cuius ciuitatum iſtaꝝ eſſe deberet tandē quadam vl̓ce cum vtriqꝫ ꝓducti eſſent exercitus ad pugnanduꝫmeitius pnͥceps albanoꝝ petito colloquio cum tulloet obtento ſic ait Cupido imperij duos cognatos vicnoſqꝫ populos ad arma ſtimulat. memor eſto cū iamſignum pugne dabis. has duas acies ſpectaculo foreineamus aliquā viā qua diſcernat̉ quis populꝰ īperare debeat ſine magna clade. Placuit tullo. Erāt at̄in duobꝫ exercitibus ter gemini fratres id ē tres fratres ī vno et tres ī alio. nec etate nec viribꝫ diſpares.tres vero oracij. et tres alij curiacij appellati ſūt. quitn̄ ex ꝑte romanoꝝ et qͥ ex ꝑte albanoꝝ nō eſt certuꝫvt dicit titus liuius. tn̄ maior pars ſcriptoꝝ tenet vtdicit ꝙ oratij fuerūt rōni. et idem tenet h̓ beatus auguſtinus. Aſſenſum ē ergo ab vtroqꝫ duce vt ip̄i p̄dicti inter ſe pugnent vice duoꝝ exercituū ⁊ vbi fueritvictoria ibi ſit imꝑium. Cōcurrunt igitur in p̄lium. ⁊pͥmo interfecti ſūt duo oratij tercio illeſo. curiacioꝝvero nullus interfectꝰ. ſꝫ om̄es grauiter vulnerati. qͥergo ſanus etat et integer cogitans ſe nō poſſe ſimultribus reſiſtere ꝙͣuis grauiter vulneratis fugā ſimūlat vt tres ip̄m inuicem inſequi temptātes ab inuiceꝫſepararet quibꝫ ab inuicē remotis ad preliū reuertitur. et pͥmo interfecit viciniorē. poſtea alium. et tādēfaciliter ſuꝑat et occidit tercium. quibꝫ ſic mortuis ipſe poſtmodum ad ſuos reuertit̉ cum ingenti leticia romanoꝝ. Et infra. ¶ Cui damnū ⁊cͣ. hoc dicit qꝛ tamalbam ꝙͣ romani ab enea deſcenderūt et etiā ab aſcanio filio enee. vocat at̄ eos ꝓleꝫ veneris qꝛ vt ſupradictum eſt libro iſto ca. iij. dicebant eneā eſſe filiū anchiſes ⁊ veneris. et qꝛ anchiſes ꝓceſſit ex ioue. namfingitur ꝙ iupiter de electra genuit dardanū. dardanus vero genuit erictōniū. q̄ troen. qͥ aſſaracum. q̄ capni. qui anchiſen. id̓o per ꝯn̄s eneas fuit nepos iouiseo mō quo om̄es poſteri alij a filio nepotes dicunturEt infra ¶ Acceſſit aliud ⁊cͣ. h̓ tangit beatus aug̓. ſcelus et malū quod dictā victoriaꝫ mox ſecutū eſt namſicut narrat titus liuiꝰ libro primo cū victor oratiꝰ d̓quo ſupra dictū eſt. rediret ad ſuos cū ſpolijs curiatōrum occurrit ſibi ſoror ſua q̄ vnius curiatiorū ſponſafuit ſed nōdum vxor. et vidēs ſpolia ſui ſponſi ſtatimꝓrupit in fletum. qd̓ egre ferens frater eiꝰ ſtatī occidit eam dicēs. Abi hinc cū immaturo amore ad ſpōſum oblita fratꝝ tuoꝝ mortuoꝝ. tueqꝫ oblita pr̄ieinmatuꝝ eiꝰ amorem vocans. qꝛ nōduꝫ fuerat ī vxorep ducta. ſed ſolum ſpōſa illiꝰ quem plāxit Et infraVnde em̄ apud virgiliū ⁊cͣ. narrat virgilius libro.x. eneidos ꝙ cuꝫ eneas pugnaret ꝯtra mecentiū quifuit rex etruſcoꝝ et eſſet ī ꝓcinctu occidendi eū liberatus eſt ꝑ filium eiꝰ lauſū. Qui lauſus cuꝫ pugnaretꝯtra eneam īterfectus eſt ab eo. quē tn̄ eneas doluitꝯſiderans eius iuuentutē. Et infra. ¶ Vn̄ marcellꝰ ⁊cͣ.d̓ iſto marcelli fletu dcm̄ fuit ſupra libro primo ca. vj.Et infra. ¶ Cauſa dicat̉ albe ⁊cͣ. de adulterio illo ſcꝫparidis dictū fuit ſupra libro iſto capl̓o. iij. Et infra¶ Tantum vt deſides ⁊cͣ. vult dicere ꝙ tullus hoſtilius pugnauit ꝯtra albanos nulla iuſta cauſa. ſed ſolūvt romanos qͥ toto tꝑe p̄deceſſoris ſui nume vixerantpacifice et erant effecti quaſi deſides ꝓpter diſuetudinem armoꝝ exercitaret in rebꝫ bellicis. Et accepit hͦauguſtinꝰ a ꝟgilio libro. vj. eneidos vbi dic̄ ſic Ociaqͥ rumperet pr̄ie deſideſqꝫ mouebit. Tullus ī arma viros et iam diſſueta triūphis. agmina. Cui ꝯcordat titus liuius libro de origine vrbis. Dicit em̄ loqn̄s detullio ſic. Segneſcere igit̉ ciuitatem ratꝰ vndiqꝫ materiam excitandi belli querebat Et infra ¶ Quod vicium ſaluſtius ⁊cͣ. allegat ſaluſtium ī ꝓlogo catilinarijEt infra ¶ Pugnāt etiā gladiatores ⁊cͣ gladiatoresdicebant̉ qͥ ī ſpectaculis pugnabant adinuicē ⁊ ſe mutuo cedebant. et ꝯſueuerūt eſſe ẜui. vt ptꝫ ꝑ titum liuium libro. viij. d̓ ſcd̓o bello punico. Locus at̄ vbi ficbant hm̄ōi pugne arena vel arenariū dicebat̉. qꝛ velerat locus arenoſus ꝑ naturā vel per artē. Et infra.¶ Nec amphiteatꝝ ⁊c̄. Teatꝝ vocabatur locus ſpectaculis deputatꝰ ſicut et amphiteatꝝ. Sed amphiteatꝝ erat figure circularis. ẜm yſid̓. vn̄ ⁊ d̓r amphiquod eſt circū et theatꝝ. Theatrꝝ vero erat figure ſemicircularis Vtrūqꝫ muris claudebat̉. Et nō ꝙdr̄a erat inter circūtheatꝝ et amphiteatꝝ. naꝫ in circo fiebant ludi circēſes de quibꝫ ſupra libro pͥmo ca.xxxij. in theatro fiebant ludi ſcenici. d̓ quibꝫ ſupra libro. ij. ca. iiij. In amphiteatro vero fiebant ludi gladiatoꝝ. qͥ inter ſe cā glorie vel p̄mij et etiaꝫ qn̄qꝫ cūbeſtijs pugnabant ſcꝫ ī arena q̄ erat intra amphitea/trum. vn̄ et ip̄m amphiteatꝝ qn̄qꝫ arenariū vocat̉.Et infra. ¶ Deinde ad fructu victorie ⁊cͣ. quātum addeſtructōneꝫ albe narrat titus liuiꝰ de origine vrbislibro pͥmo ꝙ poſtꝙͣ ſuꝑati ſūt albami qͥ totuꝫ ius ſuūin tribus curiacijs poſuerāt. vt iaꝫ dictum ē ac pax inter romanos et albanos fcā eſſꝫ. poſtea exercitu meitij domi reuerſo. pax illa qꝛ romanis ꝯcedebatur imperium. diſplicuit vulgo albanenſi. et corripuit dictatorem ſuū meitiū ꝙ totam fortunaꝫ publicam tribusmilitibꝫ ꝯmiſiſſet. Qui volens ppl̓o ſuo placere ⁊ cernens ſuos nō ſufficere ad bellandum palam et ī aꝑtoꝯtra romanos gritat ppl̓os alios ſcꝫ fidenatos et veHios in bellū ꝯtͣ romanos et ſe ⁊ ſuos ꝑditioni reſeruat Nam cū poſtmodū tullus ꝯtra illos ppl̓os pugnaturus ꝯfideret d̓ exercitū albanoꝝ et duceret meitiūet albanos ꝯtra ip̄os. meitius cum ſuis tullū deſeritet ꝓpe in mōtes ꝯſcendit vbi fortunā bellantiū poſſetintueri vt eo ſe ꝯferret quo fortunā cerneret p̄uale̓.quod tullus ꝯperiēs clamauit in exercitu ſuo nō eſſede receſſu albanoꝝ ī aliquo trepidandū qꝛ iuſſu ſuoreceſſerint. vt hoſtes a tergo inuaderent. Vicit at̄ tullus cum romanis. et poſt victoriā ip̄ius meitij corpꝰfecit in duas ꝑtes diſtrahi. ciuitatem etiā albanorumquo ad muros et domos funditꝰ euerti. et ciues albanos inde romam ad eaꝫ inhabitādum trāſire. fuit at̄alba tercia ciuitas ī qua troiani poſuerāt caput regniſucceſſiue. pͥma fuit ilium. ſcd̓a lauinium tercia fuit alba. quarta fuit roma. Et infra. ¶ Vbi amulius expulſo ⁊cͣ. Iſte amulius fuit frater numitoris iunior queꝫa regno excluſit. vt ſupͣ libro iſto ca. iiij. dictū fuit Etaduertendum eſt ꝙ bt̄us augꝰ. loquitur h̓ de dijs romanoꝝ yronice. Et infra. ¶ Qd̓ portas belli ⁊cͣ. d̓ portis belli id ē q̄ bellum cū aꝑte eſſent ſignificabant dictum ē ſupͣ libro iſto capl̓o. ix.Pſoꝝ autem regum ⁊cͣ. In hoc capl̓o. xv. on̄dit beatus augꝰ. quales exitus habuerunt reges romanoꝝet on̄dit diſcurrēdo ꝑ ſingl̓os ꝙ fere omēs malos habuerūt exitus. incipiēs a rōmulo qͥ primꝰ erat. d̓ cuiꝰmorte ⁊ deificatōne dixi ſupͣ libro. ij. capl̓o. xv. ¶ Cōtra ſenatum intumeſcere ceperat ⁊cͣ. cauſa indignationis populi ꝯtra ſenatum erat qꝛ ſuſpicabat̉ populꝰꝙ ſenatꝰ interfeciſſet romulū. Et infra. ¶ Accideratem̄ et ſolis defectio ſcꝫ eo tꝑe quo romulꝰ ſubtractꝰeſt. exqua ꝯfirmabatur poſtmodū opinio populi. credentes romulum eo tꝑe ī celum fuiſſe tranſlatū. Cuiꝰvanitatem on̄dit beatꝰ augꝰ. ꝑ eclipſim que accidittꝑe xp̄i. Quod autem eclipſis ſolis fuerit qn̄ romulusſubtractus eſt accepit beatꝰ augꝰ. a tullio d̓ republica. vbi inducit ſcipionē de illa eclipſi diſputātem. Deeadem etiā facit mentionem ī epithomate libro pͥmoip̄e florus. Et infra. ¶ Quod at̄ dicit ſcꝫ tullius. ⁊ tāgit h̓ augꝰ. duas opiniones ꝓbabiles. de morte romuli. Vna eſt ꝙ ip̄e fuerit interfectꝰ a violentia tempeſtatis. de qua dixi ſupra libro. ij. ca. xv. Alia eſt ꝙfuerit occulte īterfectꝰ ꝑ ſenatum. Et infra. ¶ De tullo quippe etiā hoſtilio de hm̄oi tulli q̄ fuit terciꝰ rexromanoꝝ fulmīatōne narrat titus liuiꝰ libro. ix. d̓ vrbis origine. ꝙ inualeſcenti peſtilentia romē tādeꝫ ip̄emorbum longum incurrit. et tunc adeo fracti ſunt illiſpūs feroces tulli. vt qͥ nichil antea putauerat minꝰregiū ꝙͣ ſacris animū dare. repēte om̄ibꝫ ſuꝑſtitōibꝰtam magnis ꝙͣ paruis ſe dedit. ip̄m igitur traditur