ire libertatem pr̄iam parēteſqꝫ tegere armis id ē ꝓtegere armis Poſt vbi ⁊cͣ. verba autē iſta decenterhijs armis roma creuit non ſūt ſaluſtij ſꝫ auguſtini ꝓquibꝫ hꝫ ſaluſtius ſic. Imperiū legitimū regiū imꝑinomē habet. Et infra. ¶ Sed regnante numa ⁊cͣ. hicoſtendit beatꝰ augꝰ. ꝙ pax eſt magis ī pt̄ate hoīm ꝙͣdemonum. nec eſt ī pt̄ate demonū niſi ꝙͣtuꝫ eis a ſuꝑeriori pt̄ate ꝑmittitur. et fundat ſe ſuꝑ illa pace q̄ toto tꝑe nume pompilij durabat de qua ī p̄cedenti caEt de illa querit ſi erat a dijs. cauſam ſcꝫ eiꝰ et modūvtrūne tunc aliqui romanos impeterēt vel non. Si ſicergo alijs eos impetentibꝫ. et tn̄ econuerſo romanisbella non referētibus facta eſt pax abſqꝫ hoc ꝙ inimici eoꝝ vllo martio id eſt bellico impetu terrerent̉. ergo eiſdē modis quibꝫ tunc fuerunt hoſtes ſedati. poterant dij eos ſemꝑ ſedatos tenuiſſe. vt porte iani deqͥbus in p̄cedenti capl̓o dcm̄ eſt ſemꝑ fuiſſent clauſenec oportuiſſꝫ romanos bellaſſe. Si dicat̉ ꝙ hoc nōfuiſſet poſſibile. ergo cum non ſit alia cauſa poſſibilitatis niſi voluntas alioꝝ q̄ noluiſſent a bellis ceſſaſſeſeqͥtur ꝙ bellum vel pax nō fuerit ī poteſtate demonūſꝫ magis dependet a volūtate hoīm. et tam belluꝫ ꝙͣpax ſut ẜm voluntatem hoīm et non demonū. ¶ Et h̓notandū eſt ꝙ beatꝰ augꝰ. nō videt̉ arguere ad aliāꝑtem diuiſionis. quā ī principio ſue ratōnis poſuit.et cauſa eſt. qꝛ ſi detͣ pars illa ſcꝫ ꝙ paxilla ꝑmanſittanto tꝑe. qꝛ nullus erat qͥ eos impeteret. ſtatim apparet ex dictis ꝙ tunc magis ē ꝯcedendum ꝙ pax illadependeat ex voluntate hoīm qͥ nolebant eos impugnare. ¶ Et ſciendū ꝙ ſicut dicit titus liuiꝰ libro primo de origine vrbis. cum finitimi romanoꝝ cernerētnumā ſacris deditum ceperūt hr̄e romā ī reuerētiā tāta ꝙ nephas reputabant eam armis impetere. Et infra ¶ Niſi forte dij tales ⁊cͣ. hic oſtēdit qūo ī poteſtate demonum ſit aliquo modo pax et belluꝫ ⁊ qūo pn̄tvni homini vendere id ē ꝓ ẜuicio eis debito ꝯcedereillud qd̓ eſt ī pt̄ate alterius hoīs velle aut nolle. namipſi pn̄t terrere hoīes ne bellent. et excitare homīesad bellandum ſi ꝑmittant̉ nō tn̄ ſic ꝙ poſſint ip̄aꝫ voluntatem ncc̄itare. permittunt̉ at̄ adeo terrere vel excitare mentes hoīm. ẜm dr̄am ⁊ qͣlitatem vicioꝝ qͥbuſſuccūbunt. nam ẜm hoc ſepe demones accipiūt ptatēſuꝑ hoīes. ¶ Et ad ītellectuꝫ iſtoꝝ ſciendū eſt ꝙ ip̄ipn̄t ſi ꝑmittant̉ cauſare paſſiones et motꝰ ip̄ius appetitus ſenſitiui. quos vocat hic augꝰ. motus aīoꝝ etiſtos motus ſequitur ꝯn̄itas hoīm et p̄cipue maloꝝet ꝑ ꝯn̄s pn̄t ſi ſinant̉ cauſare ſic bellum. et pacem. tn̄ſemꝑ voluntas hoīs ē magis cā. qꝛ dyabolꝰ eā neceſſitare nō pt̄. et qꝛ etiā a volūtate humana eſt ꝙ ſibi ꝑmittit̉ magis vel minꝰ poſſe. et ideo dicit augͥ̓. Intereſt quidam iam ⁊cͣ.Vas tn̄ plerūqꝫ ⁊cͣ. In hoc ca. xj. oſtendit beatꝰaugꝰ. ꝙ pax et bellice victorie ſepe ꝓueniūt cōtra voluntatem demonū. et pͥmo ꝓbat hoc ꝑ veritatem hiſtoricam exp̄ſſam. ſcd̓o ibi. vn̄ non vſquequaqꝫꝓbat idem ꝑ veritatem fabulis velatā ¶ Quātū ꝟoad veritatē hiſtorie ſcienduꝫ eſt ꝙ romani poſt ſcd̓mbellum punicum habuerūt ꝯtra philippū regem macedonie bellum qd̓ vocatum eſt bellū macedonicū necfuit philippus iſte pater alexādri magni. ſed aliꝰ culꝰfiliꝰ erat preſes de qͦ hic fit mentio. victus eſt at̄ philippus et ſubiugatꝰ et fideliter ſe habuit ad romanoſquo mortuo perſes filiꝰ eiꝰ cepit rebellare. ⁊ bellumſcꝫ macedonicum ſcd̓ꝫ mouere ꝯtra romanos. q̄ ⁊ ip̄eetiam victus ē et romam ductꝰ. et etiam eodem quaſitꝑe licet paꝝ an̄. bellum habuerunt romani ꝯtra antiochum regem ſirie. quem etiā vicerunt. et ſibi legesimpoſuerunt vt volebant. Poſt hoc vero modicū attalus filius eumenis rex aſie moriēs. populū romanūſui regni teſtamēto reliquit heredē ita ꝙ teſtam̄toregnum aſie mīoris adiectum ē romanis. huic autē attalo frater erat noīe eumenes amicꝰ romanoꝝ. qͥ filium habuit ex ꝯcubina nomīe ariſtoicum de quo h̓ fitmentio. iſte ariſtoicus mortuo attalo vendicauit ſibiregnum aſie et achaie. a qua achaia dicuntur achaiciſeu achiui ſeuachei qui idem ſūt. iſte ergo ꝯgregatomagno exercitu cū romanis bellum habuit et victꝰ etcaptus romāqꝫ perductus ibidem iuſſu ſenatꝰ ſtrangulatus eſt. huiꝰ ergo mortē ſicut narrat augͥ. preuidens apollo cumanꝰ id eſt qͥ cumne que eſt ciuitas cāpane colebat̉ doluit et fleuit qͥ et alias p̄uidēs ⁊ perſen vincendos fleuerat. optauerat em̄ ꝙ iſti om̄es romanos viciſſent. ffletꝰ at̄ eius ideo p̄nunciauit grecismalum. qꝛ cumani fuerāt colonia grecoꝝ id ē quondam greci fuerant et de grecia venerāt ad incolendūlocum illum. ꝙͣuis eo tꝑe quo fleuit apollo eſſent ſubiecti romanis. et qͣſi latini effecti. veniētes at̄ de grecia ſecum tulerāt ſtatuaꝫ apollinis quaꝫ in grecia colere ꝯſueuerant. vn̄ cum fleuiſſet. aruſpices minꝰ periti credebant ꝙ p̄nūciaſſet malum romanis. et ideovolebāt eum ī mare ꝓieciſſe niſi ſenes cuniam reſtitiſſent. ſed ꝑitiores aruſpices oppoſitū interp̄tati ſunt.Et infra. ¶ Nā camillā dyana doluit apud v̓giliū. dehoc narrat ꝟgilius. xj. libro eneidos ꝙ cum camillaque erat regina volſcoꝝ ꝓ parte regni rutiloꝝ pugnaſſet fortiſſime ꝯtra ꝑtem enee quidam noīe arushaſta ꝑcuciens īterfecit eam. qd̓ dyana id ē luna quaſi duana. qꝛ nocte et die lucet ſic dicta. vidēs ingemūit eo ꝙ cultrix eiꝰ fuerat. et ꝯmīata eſt ſe velle vnnidicare mortem ſuā morte illiꝰ qͥ eam interfecit Et infra¶ Et pallantem morituꝝ ⁊cͣ. Iſte pallas fuit filiuseuādri regis quē euandruꝫ hercules rediens d̓ hiſpania vindicauit de caco qͥ boues herculis furatꝰ fueraet euādri aīalia ſepe raꝑe ꝯſueuerat. nā hercules cacum interfecit. ꝓpter qd̓ ab euandro honorifice ſuſceptus eſt. pallas vero a pr̄e ſuo miſſus poſtmodum vtenee ferret auxilium ꝯtra turnū. cū turnū ſibi obuiumin bello habuiſſet orauit herculē iaꝫ deificatū ⁊ mortuum vt eum faceret victorē de turno. ꝯfidens d̓ hercule ꝓpter amiciciā quā habuit ad pr̄em ſuum ſicut dicit virgilius ſic. Audit altides id ē hercules iuuenemid eſt pallantē magnūqꝫ ſub ymo. corde p̄mit gemitum ſcꝫ hercules lacrimaſqꝫ effudit inanes. Et additꝟgilius. ꝙ hercules p̄dixit ſibi ꝙ īterficiendꝰ erat aturno. nec aliter eſſe poterat tn̄ mortē ſuā vindicareteneas interficiendo turnū. De iſto pallāte qͥ ẜm ꝟgilium lancea vulneratꝰ erat ī pectore. narrat vincētius ī ſpeculo hyſtoriali libro. xxvj. ꝙ tꝑe heinrici ſcd̓iimꝑatoris videlicet circa annū dn̄i. Aliiij. corpꝰ eiusromē intēgꝝ eſt inuētū. hiatus aūt vulneris quod īmedio pectore turnꝰ fecerat qͣtuor pedibꝫ cum dimidio menſuratꝰ eſt. Corpꝰ vero muro applicatum ſuamagnitudinē meniū vicit ad cuiꝰ caput accēſa lucerna reꝑta eſt q̄ non potuit extingui donec qͥdam ſtiloſub flama fecit foramen et ſic aere ſubnitente euanuitCuiꝰ epit aphiū ſic inuētum eſt. Filiꝰ euandri pallasquē lācea turni militis occidit more ſuo iacet hic. Etinfra. ¶ Nec troianū neqꝫ lauiniēſe ab ip̄o enea ⁊cͣ. h̓notandū eſt ꝙ poſtꝙͣ ilium ciuitas metropolis troianorum fuit ſub laomedonte patre p̄ami murata nō ſtetit niſi ꝑuo tꝑe. qꝛ mox tꝑe pͥami ſubuerſa ē. tn̄ antelaomedōtem fuit regnū troianoꝝ etiā ſub hoc nomīenam troia dicta ē a quodā qͥ trois dictus eſt ⁊ regnabat ī terra iſta bn̄ ante laomēdontē. ¶ In hiſtoria furcoꝝ d̓r ꝙ tꝑe ayot iudicis edificata eſt troia. et ſtāsclxxxv. ānis tꝑe iabdon capta eſt. ¶ De reg̓no lauinienſi ſciendum eſt ꝙ eneē veniēti ī italiam rex latinꝰ dedit vnicam filiā ſuam ī vxorem q̄ lauiniano dicta eſt.Condidit vero eneas ciuitatē quā a lauiniana vxoreſua lauimū noīauit. vbi regnauit tribꝫ ānis ⁊ poſteafilius eiꝰ iulius aſcamus ānis. xxvij. quod regnuꝫ vocat h̓ augͥ. lauiniēſe. deinde tranſlatū eſt in albā. vbiregnatum eſt ſub. xiij. regibꝫ vſqꝫ ad romulū excluſiue nō ꝯputato numitore. qͥ ſi ānumeret̉ alijs erūt. xiiijd̓ qͥbꝫ aug̓. īfra li. xviij. ca. xxj. ¶ Hic ē tn̄ aduertēdūꝙ licet augꝰ. vocat hoc regnū lauinienſe. tamen ideꝫ