſpectu cuius ē libertas īdifferētie. nālibertas ē reſpectu an̄cedētis vel ꝯn̄tis. et talis neceſſitas neutriꝰ eſt. ſꝫ eſt neceſſitas ꝯſequētie. Iſtā veroneceſſitatē tāgit cū dicit. ſic etiā cū dicimꝰ neceſſe eſt⁊cͣ. Et infra. ¶ Sūt gͦ nr̄e volūtates. Hic ꝯcludit aliqua eſſe in nr̄a pt̄ate. et on̄dit q̄ ſūt illa et q̄ alia que īnr̄a ptāte nō ſūt. cū tn̄ ea patiamur ſūt in ptāte nr̄a ⁊ſubiecta nr̄e volūtati potius ꝙͣ volūtati alicuiꝰ creature. Eſt aūt lr̄a augͥ. que ſequit̉ .ſ. qͥcquid aūt aliorīhoīm ⁊cͣ. obſcura et ī multis libris diſcordātibus viciata. Cuius ītellectus talis ē. Quicqͥd aūt alioꝝ hominū volūtate nolēs quiſqꝫ patiat̉ etiā ſic voluntasvalet .i. habet hͦ ī ptāte ſua .ſ. aliqͣ volūtas et ſi n̄ illiꝰqui .ſ. nolēs patit̉. tn̄ hoīs volūtas .ſ. eius qͥ malū infert ſupple hꝫ hoc in ptāte ſua. Sed ptās dei ſupple ēid eſt a deo ē. nā ſi volūtas tm̄ eſſet .i. ſine effectu necpoſſet qd̓ vellet potētiori volūtate impediret̉ .ſ. voluntate dei q̄ habet ptātem ſuꝑ oēm voluntatē ⁊ nōīpediret̉ fato vel aliqͣ neceſſitate fatali. nec ſic tn̄ volutas niſi volūtas eſſet .i. ꝙͣuis ſic īpediret̉ voluntasadhuc remaneret volūtas. et nō eſſet niſi volūtas ideſt aliud ꝙͣ volūtas. qꝛ īpedimētum tale nō tollit voluntatē. nec alterius. ſꝫ eius eſſet illa volūtas īpedita que vellet et nō poſſet. vn̄ qͥcquid p̄ter ſuā voluntatē patit̉ hō nō debet tribuere hūanis vel āgelicisvel cuiuſqꝫ creati ſpūs voluntatibꝰ .ſ. tanꝙͣ cauſe pͥmeet potiſſime. ſꝫ eius potius qui dat ptātem volentibus. qꝛ lꝫ malū culpe nō ſit in deū reducendū. tn̄ malum pene in ip̄m ſicut in cām reducendū eſt. Et infra¶ Nō gͦ ꝓpterea nͥl ⁊cͣ. Hic on̄dit ꝙ volūtas lib̓a ſtatcū dei p̄ſciētia et nō ſolū ſtat ymo ſequit̉ ex ea.