Druckschrift 
De civitate dei : [Mit Kommentar von Thomas Waleys und Nicolaus Trivet]
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

et ſatis clare exponit. De hoc etiā oroſius libro. ij. dicit. Anno poſt vrbē ꝯditam. ccxliiij. brutus pͥmꝰ apd̓romanos ꝯſul ꝯditorem regēqꝫ romē nō ſolū exequare parricidio ſꝫ etiā vincere ſtuduit. quippe duos filios ſuos totidemqꝫ vxoris ſue fratres vitellios reuocādoꝝ in vrbe regum placidos inſimulatos ī ꝯtentōeꝓtraxit virgiſqꝫ cecidit. ſecuri ꝑcuſſit. De hͦ fcō brutifacit augꝰ. mentōem infra libro. v. capl̓o. xviij. Secūda hiſtoria quā tangit ē de īterfectōne bruti. quaꝫetiam narrat titꝰ liuius ibidem. Refert em̄ ꝙ tarqͥnius rex audito qūo detectum erat ꝯſilium ꝓditoꝝ. etde eis ſumptum ſuppliciū mox bellum romanis ītulitin quo cū brutus vidit filium tarquinij ſtatim inuaſiteum. qͥ fortiter adinuicē dimicātes mutuis vulneribꝰceciderūt. Mortuo ꝟo bruto ſucceſſit ſibi ī ꝯſulatu lucretius ſpurius pater lucretie quam filiꝰ tarquinij regis oppreſſerat. lucreciꝰ vero an̄ finem anni morbointerijt. et ſucceſſit ei ī ꝯſulatu marcꝰ ortiaus ⁊ ſic ānop̄dicto roma quīqꝫ ꝯſules habuerat quoꝝ vnꝰ mortuus eſt ī bello. alter morbo. tercius eiectus fuit d̓ vrbe. Et infra Nam et idē brutꝰ. hic oſtēdit augͥ quāta iniquitas fuit eiectio tarquinij collatini qͣ qꝛ in nomine ꝯueniebat cū rege expulſo. cum tn̄ facile eſſꝫ nōmen mutaſſe expulſus eſt nō obſtāte ꝙ brutꝰ eēt corſanguineꝰ regis ꝓpinquus. fuit em̄ filius tarquim ſororis regis id eſt nepos regis ex ſorore. tn̄ et ī vrbe ⁊ī ꝯſulatu remanebat. Et infra. Quo anno ꝯſulatus⁊cͣ. vult dicere ꝙ eo anno quo p̄dicta ꝯtigerunt romaauſpicata ē id ē hr̄e cepit noua pt̄atem ſcꝫ ꝯſulatꝰ. q̄fuit primꝰ annꝰ quo cepit hr̄e ꝯſules. De differētiahuius poteſtatis ad pt̄atem dictatoris dicam infra libro. v. ca. xviij. Durabat niſi ꝯtingeret eos ſequentianno eligi de nouo et creari. imo qn̄qꝫ ꝯſul creatusetiam infra annū integꝝ cedebat pt̄ati. eo ꝙ certa dies eſſꝫ comicioꝝ id eſt ꝯuocatōnis populi ad eligendum magiſtratus nouos regul̓r. vltra quā non durabat pt̄as mgr̄atuum. etiaꝫ ſi ex aliquo caſu quis fuiſſet alio tꝑe creatus. Et infra. Finito ſcꝫ tꝑe ⁊cͣ. hoctempus fuit ꝙͣdiu tarquimꝰ ſuperbus poſt expulſionem ſuam vixit. xv. vel. xvj. annis vt ſupͣ ptꝫ libro. ij.capl̓o. xviij. Et infra. Secuta ſūt que idem ſaluſtiꝰ⁊cͣ. Saluſtiꝰ dicit quē h̓ recitat aug̓. ī libro hiſtoria/rum ſuaꝝ q̄ ſupͣ etiaꝫ recitauit aug. libro. ij. ca. xviij.vbi etiā ptꝫ eoꝝ intentio ⁊cͣ.Vid itaqꝫ ego tantas ⁊cͣ. In hoc capl̓o. xvij. beatus augꝰ. tractat de malis q̄ romani paſſi ſuntpꝰ mortē tarquinij ſuꝑbi. Et pͥmo tāgit mala q̄ paſſiſūt ī gn̓ali oſtendens ꝙ auctores peiora ſcripſerūt d̓eis ꝙͣ auguſtinus. ſcd̓o ibi. vbi ergo erant illi dij ⁊cͣ.inuehit cōtradeos eoꝝ et explicat mala que vſqꝫ adprimū bellum punicū paſſi ſūt. et hoc facit in ſpeci aliPer tot annos vſqꝫ ⁊cͣ. id eſt fere ꝑ. xxx. annos. vtſupra libro. ij. ca. xviij. oſtendi tn̄ videt̉ ꝙ melior lr̄aeſſet vſqꝫ ad primū bellum punicum. qꝛ magis ꝯcordaret cum pnͥcipio. xxj. capituli huius libri. nā poſtip̄m finitum tantā pacem habebant ꝙ clauſerunt portas iani. vt ſupra libro iſto ca. ix. dictum fuit. Tamēforte qꝛ illud tempꝰ modicum fuit reſpcū alteriꝰ id̓oꝓ nullo ꝯputat̉ et ideo dicit vſqꝫ ad ſcd̓m bellum punicum a ſaluſtio breuiter intimatum eſt ſcꝫ ī hiſtorijsEt infra. Nec nobis qꝛ hoc dicimus ⁊cͣ. hic petit ꝙromani boni non ſuccenſeāt id eſt iraſcant̉ ſibi ꝓpterhͦ ꝙ mala eoꝝ recitat tn̄ dicit nō oꝑtere hoc ab ip̄ispetere. qꝛ certum eſt ꝙ boni romani ꝓpter hoc nō offendent̉. ſicut nec eoꝝ ꝓprijs ſcriptoribꝫ q̄ multa peiora ſcripſerūt quibus augꝰ. dicit ſe ſtilo et ocio multum imparē id eſt ſe minorē. ſtilo quidē. qꝛ eloquentiores. ocio. qꝛ ſtudioſiores erāt. Vocatur autem ſtudium et ꝯtemplatio ocium. qꝛ dum quis ſtudio ⁊ contemplationi vacat. oportet ꝙ ab exterioribus actibꝫquieſcat. vel ideo ocio. quia magis eis vacabat ſcribere talia ꝙͣ ſibi. multum alijs occupato. Et infra Qd̓ſaluſtius ait ſcꝫ in hiſtorijs ſuis. et ſunt verba ſaluſtijab illo loco plurime turbe ⁊cͣ. vſqꝫ ibi exeluſiue. porro ſi illi ⁊cͣ. dicit ergo ſaluſtius loquens de romanispoſt mortem regis tarquinij ſic. plurime turbe id eſttribulatōnes. nā turba ẜm auguſtinuꝫ de verbis dn̄iomelia. xxvj. nō eſt aliud ꝙͣ multitudo turbata. Seditiones vero et ad extremū bella ciuilia orta ſūt ⁊cͣ. dequibꝫ dictum eſt ſupͣ libro. ij. et plus infra dicet̉ hoclibro ca. xxiij. dum paucipotētes quoꝝ in gr̄am pleriqꝫ ꝯceſſerant. id eſt multi alij nō ita potētes ī eorumgratiam venerant ꝓpter hoc adherebant eis. Sulhoneſto patꝝ aūt plebis noīe dominatōnes affectabant. id eſt cum affectarent dn̄ari et hoc intenderemp̄tendebant ſe agere cauſam patꝝ aliqui. aliqui cauſam plebis. et ſic traxerūt quidā ad ꝑtem ſuam pr̄esquidam ꝟo plebē. boniqꝫ et mali ciues appellati ſuꝑple fuerūt. nō ob merita ī rempublicam om̄ibꝫ ꝑitercorruptis id eſt malis effectis ſꝫ vt quiſqꝫ locupletiſſimus ⁊ iniuria validior qͥ pn̄tia dabat id eſt q̄ ꝓ tꝑeillo placebant ꝯcedebant. ꝓ bono ducebat̉. Hec ſaluſtius. Et infra. Vbi erant dij qn̄ valeriꝰ ꝯſul ⁊cͣ. hiſtoriam quā hic tangit beatꝰ augꝰ. narrat titus liuius libro. iij. de vrbis origine. videlicꝫ ꝙ ſub ꝯſulibꝫtito claudio et publio valerio exules romanoꝝ ac ſerui ꝯgregati ī multitudine magna ſcꝫ vſqꝫ ad duo milia quīgētos duce quodam appioherdonio qui eratſabinus arcem capitolij occupauerūt quo tꝑe int̓ patres et plebem ꝓ legibꝫ quibuſdaꝫ ferendis erat diſſenſio. dux ꝟo herodomꝰ ꝓmiſit ſe ad hoc ſolum veniſſe vt exules in pr̄iam reduceret et ẜuos a duro. ſeruitus iugo libetaret et niſi hoc ſibi ꝯcede̓tur extrema mala vrbi ꝓcuraret ꝯcitando volſcos et eqͦs populos vicinos in bellum ꝯtra ipſos. Tantus vero furor eodem tꝑe tribunos plebis inuaſit vt in plebe diuulgarent ꝙ non eſſꝫ de bello vllo timendum. qꝛ quiarcem occupauerant erant patꝝ hoſpites et clientesqͥ de ꝯſilio patꝝ arcem occupauerant vt plebs ſic territa a legibus petendis deſiſteret. publius autem valeriꝰ ad tribunos et plebē accedit eoſqꝫ atrociter corripit ꝙ curaꝫ reipublice in tāta neceſſitate deſerūt adiciens ꝙ dij eorum ab hoſtibus capti ſunt. ꝙ iupitermaximus et optimꝰ ⁊ iuno regina ⁊ numīa et alij dijdeeqꝫ obſidebantur. ⁊ ꝙ caſtra ſeruoꝝ publicos penates tenebant. Quibꝫ nō obſtantibꝫ tribuni ſeditōeꝫvt pͥus mouerunt donec nox ſuꝑueniens eis ſilentiuꝫimponeret Tuſculi igitur vicini et ſocij romanoꝝ auditis his q̄ romē fiebat cū exercitu ī ſubſidiū ꝯſulū veniunt romā et vt arcem ab hoſtibꝫ liberēt. ꝯſulemqꝫvalerium ducemqꝫ tā romani ꝙͣ tuſculani ſequuntūraſcenderūtqꝫ īcliuū capitolij iamqꝫ ī veſtibuluꝫ templi ꝓruperant. tū valerius ꝯſul acerime dimicās intprimos occidit̉. quem publius volūnus cadentem videns ſtaum corpus tegi iuſſit. gerens ip̄e publiꝰ volūnus ducis officium. tantuſqꝫ erat ardor pugnātiūromanoꝝ et tuſculoꝝ. vt ante vincerent ꝙ ſcirēt ducem eoꝝ interemptum. Aulti igitur exulum cede ſuafedauerūt templum. multi capti ſūt herdonius interfectus eſt. et capitolium reſtitutū et purgatum atqꝫluſtratum. Et infra. Vbi erāt ⁊cͣ. de legatis miſſisathenas dictum fuit ſupͣ libro. ij. ca. xvj. Sciendū eſtetiā ꝙ ſicut dicit titꝰ liuius libro. iij. de vrbis originenō ſolū erāt miſſi vt legēs athenienſiū deferrent ſꝫ ⁊cͣvt rores et inſtituta ac iura aliaꝝ ciuitatum greciediligenter attenderēt et noſcent. Quantum vero addiſſenſiones de quibꝫ h̓ loquit̉ augꝰ. ſciendum eſt ꝙſicut dicit titus liuiꝰ ibidem. eodem anno fuit magnadiſſenſio inter ꝯſules et tribunos plebis. negabāt em̄ꝯſules poteſtatem leges cōdendi eſſe apud tribunos⁊ plebē tantum em̄ penes ſe eſſe dicebant. et ꝑ ꝯn̄s leges q̄ a tribunis late erāt cum plebe nullius vigoriserant. tamē ꝯcordauerunt et ꝯſenſerunt tā ꝯſules ꝙͣtribum et om̄es. vt ꝓ legibꝫ accipiendis in greciammitteret̉. Quātum vero ad famem ⁊ peſtē de quibꝫhic loquitur augͥ. narrat titus liuius ibidē. ꝙ poſtꝙͣ