via appia in monumēto ſcipionis. Huiꝰ poetrie verſūtullius multum laudans qͣſi fuiſſꝫ quoddaꝫ oraculuꝫid eſt diuinū rn̄ſum ip̄m diffuſe ꝓſequitur. vt patꝫ inlr̄a. Sūt auteꝫ ꝟba tullij ab illo loco. Aoribꝫ antiqͥsres ſtat ⁊cͣ. vſqꝫ ad illud cicero ⁊cͣ. quos ita obliuioneobſoletos. obſoletos ideꝫ eſt ꝙ ꝓpter obliuionē ꝓptfetorem deſertus. vn̄ vult tullius dicere ꝙͣ moderniiaꝫ deſeruerūt bonos mores antiquoꝝ quaſi feterēteis. nam ip̄os vident̉ horrere. Et infra. ¶ Hec cicerofatebatur lōge poſt morteꝫ ⁊cͣ. hic notandum ꝙ africanus iſte ſcd̓us fuit tꝑe ſcd̓i belli punici et diu etiampoſtea vixit. Cicero vero fuit tꝑe iulij ceſaris et poſtmortē eius ab amicis ceſaris qꝛ fauerat pompeio ꝯtͣeum interfectꝰ eſt ẜm eutropium libro. vij. in principio. Tercium vero bellum punicū inchoatū fuit ānoab vrbe ꝯdita. ẜm oroſium. ſexingenteſimoſcd̓o iuliꝰvero interfectꝰ fuit ẜm eundeꝫ circa annū ab vrbe cōdita. ſeptingenteſimūdecimuꝫ. et ita inter ſcipionemafricanum et ciceronem fluxerunt anni circiter cētumEt infra. ¶ Enitar enim loco ſuo ſcilicet libro. xix. capitulo. xxj.Eed quid ꝑtinet ad pn̄tem queſtionem ⁊cͣ. In hͦca. xxij. beatus augꝰ. arguit ꝯtra falſos deos ꝓbansꝙ ppl̓us romanus legibꝫ indigebat quibus bene vixiſſet. ⁊ ꝑ ꝯn̄s dij eas dare debuiſſent qd̓ tn̄ non fecerūtet facit duo. qꝛ primo arguit vt dictum eſt. ſcd̓o ibi.an forte ꝓpter huiuſcemodi ⁊cͣ. excludit quādaꝫ rn̄ ſionem que dari poſſet. ¶ Quas deoꝝ leges illi ciuitatidatas ꝯtempierunt gracci ⁊cͣ. de duobꝫ graccis dixiin p̄cedenti ca. Et infra ¶ Quas marius ⁊ cumia ⁊ carbo. Hic ſciendum ꝙ ſicut colligi pt̄ ex dictis eutroprlibro. v. et oroſij libro. v. tres fuerunt marij. ſcꝫ gaiꝰmarius pr̄ et gaius marius filiꝰ eius. et marcus marius qui om̄es ſimul rempublicā turbauerunt ⁊ ꝯtra ſillam ꝯſulem bellum mouerunt. De pͥmo vero mario loquitur h̓ beatus augꝰ. Quō vero ꝑ ip̄m pͥmum ciuilebellum motū fuit et geſtuꝫ colligit ex oroſio et eutropio. et etiaꝫ valerio libro. v. Anno enim vrbis ꝯditeſexcenteſimoſexageſimoſcd̓o. gaius martꝰ qͥ ſexies an̄ꝯſul fuerat cum ſilla q̄ eodem tꝑe ꝯſulfuerat ꝯtra mitridatem. qͥ aſiamet achaiā occupauerat mitteret̉. affectauit ſeptimum ꝯſulatuꝫ id eſt vt ſeptimo ꝯſulfieret. vt ip̄e mitteret̉ ꝯtra mitridateꝫ quare ſilla cōmotus cum exercitu ad vrbē venit. et ꝯtra marium dincans et eo fugato ꝯtra mitridatē ꝓceſſit in greciam.Marius ꝟo fugiens cuꝫ ꝑſequentium inſtantia circūſeptus eſſꝫ in miturnenſium paludibꝫ ſe abſcondit. Exquibꝫ infeliciter oblitꝰ luto. ignomioſe ꝓtractus etturpi ſpectaculo ī miuturnas deductus ꝯtruſus in caicerem. vbi percuſſorem ad ſe occidenduꝫ miſſum. ſolovultū exterruit. vt euꝫ occidere nō auderet. ſicut dicetur ī ſeqn̄ti ca. Deinde lapſus ex vniculis ī affricam figit. ſolicitatoqꝫ ibi filio ſuo ſcꝫ gaio mario iuniore. qͥapud vticam ī cuſtodia ẜuabatur. et cui ne ꝯſuli ſocetate ſceleꝝ ꝯiunctus romaꝫ ſtatuit redire cū eodeꝫexercitum ꝟo ſuum diuiſerunt ī quatuor partes ſic ꝙgaio mario ſeniori tres legiones date ſūt. ꝑtem veroexercitus accepit gaius carbo. de quo dicit valeriꝰ libro. vj. ꝙ erat orientiū et ciuiliū maloꝝ fax ardētiſſima. ꝑs ꝟo data eſt ſextorio. Reſidua ꝟo ꝑs exercitꝰcinnam ꝯſulem ꝯſecuta eſt. Marius igitur coloniamoſtienſeꝫ vi ingreſſus om̄ia genera libidinis. auaricieet crudelitatis exercuit deinde cinna ꝯſul cum legionibus. et marius cuꝫ fugitiuis vrbem ingreſſi nobiliſſimos qͦꝫ ſenatꝰ ⁊ viros ꝯſulares pl̓imos interfeceruntmultos aūt ꝓſcripſerūt et euerſa domo ſille filios etvxorē ad fugam ꝯpulerunt. vniuerſus vero reliquusſenatꝰ ad ſillam in greciaꝫ venit. vt pr̄ie ſubueniretInterim ꝟo priuſqͣꝫ ſilla rediret. marius pater cum īterfectoꝝ ciuium capita illata ꝯuiuijs. oblata capitolijs. collata roſtris id eſt loco cuidaꝫ ī foro ſic appellato ad ſpectaculum ꝯgereret. ac ſeptimū ꝯſulatū cūcinna tercio ꝯſule ꝑuaſiſſet ī exordio ꝯſularis imperijfera tandem morte ꝑemptus eſt. Cinna ꝟo. iiij. ꝯſulfactꝰ poſtmoduma ꝓprio exercitu interfectꝰ eſt. Interim etiam priuſqͣꝫ ſilla rediret romē facti ſūt ꝯſuleſgaius mariꝰ iunior. et papinꝰ carbo. Reuerſus em̄ſilla ꝯtra marium mīorem filiū marij iā defuncti dimicauit. et occiſus de ꝑte marij. xv. milibꝫ de ſuis perdidit. cccc. Deinde filla ad portaꝫ collmaꝫ ſigna ꝯtulit.et. lxxx. milia hoīmoccidit. et mox vrbē īgreſſus triamilia hoīm cōtra fidem datam inermes ꝑemit. Cūqꝫmagna crudelitate aduerſus ſontes at inſontes ſeuiret. qnͥtus catulus palā ſille dixit. Cum quibꝫ tandeꝫvicturi ſumꝰ ſi ī bello armatos. ī pace mermes occidimus. Silla deinde marcuꝫ mariū de caprili caſa extractum vinciri iuſſit ductūqꝫ trans tiberim effoſſis oculis membris minutatim exſectis. vel fractis trucidariMariuꝫ marij filiū peneſtre ꝑſecutꝰ obſedit ⁊ ad mortemꝯpulit. Naꝫ ſicut dicit oroſius caput marci marijpeneſtre delatum ē quo viſo iſte mariꝰ iunior deſperans ceruicem ſuo ẜuo p̄buit qui occidit euꝫ. Rurſusꝯtra ꝑtes marinas ad portā collinā dimicans. cuꝫ haberet ꝯtra ſe. lxx. milia et ex eis. xij. milia ſe ſibi dederunt. ceteros inſaciabili ira ꝯſūpſit. Carbo ꝟo alterꝯſul ab arimino ī ficiliā fugiens ꝑ gneium pompeiuꝫibi interfectus ē. ¶ De ſille ꝟo morte narrat valeriꝰlibro. ix. ꝙ dum ſre vicio obtēperaret multo ſang̓nead vltimū et ſuum erogauit puteolis id eſt ardens indignatōne. qꝛ pecunia a decurionibꝫ ad refectōnemcapitolij ꝓmiſſa cunctantiꝰ dabat̉. animi ꝯcitatōe nimīa et immoderatū vocis impetū cruori ꝯmixtū ſpūmeuoniuit pectore. indubio igit̉ ē. ſilla ne prior. an iracundia ſille extincta ſit. ¶ De moribꝫ vero eiꝰ loquit̉ſaluſtiꝰ circa medium iugurtim. et decrudelitate eiꝰnimia loquit̉ oroſius libro. v. eutropiꝰ libro. v. ⁊ valeriꝰ libro. ix. qͥ valeriꝰ dicit ſic. lucius ſilla quem laudare nec vituꝑare quiſqͣꝫ ſatis digne poteſt qꝛ duꝫ q̄rit victorias. ſcipionem dū exercet hanibalem repn̄tauit. egregie nāqꝫ auctoritate nobilitatis defēſa crudeliter totam vrbe et om̄es italie partes ciuilis ſang̓nisfluminibꝫ mūdauit. Abſciſa miſeroꝝ capita mō nonvultum nec ſpeciē retinentia ī ꝯſpectum ſuum afferrivoluit. vt illa oculis inſpiceret. qꝛ ore nephas eratmanducare. Aulta alia narrat valerius de crudelitate ſua et etiā de crudelitate marij. Hec id̓o diffuſiuspoſui. quia beatꝰ augꝰ. de ꝑſonis hic nomīatis facitin ſeqn̄tibus mentōnem. et p̄cipue libro. iij. ca. xxvij.et capl̓o. xxviij. Et infra. ¶ Diſceſſere omnes. aditisariſqꝫ relictis dij quibꝫ imperiū hͦ ſteterat. Iſtud eſtvirgilij libro. ij. eneidos. et ſūt ꝟba enee deſperantistroyam poſſe defendi. dicebat em̄ eneas ꝙ dij quibꝫſteterat imperium troyanū diſceſſerant et reliquerāttam adita id ē templa ꝙͣ aras. et eodem mō poſſet dicide roma et dijs ſuis tꝑibꝫ illis de quibꝫ augꝰ. in lr̄afacit mentōneꝫ Et infra. ¶ Tam multos ac minutosdeos tanꝙͣ muſcas ⁊cͣ. Auſcas vocat augͥ. deos ꝓpt̓eoꝝ immūdiciaꝫ. quos ia dicit multos et minutos qꝛintantū multiplicauerāt deos et parue pt̄atis eos fecerant ꝙ vix erat in actibꝫ hūanis vel rebꝫ aliqͥd cuinon attribuerant ꝓprium deū et ille non habebat poteſtatem niſi ſuꝑ i. lud. vt magis patebit infra librovij. ca. xxvj. Ac infra. A gallis roma capta eſt et incenſa ⁊cͣ. Iſtaꝫ hiſtoriā narrat titus liuiꝰ libro. v. eteutropius libro. j. Oroſius etiam libro. ij. narrat eamſic. galli ſenones duce brēnio exercitu copioſo et robuſto nimis totis viribꝫ romam ꝯtendūt. quos fabiꝰꝯſul excepit. ſed obſiſtere nō potuit vn̄ victis et occiſis romanis apud fluuiū noīe alliā qui ẜm eutropium.xj. miliario eſt ab vrbe patentē vrbē galli penetrāttrūcidant reſidentes ſimulachroꝝ mō in ſuis ſedibꝰſenatores. eoſqꝫ domoꝝ incēdio cremātes lapſu culminū ſepeliūt. vniuerſamqꝫ reliquā iuuētutē quā cōſtat tunc mille hoīm fuiſſe marce capitolij obſidioneꝯcludūt ibiqꝫ infelices reliquias famē peſte deſperationē ſubigūt et vēdūt. nā mille libris auri diſceſſionē