durāte ſcd̓o bello punico. qui gneus fuit patruus ſcipionis affricā prioris qui deuictis affricanis ſcd̓o bello punico finem impoſuit. Circa vero p̄dictum ſcipionem niſicā facit h̓ augꝰ. duo qꝛ pͥmo on̄dit quāte reputatōnis apd̓ romanos fuerit vt ſic appareat eiꝰ maior auctoritas. et deinde ponit augꝰ. eius conſilium.Quātum vero ad pͥmum vt melius intelligat̉ augͥ.ſciendum ꝙ ſicut narrat titꝰ liuius de ſcd̓o bello punico libro. ix. tꝑe ſcd̓i belli punici poſtꝙͣ hanibal romanos ⁊ ytaliam multis victorijs attriuerat. nec tn̄ d̓ italia recedere volebat ſed eos vexabat aſſidue. tunc abhijs qͥ rome ſacris p̄erant. inuētuꝫ fuit carmē tale. qn̄hoſtis alienigene terre ytalie bellū intuliſſet. euꝫ pelli de italia et vinci poſſe ſi mr̄is peſſimiuncte numenromē adductum foret. Quod carmē ẜm ouidiū libro.ij. de faſtis fuit ſibille. Occaſione huius carmīs miſerunt legatos romani ī frigiā. que eſt ꝑs aſye vt afferrent matrem peſſimiūctā. legati vero p̄fati trāſeūtesꝑ appollmē delphicū ꝯſuluerūt eum de agendis. Quiꝓmiſit eis ꝓſperū exitum cum adiutorio attali regisaſye. qui ꝯfederatus et amicus romanoꝝ erat. Et addidit appollo ꝙ cum redirent romā cum mr̄e peſſimiūcta om̄mo habebāt curare ꝙ reciꝑetur in hoſpitō aboptimo viro. Ip̄a vero per mare deportata vſqꝫ adoſtiam vn̄ modo d̓r ep̄s hoſtienẜ cardinalis deliberauit ſenatus quis eſſet in vrbe vir optimus et vnanimiter decreuit ſupradictū ſcipionē naſicaꝫ eſſe viꝝ optimum vrbis. et mittendū in oſtiā cum multitudinē matronarū. ad recipiendum matrē peſſimiunctam. Quocum veniſſet recepit eam et ī hoſpicium ſuū romam detulit. ¶ Premiſſa excerpta ſūt ex tito liuio vnde patetꝙ prefatꝰ ſcipio maxime reputatōnis et auctoritatiſfuit apd̓ rōnos. Aduertendū ē autē ꝙ illamater peſſimiuncta de qua dictum ē fuit quedā ſtatua lapideamater deoꝝ. vn̄ florus dicit ꝙ mater peſſimiunctafuit lapis quidaꝫ quē mr̄eꝫ deoꝝ incole dicebāt ſcꝫnicole illiꝰ loci vn̄ adducebatur. quare at̄ dicta ſit mater eoꝝ. quedā dea quā gentiles colebāt. alias dicetur. ¶ Iſta vero mater deoꝝ vocatur multis noībusvocatur em̄ mater ſeudea ꝑeſſimiuncta et dea ydea aloco vnde fuit tranſportata. nā ydea fuit ſilua quedāiuxta troyaꝫ in frigia. ī qua ſilua fuit peſſimiū. videlicet locus ſic dictus vnde fuit aſportata. vnde qn̄qꝫ abillo loco ſcꝫ peſſimio. dicta eſt mater peſſimiuncta Etqn̄qꝫ ab illa ſilua vocat̉ dea ydea vocat̉ etiam qn̄qꝫberecinthia a berecintho loco videlicet alio ī quo cōlebatur. vocabatur celibes et alma et oꝑis ⁊ rea. Deiſta plus dicet̉ infra libro. ij. ca. iiij. vbi augꝰ. de ip̄afacit mentōneꝫ expreſſaꝫ. ¶ Deinde ponit augͥ. h̓ ꝯſilium ſcipionis naſice prefati qd̓ dedit romanis ¶ Adcuius intelligētiā ſciendū eſt ꝙ ſcd̓ꝫ oroſiū libro. iiijfinito tercio bello punico i quo romani penos ſibi totaliter ſubiecerāt. et ꝯtriuerant. habitū eſt int̓ romanos ꝯſilium. quid de cartagine faciendū eſſꝫ. Quidāvero ꝯſuluerunt ꝙ ꝓpter ꝑpetuam ſecuritatem vrbisromane eſſet delēda. inter quos vt patet h̓ ꝑ auguſtinum fuit catho videlicet cenſoriꝰ. ſeu cathoſuperiorde quo dixi ſupra capl̓o. xxiij. Quidaꝫ vero ꝯſuluerūtꝙ ꝓpter virtutis curam ꝑpetuam quā ſꝑ ex ſuſpitōneemule et hoſtilis ciuitatis ſcꝫ cartaginis impēderentne romanus vigor bellis ſemꝑ exercitatus. in ſegniciem̄ ſecuritate et ocio ſolueret̉. cartago non delereturet inter eos fuit ſcipio naſica. vt patet h̓ ꝑ beatuꝫ auguſtinum. de iſta vero ꝯtrarietate ꝯſilioꝝ. florus inabbreuiatōne titi liuij libro. xlix. ſic ſcribit. int̓ marcūet ſcipionem naficā quoꝝ alter apientiſſimus vir ī ciuitate habebat̉. et alter optimus etiam iudicabat̉. aſenatu erat diuerſis certatu ſentēcijs cathone ſuadente bellum. et vt tolleretur delereturqꝫ carthago. nafica diſſuadēte. placuit tn̄. eo ꝙ carthaginenſes ꝯtrafedus naues haberēt. et ꝙ exercitꝰ extra fines duxiſſent. et ꝙ ſocio ppl̓i romani ⁊ amico maſiniſſe arma intuliſſent. et ꝙ filiū eiꝰ guluſam. qͥ cū legatis romaniserat. in oppidū non recepiſſent bellū hijs indic. hͦ florus. Non eſt tn̄ intelligendū ꝙ ſenatus ſtatim poſtꝯſilium cathonis cenſuerit cartaginē om̄ino delēdaꝫimo ſicut narrat titꝰ liuius libro. xlix. et florꝰ in epithomate libro ſcd̓o. Senatꝰ volens mediare int̓ ſententiam cathonis ⁊ ſcipionis p̄dicti cenſuit ꝙ cartago ſtaret. ſic tn̄ ꝙ non eſſꝫ romanis metuēdā. Et id̓ovoluit ꝙ cartaginenſes ꝯſtruxiſſent ſibi ciuitatē diſtātem a mari decem miliaribꝫ. ſed qꝛ cartaginenſes hocnoluerūt facere vllo mō. ī dicto eis bello expugnataeſt cartago. et ſil̓r deleta. Oroſiꝰ dicit ſe nūꝙͣ vidiſſehuius tercijbelli punici certā cauſam ex ꝑte romi ānorum. Et hoc ſenſit ſcipio nafica. vt patet per titū īiuſum libro. xlviij. ¶ Quicquid vero de hoc ſit. ꝯſtat tn̄ꝙ ꝯſilium ſcipionis de cartagine non ſubuertēda nonhabuit effectū. et ideo ſecuta ſūt mala in vrbe q̄ ſcipionafica metuebat futura vrbi ſi cartago deleret̉. nampoſtꝙͣ cartago deleta ē. et roma potita eſt ſecuritatequā querebat ſcꝫ. xl. āno poſt euerſionē cartaginis.geſſit marchus ſextū ꝯſiliū id eſt iam ſexto factus eſtꝯſul. et ex tunc fere vſqꝫ ad natiuitateꝫ xp̄i. non ceſſauerunt romanoꝝ inteſtina bella. nā ab ip̄o tꝑe ſic inter ſe mutuo ꝯpugnauerunt. ꝙ fere ꝑduxerūt ſtatumromani imꝑij vſqꝫ ad exiciū. de iſtis bellis dicenturmulta infra libro. ij.Am qn̄ illa quieſceret ⁊cͣ. In hoc capl̓o. xxxj. cōFirmat augꝰ. dcm̄ ſcipionis naſice qui dicebat utpatuit in p̄cedenti capl̓o ꝙ ſecuritas et papnimia eētnociua. ¶ Et narrat aliud factū ſcipionis eiuſdē ꝑtinens ad ꝓpoſitum. Ad cuiꝰ intelligentiā ē ſciendū ꝙſicut refert oroſiꝰ libro. iij. et titꝰ liuius libro. vij. abvrbis origine. lucio gemicio et quīto ẜuio ꝯſulibꝫ peſtilentia ingens orta ē qua multi romani et maximi cōſūpti ſūt. et cum ſeqn̄ti ā nō duraret peſtis illa ita vtvis morbi nec humanis auxilijs nec ope diuina leuaretur. ludi ſcenicpinter alia celeſtis ire placamina inſtituti dicuntur. que fuit res ſatis noua ppl̓o romanoqui ſꝑ fuit bellicoſus. Et dicit titꝰ liuius ꝙ inſtitutioiſtoꝝ ludoꝝ parum ꝓfuit. et multum obfuit romanis qꝛ poſt ludos hm̄ōi paſſa ē ciuitas mala grauiora ſcꝫ ī moribꝫ dicit etiā ꝙ iſti ludi inchoati fuerunt apnͥcipio ſatis moderato. ſꝫ poſtmodū vſqꝫ ad tantamcreuerūt inſamiē ꝙ ꝓpter multū luxū et apparatū vixfuiſſent tolerabiles magnis regibꝫ. Parrat etiaꝫ titꝰliuius libro. xlviij. et valeriꝰ etiā libro. ij. capl̓o pͥmoꝙ poſtmodū theatra inchoata ſūt a meſſala et caſſiocenſoribꝫ ſcꝫ lapideā theatra ẜm helināduꝫ. ſꝫ naſicaſcipio auctor fuit ꝙ oīs apparatꝰ eoꝝ venditus fuit.et ſenatꝰ ꝯſulto cautū fuit ne aliquis infra vrbē velꝓpe ad mille paſſus ſubſellia poneret ad hm̄oi ludosſpectandos. vel ſedēs eos ſpectaret. Theatra autemſunt loca ſic ordinata ſpecial̓r ad ludos tales ſpectandos ꝙ om̄es ſedere pn̄t et ludos iſtos clare ⁊ diſtīctevidere. ꝙ nullꝰ alteriꝰ aſpectū impediat. ſicut patetin theatris antiqͥtꝰ ꝯſtructis ī vrbe. et alibi apparēt.Et qꝛ greci pͥmo ludos inuenerunt. et ſedēdo in theatris eos in pͥmo ſpectare ꝯſueuerūt. ideo dicit augꝰ.hic ꝙ nafica ꝑſuaſit oratōne grauiſſimā. ne grecā luxuriam viribꝫ patrie moribꝫ paterent̉ obreꝑe. Aciedum ē aūt ꝙ ludi theatrales et ludi ſcenici idē ſūt. dicuntur theatrales a theatro in quo fieri ꝯſueueruntetiam apud romanos. licet ad tp̄s ꝑ naſicā fuiſſꝫ conſtructio theatri impedita ludi vero p̄dicti ẜm yſtd̓. libro. xviij. eth̓iaꝝ dicebāt̉ ſcenici a ſcena q̄ fuit domūcula quedā in medio theatri in qua cantabant̉ et recitabant̉ carmina poetaꝝ. vn̄ in ludis ſcenicis principales ꝑſone fuerūt poete quibꝫ ẜuiebāt mimi et hiſtriones ſaltātes et effigiātes motibꝫ corꝑis ea quea poetis canebantur In quibꝫ ludis multa canebāturet effigiebantur turpia et inhoneſta tam de dijs quāde hominibusEErum tamen ſcitote ⁊cͣ. In hoc ca. xxxij. oſtendit¶ Abeatꝰ aug̓. quomodo demones ſeduxerūt hoīes