Druckschrift 
De civitate dei : [Mit Kommentar von Thomas Waleys und Nicolaus Trivet]
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Galli abſciderent̉. molles ꝯſecrarent̉. inſani ſecarent̉⁊cͣ. gallos intelligit ſacerdotes cibelis id ē berecinthie. de quoꝝ abſciſione id eſt caſtratione ſupra inlibro capl̓o. iiij. ſatis dixi. Eos at̄ vocat molles qui inſacra ſcriptura effemīati appellant̉. vnde. iij. regū. iiijd̓r effemīati fuerūt in terra. et ca. xv. effenmatos abſtulit de terra de iſtis dicet̉ infra libro. vij. ca. xxvj.Gallos aūt p̄dictos vocat auguſtinꝰ inſanos. et cauſa patet ex hijs ſupra ca. iiij. dixit. vel potius illos īſanos dicit qui ſe cultris vel lanceolis ſecabant id ē ſeincidebant vt de ꝓprio ſanguine facerent ſacrificiumvt infra libro. vij. ca. xxvj. dicetur. Et infra. P feruēti vt ait perſius tincta veneno. hoc dicit perſius ī eadēſatira ī et verſus eius ſūt poſiti ī p̄cedenti capl̓o. ſꝫtn̄ bene ante iſtos. vocat autē perſius venenū feruēslibidinē. Et infra. Qd̓ iupiter fecerit. hoc dic̄ augͥ.qꝛ iupiter fuit rex crete et homo immūdiſſimus quipueris abuſus eſt et ꝟgines exteroꝝ rapuit. Et ideoqd̓ canūt poete de ip̄o ganimēde puero fuit filiustrois regis dardanoꝝ. et de eius adulterijs lꝫ videātur figinēta poetica. tn̄ veritatē habuerunt fundamēto licꝫ ganimedē iupiter rapuerit ſe. ſꝫ rex frigioꝝ tantalus. vt eo iupiter abuteret̉ ẜm oroſium libro pͥmo. de quo augꝰ. libro. xviij. ca. xiij. facit mentionem. de ioue vero lactancius libro pͥmo. Quid iupiter ī ſolēni p̄cationē optimꝰ maximꝰ noīatur. nōnea pͥma ſua cauſa puericia. ac pene parricida dep̄henditur. cum pr̄em regno expulit. nec expectauit fineꝫ decrepiti ſenis. cupiditate regnādi. paternū ſoliū vim et arma cepiſſet bello et a titanibꝫ laceſſitꝰ.bus victis reliqua vitā ſuam ī ſtupris adulterijſqꝫſumpſit. Omitto virgines qͣs imminuit. illud em̄ tolerabile iudicari ſolet. amphitrionē ac tindarū p̄terire poſſum quoꝝ domos dedecore ac infamia pleniſſimos reddit. Illd̓ vero ſumme impietatis ac ſceleris regiū pueꝝ rapuit ad ſtupꝝ. parū em̄ ei videbat̉ſic ī expugnanda femīaꝝ pudicicia: maculoſus eſſꝫturpis niſi etiā ſexui ſuo iniuriam faceret. Hec Iactancius. Quātū vero ad poetas de ioue talia dijsalijs quaſi fingendo ſcripſerūt dicit yſid̓. libro. viij.ethimologiaꝝ. ca. de poetis. officiuꝫ poetaꝝ eſtip̄am veritate ſub qͥbuſdā regumētis enarrare iupit̉autē deꝰ factꝰ eſt vel ꝓpter magnitudinē potentie.vel ꝓpter abūdantiaꝫ malicie. et hoc a malis vt haberent turpitudinis ſue deū pr̄onum et exemplum. Etinfra. ¶Huic apud terentiū ⁊cͣ. hoc qd̓ beatꝰ aug̓.de terentio adducit eſt ī eunucho actuū. ix. Et habet̉etiam in perſio ubi ſupra. Ad quoꝝ intellectuꝫ ſciendum eſt de ioue fingit̉ a terentio et alijs poetisip̄e adamas danen filiaꝫ acriſij ꝯgnouit eam deſcendens īgremiuꝫ eiꝰ ſub ſpecie imbris aurei. genuitqꝫperſium. veritas fuit ip̄e allexit ad ſui ꝯcubituꝫdonis aureis vt patꝫ augͣ. infra libro. xviij. ca. xiijErat ergo iuuenis quidā geſſit ſe eunucho tn̄in rei veritate non eſſet. ſuſcepit puellaꝫ quandam inſui cuſtodiaꝫ videns autē tabulaꝫ quandaꝫ in qua pꝰctum fuit p̄dictum facinus ip̄ius iouis. accenſus ē libidine ex aſpectu illo. Et cognouit puellaꝫ illam ſibi adcuſtodiendū traditaꝫ ꝯmendataꝫ. aſſumens exēplūturpitudinis ab ip̄o ioue. apud gentiles eſt deꝰ ſūmus tonans ī ſublimibꝫ. vnde illa verba quē deū ⁊cͣ.vſqꝫ ad fineꝫ huius capl̓i ſunt verba terencij in ꝑſonaip̄ius eunuchi.TTenī non tradunt̉ iſta ⁊cͣ. In hoc capl̓o. viij. excludit augͥ. quandam excuſatōnem deoꝝ. quetendi poſſet qꝛ diceret forſan aliquis. turpia dicunt̉ de dijs habēt auctoritateꝫ ex ſacris deoꝝ. ſꝫex fictionibꝫ poetaꝝ hoc excludit tripliciter. on̄densexcuſatōeꝫ nullaꝫ eſſe. Primo qꝛ ſi poſſet dici turpiora erant forte illa fiebāt a dijs que a poetis miſtice.i. ſub tegumentis narrant̉ ꝙͣ ſint iſta que ī theatrisexhibētur vnde lactantius libropͥmo ca. xix. dic̄ medacium poetaꝝ ī facto ē. ſed ī noīe metuebāt em̄malum ſi ꝯtra publicam ꝑſuaſionem faterent̉ eratveꝝ. Secundo qꝛ turpitudines ludoꝝ ſcenicoꝝ. utpatet ex hiſtorijs ip̄oꝝ non ꝓceſſerunt ex ignorātiaromanoꝝ ſed ex p̄cepto deoꝝ. ſicut ſupra tractauitbeatus augͥ. libro pͥmo ca. xxxij. et infra libro. iiij. ca.xxv. plenius dicetur. Tercioqͥdem ſi dijs ludi hm̄ōidiſplicuiſſent. debuerunt eos penis etiaꝫ adiectis inhibuiſſe. qd̓ non fecerūt. Et nota turpitudo aliqͣet maxime ludoꝝ ſcenicoꝝ tanto attribuitur poetis. quia ludi aliqui ſcenici non fiebant niſi a poetiseis ẜuientibus. Nam poete ꝯpoſuerunt carmina inhoneſta et ea recitabant ī publico pulpeto quidaꝫ inſtrumentis publicis canebāt. temelici appellabāturEt qͥdam ea motibꝫ corporis effigiebant. ſicut hiſtriones et mimi. ita pnͥcipales ī iſtis ludis erant poetevt etiam aug̓. infra ca. xiiij. Et ꝙͣuis multa in illis ludis carmībꝫ eſſꝫ ꝟboꝝ et reꝝ obſcenitas. verūtamen melior fuit ꝙͣ ī alijs que fiebant in templis. ſicutdicit augͥ. infra libro. vj. ca. vij. Comedie et tragedie ⁊cͣ. Comedie ſūt fabule de factis hoīm pͥuatorumet hijs que ad eos ꝑtinēt. et poete qui talia canebātvocati ſūt poete comici dicebant̉ ſic. vel a comis ideſt pagis. et odos qd̓ eſt cantus quaſi villanus cātꝰqꝛ circapagas id eſt villas ꝯſueuerunt cantari. vel acomeſtione. quia poſt comeſtionem ſolebāt homineſtalibꝫ indulgere. Cōmicoꝝ vero poetarum duo ſuntgenera ẜm yſidorum eth̓iogiarū libro. viij. ca. ſcꝫ veteres noui. vete̓s oīa canebāt ꝯuertebāt ad riſumꝓuocādū vn̄ de meretricijs et ſtupris et hijs poterant ꝓuocare riſum tractabant. ſicut plautus terrentius. Noui vero rep̄hendebant vicia hominū nominatim. qn̄qꝫ homines laceſſebant eoꝝ vicia carpentes vera vel ficta et pingebant̉ nūdi qꝛ vicia denudabant. Tales poete comici ſatirici appellant̉ ſūt oratiꝰꝑſius iuuenalis et hm̄ōi Tragēdie vero ſūt fabuleꝑſonis publicis et hijs que ſtatum reipublice concernunt ꝯpoſite. que terminabant̉ in aliqua re luctuoſaet talium fictores vocabant̉ poete tragici. a tragosqd̓ eſt yrcus quia yrcus erat merces eoꝝ odos qd̓eſt cantus. quaſi cantus vel catantes ꝓpter yrcum. Poſſunt auteꝫ poete tragici ſicut et comici diuidi īduas ꝑtes. pͥmi puri tragici. ſecundi vero elegi tractātes de eligia id eſt miſeriaVid auteꝫ hinc ⁊cͣ. In capl̓o. ix. oſtendit aug̓. quatum ad ludos ſcenicos poetaꝝ greci rationabilius quodammodo ſe habuerūt ꝙͣ romani. Naꝫromani inhibuerūt ſub pena capitis poetis alijs.nullo modo carmina infamie aliquo hoīe ꝯponeretoſtētarēt vel recitarent tamē de dijs ꝑmittebāt talia fieri. Quāuis vero greci facerent rationabilius exſuppoſitōe. tn̄ abſolute loquēdo peſſime fecerūt taliaꝑmittendo. bi ſcipio diſputans ⁊cͣ. Sciendū eſtꝙͣ cicero id eſt tullius ī multis libris ſuis modū p̄latonis imitat̉. Introducit eum diuerſas ꝑſonas loqn̄teset nihil quaſi loquit̉ in ꝓpria perſona niſi ī principiolibri. et ſic in libro de republica introducit ſcipioneꝫloquentem diſputante. ita vt legenti videat̉ liberꝯſcriptus a ſcipione potius ꝙͣ a tullio. fuit auteꝫ iſteſcipio affricanus ſecundꝰ ſcꝫ qui deleuit cartaginē vtpatꝫ ex ſomno qd̓ tulliꝰ fingit in vj. libro de republica in ꝑſona ſcipionis. quod macrobius expoſuit. Etſciendum ī ꝟbis tullij que a beato auguſtino recitātur quaſi dcā in ꝑſona ſcipionis reprobat tulliꝰ morēgrecoꝝ. qui ꝑmiſerunt poetis ſuis ip̄i nominatimde hominibꝫ dicerēt que vellēt. Quia ip̄i multos vexauerunt dehoneſtando ſuis carminibꝫ non ſolum malos ciues. vtputa cleonem et cleophontē. et yꝑboluꝫſed etiam optimos ciues ſicut ꝑiclen. in ſua ciuitateita erat magnus habitꝰ. ſicut ſcipiones. vel marcuscatho apud romanos. Et ideo apud romanos nimisfuiſſet indecens ſi ꝑmiſſum fuiſſet plauto. vel neuio.aut cecilio poetis latinis maledixiſſent iſtiſ. ita fuitabſurdum greci permiſerunt poetas ſuos in ſcena