hoc eſt annos quos ꝓducit in ſe reuoluit. vel qꝛ ſemina vnde oriunt̉ iteꝝ redeūt. De hoc auguſtinꝰinfra libro. vj. capl̓o. viij.Vllo igitur modo dij ⁊cͣ. In hoc capl̓o. xxviijIconcludit beatus auguſtinus ex prius oſtenſis ꝙ dij multi non potuerunt augere imperium. ⁊hoc etiam confirmat. quia ſi potuiſſent potiꝰ auxiſſent imperium grecorum quia greci ludis ſcenicisdeos melius coluerunt. ſicut ſupra libro. ij. capitulo. xiij. oſtendit beatus auguſtinus. ¶ Quāuis deūaurinum non colerent ⁊cͣ. de deo eſculano id ē deoeris et deo argentino et aurino dixit auguſtinꝰ. ſupra libro iſto capl̓o. xxj.Am illud quale ē ⁊cͣ. In hoc capitulo. xxix. reeprobat auguſtinꝰ auguria vel auſpicia romanorum et precipue auſpicium illud de quo ſuperius libro iſto capitulo. xxiij. dictum eſt. Vocatur autem auſpicium diuinatio que ſolet fieriī principioalicuius operis ſeu anteꝙͣ inchoetur opus de euētu futuro. et ſolebat iudicium de euentu futuro ſumi ex inſpectōne auium. et ideo dicitur auſpicium.quaſi auis ſpicium id eſt inſpectio auium. Augurium vero dicebatur om̄is diuinatio ſumpta ex garritu auium. Auſpicium vero dicebatur ſoluꝫ quodfiebat in principio. vt dictum eſt. ⁊ ideo auſpiciuꝫquandoqꝫ ponitur pro principio vel inchoatōnealicuius rei. Et facit auguſtinus hic duo. quia primo reprobat illud auſpicium quo ad ſui totalitatēSecundo ibi. ſed anteꝙͣ xp̄us veniſſet ⁊cͣ. reprobatipſum quantum ad omnes ſui partes. Reprobatautem ipſum primo indiſtincte ẜm ſui totalitatemdupliciter. tum quia ſi auſpicium illud verum eſſettunc habuerunt iouem pro hoſte et aduerſario. qꝛinterpretati ſunt ꝙ ideo mars terminus et iuuētꝰid eſt dea iuuenum nō ceſſerunt ioui. qꝛ per hoc ſiguatur ꝙ romani non cederent hoſtibus ſuis. Tūquia ſi auſpicium fuit verum tunc xp̄iani non expulerunt deos. nec etiam artauerunt terminos imꝑerij. et per conſequens non habent materiam detrahendi temporibus xp̄ianis. ¶ Aliquotiens romanus exercitus fuſus eſt ⁊cͣ. d̓e hoc dictum eſt ſupralibro. iij. capitulo. xxvij. Et infra. ¶ Et gens martia ⁊cͣ. Bens romana dicebatur martia et quia bellicoſa fuit mars autem eſt deus belli. et quia romūlum conditorem vrbis romane dixerunt ex martegenitum. Quomodo vero contrita fuit a gallis dictum fuit ſupra libro ſcd̓o capitulo. xxij. Et infra.¶ Deficientibus multis ad hanibalem ⁊cͣ. de hocdictum fuit ſupra libro. ij. capitulo. xix. Et infra.¶ Aliud eſt enim non ceſſiſſe ⁊cͣ. hic excludit quandam reſponſionem. Poſſent enim dicere ꝙ termininon ceſſerunt. quia licet ad tempus termini romain imperij artati fuerint deficientibus aliquibus ciuitatibus a romanis. tamen romani poſtmodum illas recuperauerunt. Hanc reſponſionem excluditauguſtinus dicens. aliud eſt non ceſſiſſe aliud vnde receſſerant rediſſe. Et infra. ¶ Adriani volūtate ⁊cͣ. Iſte fuit elius adrianus qui immediate ſucceſſit traiano in imperio. Traianus vero ſicut narrateutropius libro. viij. vſqꝫ ad indie fines ⁊ mare rubrum acceſſit. atqꝫ ibi tres prouincias fecit. armeniam aſſiriā et mneſopotamiam ¶ Idem fecit d̓ datiaet alijs multis terris. Adrianus vero ſucc eſſor eiusglorie et felicitati traiani inuidens armeniam aſſiriam et meſopotamiā reuocauit in priſtinum ſtatūac finem imperij eſſe voluit eufraten fluuium. Idemde datia facere cogitauerat. ſed amici eius eum deterruerunt ne multi ciues romani barbaris traderentur. Et infra. ¶ Receptis quoqꝫ alio temporeprouincijs ⁊cͣ. prouincia vna ſcilicet aſſiria videturfuiſſe recepta id eſt recuperata tempore martij antonij veri imperatoris de quo dicit eutropiꝰ libroviij. ꝙ ſeleuciam aſſirie vrbem nobiliſſimam cū quadringentis milibus hominum cepit particum triumphum egit. Alia vero prouincia ſcilicet meſopotamia videtur recepta tēpore galieni imperatoriſnam eius tempore ſicut narrat eutropius libro. ix.cum ip̄e imperator rempublicam deſereret in orente odenachum perſe victi ſunt defenſa ſiria recepta meſopotamia. Et ſic per odenachuꝫ in orienteromanum imperium defenſum eſt. Tercia vero ꝓuincia ſcilicet armenia videtur recepta tempore dyocleciam. nam eius tempore ſicut narrat eutropiuslibro nono galerius maximinus cum narſeo hornuſde et ſaporis auo in armenia maiorē pugnauitſucceſſu ingenti. nam pulſo id eſt fugato narſeo caſtra eius dirupuit. vxores. ſorores. liberos cepit.et infinitam perſarum nobilitatem et ipſum in vltimi regni ſolitudines egit Et infra Qn̄ iulianꝰ deorum iſtorum oraculis ⁊cͣ Iſte fuit iulianus apoſtata qui fuit propinquus temporibus auguſtini etſimiliter iouinianuſ qui iuliano immediate ſucceſſitnam iulianus incepit regnare ẜm oroſium anno abvrbe ꝯdita milleſimocenteſimoſedecimo. iouinianꝰV o milleſimocenteſimodecīoſeptimo. archadiꝰ vero et honorius quorum temporibus fuit auguſtinus inceperunt regnate anno ab vrbe condita milleſimocenteſimoquadrageſimonono. Et ideo dicitauguſtinus hic ꝙ artatio terminorum imperij pene ſua memoria facta fuit quam artatōnem iouinianus neceſſitate ductus fecit. ſed iulianus illius neceſſitatis cauſa fuit. De quo iulianoſciendum ꝙ iulianꝰ fuit peſſimus ydolatra demones. magos. ariolos frequenter conſulens. Vnde et cum inſtaretbellum quod infeliciter geſſit contra perſas. ſicutnarrat ſocrates in tripertita hiſtoria apud carraꝫciuitatem in templo vbi occulte ſacrificauerat anteꝙͣ in expeditōnem illius belli iret inuenta fuit muler capillis ſuſpenſa extenſis brachijs ⁊ vtero aperto in cuius iecore victoriam ſibi deberi aſpexit.In palacio vero ſuo apud anthiochiam inuenteſunt ciſte multe plene capitibus mortuorum. Sicut etiam narratur in vitiſpatrum ipſe demonē miſit in occidentem ad ſciſcitandum euentum belli. q̄precibus cuiuſdam heremite. x. diebus continue iroratione perſiſtentis impeditus eſt ne procederettamē ſicut narrat ſocrates reſponſumdemonis habuit huiuſmodi. Nunc omnes aggredimur dee victorie trophea referentes circa flumenciten. hoꝝego dux ero belligerator mars. Et fuerunt iſtaverba demonis in perſona ſua propria et aliorumdemonum. Vnde iulianus certus factus ꝙ omnia ſibi proſpere in illa expeditōne ſuccederent. ſicut dicit hic auguſtinus immoderato auſu naues quibusvictualia exercitui ſuo portabantur ſuccendit. quaſi certꝰ ꝙ in terris huiuſmodi ſatis abūdaret Hocetiam narrat auguſtinus infra libro quinto capitulo. xxj. Et feſtus dictator idem narrat. ffuerunt autem naues in flumine eufrate quibus iulianus ſuuꝫtraduxerat exercitum vt ſubito ciuitatem theſiphotem caperet Sꝫ ſicut narrat oroſius libro. vij. poſtꝙͣ a theſiphonte caſtra mouit dolo cuiuſdam quiad ipſum tranſfugit in deſertum praductus vbi cūvi ſitis et ardore ſolis atqꝫ inſuper labore arenaꝝconfectus periret exercitus et ipſe imperator pervaſta deſerta incautius euagatur a quodaꝫ equitehoſtium ſibi obuio conto percuſſus interijt Eutropius vero qui in illo bello dicit ſe fuiſſe preſentemnarrat libro. x. dū inconſultius bellis ſe ineſrit hoſtili manu interfectus eſt. vj. kalendas iulij In vitaſancti baſiſij legit̉ ꝙ qͥdaꝫ miles noīe mercuriꝰ mortuus et ſepultus a beata virgine miſſus eſt ad euminterficiendum quod et fecit ¶ De iouiniano qui etxp̄ianus erat narrat oroſius libro. vij. ꝙ in iſto diſcrimine in quo fuit exercitus romanus a iuliano indeſertis locis derelictus ipſo mortuo creatus eſt