fecerunt deas aquaruꝫ et illas diſtixerunt ẜm diuerſitatem aquarum. Nam nymphas marinas dixerūt nayades. nymphas fontanas amadriades. campoꝝ naydes. montium orchaides. filuarum driades. Nec ſuffecerunt alique nymphe duabus aquis vel tribus. ſedcuilibet fonti cuilibet fluminum dederant ꝓpriam Etinter deos poſuerunt vtrūqꝫ ſexum. ſicut ſaturnꝰ eſtmaſculus. et berecinthia femina et vxor eius. Similiter iupit̉ maſculus et iuno femina et coniunx. et ſic dealijs. Varro etiam maximus inter dros auctor. in rebus diuinis quoſdam ponit deos certos ſcilicet quorum origo et approbatio certa eſt. quoſdam vero incertos per oppoſitum. vt patet infra libro. vj. capitulo. iij. Et īfra ¶ Paucas ꝯmemorabo ⁊cͣ ſcꝫ in ſequenti capitulo. et capitulo. xiiij. et qͥbuſdā alijs. Et infra.¶ Excepto numa ⁊cͣ. de qͦ ſupͣ capitulo. ix. et. x. Et īfraftratre romuli. d̓ cuius interfectōe libro. ij. ca. xiiijVomodo donec Iuno q̄ cū ioue ſuo ⁊cͣ. In iſto ca¶ pitulo. xiij. incipit beatꝰ augꝰ. tangere mala q̄romam ſūt paſſi. non obſtante defenſione deorum ſuorum et ſpecialiter que contigerunt tempore romuliconditoris vrbis romane. et tangit duo mala quoꝝprimum fuit interfectio affinium et ꝯſanguineorum.ſcd̓m fuit interfectio ſociorum. quod tangitur ibi deinde titum ⁊cͣ. Tangit autem in principio fauorē deorum quem iactabant ſe habere taꝫ iouis ꝙͣ iunonis ꝙͣveneris. ¶ De iunone vero et ioue dicit ſic¶ peuomodo nec iuno que cū ioue ſuo ⁊cͣ. hoc dicit quia iuno fingitur eſſe ſoror et ꝯiunx iouis. ipſam vero licet quandoqꝫ habuiſſent iratam ꝓpter iudicium paridis troyani quod tulit contra ip̄am pro venere ſicut dictum fuit ſupra libro primo capl̓o. iij. tamē iam dicunt eā habere fauorabilem ſibi. Fingit em̄ virgilius libro. xij.eneidos ꝙ ꝙͣdiu eneas et ſocij tenuerunt nomen troyanum ⁊ vocati ſunt troyam habuerunt iunonem ſibiaduerſanteꝫ. ſed poſtꝙͣ relicto illo nomine vocati ſūtlatini habuerunt eam ꝓpiciam. ¶ Romanos rerū dominos gentemqꝫ togatam. Iſte verſus eſt virgilij libro primo eneidos. vocati ſunt autem romani togata toga que eſt veſtis qua antiqui romani vti ſolebātin pace ẜm papiam qui diuerſa genera togarum diſtinguit. Et ſicut dicit A. gellius romani primo ſinetunicis toga ſolaamicti fuerunt. Et infra. ¶ Nec venus ipſa eneadas. Eneadē ſunt romani geniti ab eneahos dicitur venus ſpecialiter fouiſſe duplici rationeſcilicet et quia troyam erant. dilexit enim troyanospropter paridem qui dedit iudicium pro ea contra junonem. vt ſupra tactum eſt. et etiam quia venus fuitmater enee ſicut ſupra libro iſto capl̓o. iij. dictum eſtEt infra. ¶ Vt bono et equo more ⁊cͣ. hoc dicit beatꝰauguſtinus propter rōmulum et ſocios ſuos qui nōpotuerunt habere vxores niſi raperēt eas doloſe vtſupra dictum eſt capitulo. xvij. libro. ij. propter quēraptum ſecuta ſunt poſtea multa bella inter raptoreſſcilicet romanos et parentes raptarum. et ita debellabatur īter ſoceros et generos. ꝙ oportuit multosoccidi ex vtraqꝫ parte ¶ Et infra miſere femīe nondūex iniuria maritis conciliate ⁊cͣ. hoc dicit propter puellas raptas que grauiter valde tulerūt in principioiniuriam ſibi factam a romanis. Dicit enim titus liuiꝰlibro primo d̓ vrbis origine ꝙ non minor erat indignatio raptarum filiarum ꝙͣ parentum. Sed raptores nitebantur ſe excuſare et aſſcribere totum factūcrudelitati parētū qͥ ipſis filias ſuas petentibus in vjores dare nolebant ⁊ ſicut dicit titus accedebāt ⁊ blādicie eorum virorum factum purgantium cupiditateatqꝫ amore que maxime ad muliebre ingenium efficaces p̄ces ſunt. et ſic mitigati ſunt animi puellarum Sꝫparentes ſtatim poſt raptum filiarum cuꝫ ſordida veſte lacrimantes circuibant ciuitates vicinas et querelis ſuis eos concitabant contra romanos. Quamuisautemmaior pars raptarum eſſet ſabinenſium erantn̄ et alie rapte alioꝝ locoꝝ Primo gͣ pugnauerumtꝯtͣ romanos hac de cā ceminēſes q̄ in agrum romanūmagnū impetū fecerūt vaſtādo ſcꝫ agros eoꝝ. ſꝫ dūvaſtādo ſe ſparſim diffūderēt fit eis obuiꝰ rōmulꝰ cūexercitu ſuo. leuiqꝫ certamine docet vanam ſine viribꝫiram eſſe. Exercitum enim fugat. regem eorum ī prelio occidit et ſpoliat ⁊ duce eorum interfecto ciuitatem capit. Eodem etiam tempore antenantium exercitus fines romanorum inuadit. quos palantes. id ē palam et ſparſim vagantes legio romanorum oppreſſitet opidum eorum cepit. Sed herſilia vxor romuli p̄cibus raptarū fatigata orat maritum. vt ꝑntibus earum ignoſcat et in ciuitatem accipiat id eſt in ciuiumlibertatem Poſtea cruſtumini bellum inferentes rōmanis victi ſunt. Nouiſſime autem a ſabinis bellum ceteris grauius romanis illatum eſt. qui non priꝰ oſtenderunt bellum ꝙͣ intulerunt. Et primo arcem capitolij capiunt tali arte. Nam arci preerat quidam nomine ſpurius tarpeius huius filia pro haurienda aquaarcem exierat. cui titus taycius princeps ſab̓morumoccurrens cum ſuis. promittit ſibi dona ſi ip̄os in atcem introducat. qui ea duce arcem ingreſſiipſaꝫ moxinterficiunt. Occupata igitur arce poſtera die cum romanis congrediuntur. oſtium hoſtilium ducem exercitus romanorum occidunt et exercitum vſqꝫ ad veterem portam palacij fugant Romulus vero et alij romani fugiētes iouem orant vt terrorem auferat ⁊ fugam fiſtat. templumqꝫ ioui rōmulus deuouit. quempoſtmodum iouem ſtatorem appellauit quia romanos ſtare fecit in pugna contra ſabmos. reſiſtere em̄mox romani ceperunt et rōmulus cum ferociſſimis fūorum impetum hoſtes faciens fudit ſabinos. Et int̓egrato bello ex vtraqꝫ parte cepit pars romanoruꝫ ſuperior eſſe tunc ſabine mulieres que rapte fuerant crinibus ſparſis et ſciſſa veſte īter acies ipſas et tela volantia medias ſe ponunt. ex vna parte rogando parentes et alia virone ſanguinē nephando ſoceri ⁊ generi ſe reſpergerent. ſicqꝫ mouent animos vtrorumqꝫ. ꝙ facto ſilentioduces ad fedus faciendum prodeunt. Nec ſolum pacem ſed etiam vnam ciuitateꝫ ex duabus faciunt regimen conſociant. et imperium omne romam conferunt romani vero econterſo vt aliquid ſabinis darent ſeip̄os quirites a curibus appellant. Fuerunt at̄ ſabini cures vocati. hͦ ex tito liuio diffuſiꝰ poſui. qꝛ d̓ hijs factis beatꝰ augͥ̓. et ī hͦ ca. et ī pluribusalijs locis ſepe facit mentōeꝫ. Iſtd̓ ec̄ bellū et pacemdeſcribit hyſtorice ouidius libro. iij. de faſtis Et īfra¶ Propter vnum ceſarem ⁊cͣ. Hic interponit bellumconſimile videlicet inter iulium ceſarem ⁊ pompeiumquorum ceſar fuit ſocer et pompeius gener. qui mortua filia ceſaris ſcilicet iulia quaꝫ deſponſauerat ponipeius habuerunt inter ſe bella fortiſſima. vocatꝰ eſtautem iſte pompeius. magnus pompetꝰ propter magnitudinem ſui valoris. egerat enim bellum in oriente cum. xxij. regibus quos om̄es vicit et romanis ſubiecit. de cuius ſtrennuitate facit etiam auguſtinꝰ infralibro. xviij. capl̓o. xlv. mentionem. et de malis etiaꝫ q̄fecit in hieruſalem et in populo iudeorum. Sed et iulius ceſar ſtrennuiſſimus ſuper om̄es mortales ſui tēporis erat. Decretum autem ſibi bellum fuerat a ſenanatu contra gallos. quo expleto cum omnes galliasſubiugaſſet et romam etiam victor reuerteretur an̄qͣvrbi appropinquaret petijt ſibi alterum conſulatumfuerat enim ſemel conſul. ſed petijt ſecundo conſul fieeri innuens petendo quod hoc oporteret omnino ſibi concedi. ſed ꝯtradictum eſt a marcello tunc conſule. et pompeio et cathone. preceptumqꝫ eſt ſibi vtdimiſſis exercitibus quos habebat ad vrbem rediret. et pompeio ex auctoritate conſulis commiſſe ſuntlegiones q̄dā tanꝙͣ futuro duci belli ꝯtͣ juliū ſi armamouere vellet iulius at̄ ꝑ diuerſa loca diſcurrens ec̄ vſqꝫ ī hyſpamā collegit exercitū magnū valde ⁊ forrtē