Druckschrift 
De civitate dei : [Mit Kommentar von Thomas Waleys und Nicolaus Trivet]
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

qui om̄ino ceteros obſcuraret: plato cumeſſꝫ atheniēſis honeſto apud ſuos loco natꝰ īgenio mirabili lōge ſuos ꝯdiſcipulos anteiret: parū tn̄ putās ꝑficiende ph̓ie ſufficereſeip̄m. ad ſocͣticā diſciplinā ꝙͣ lōge lateqꝫ potuit ꝑegrinatus e. quaqͣ verſum eum alicuiꝰnobilitate ſcientie ꝑcipiēde fama rapiebat.Itaqꝫ in egipto didicit q̄cūqꝫ magna illichēbāt̉ atqꝫ docebāt̉: md̓ ī eaſitalie ꝑtes veniens vbi pictagoreoꝝ fama celebrabat̉. qͥcquid italice philoſophie tunc florebat auditis eminētioribus in ea doctoribus facilimecomp̄hendit. Et qꝛ magiſtrū ſocratē ſingl̓ariter diligebat eum loquentē faciens. fere īom̄ibus ẜmonibus ſuis etiā illa vel ab alijsdidicerat. vel ip̄e quāta potuerat ītelligentia viderat: cum illius lepore. moralibꝰ diſputatōibus temꝑauit. Itaqꝫ cum ſtudiumſapientie in actōe et ꝯtemplatōe verſet̉. vn̄vna ꝑs eius actiua. altera cōtemplatiua dicipōt. Quarū actiua ad agendā vitā .i. ad mores inſtituendos ꝑtinet. ꝯtemplatiua auteꝫad ꝯſpiciendas nature cauſas ſinceriſſimaveritatē; ſocrateſin actiua excelluiſſe memoratur. pitagoras vero magis ꝯtemplatiuebus potuit intelligentie viribꝫ īſtitiſſe. Proinde plato vtrūqꝫ iungendo ph̓iam ꝑfeciſſelaudatur quā in tres ꝑtes diſtribuit: vnammoralem que maxime in actōe ꝟſatur. Alte naturaleꝫ ꝯtemplatōi deputata ē. Terciam rationale qua veꝝ diſterminat̉ a falſo.Que licꝫ vtriſqꝫ. id eſt actōi ꝯtemplationiſit neceſſaria. maxime tn̄ ꝯtemplatō ꝑſpectōnem ſibi vēdicat veritatis. Ideo hec triꝑtitio eſt ꝯtraria illi diſtinctioni. qͣꝫ intelligitur om̄e ſtudium ſapiētie in actōe ꝯtemplatōe cōſiſtere. Quid aūt in hijs vel de hijs ſingulis ꝑtibus plato ſenſerit. id eſt vbi finemoīm actionū. vbi cauſam omniū naturarum.vbi lumē omniū rationuꝫ eſſe ꝯgnouerit velcrediderit diſſerendo explicare lōguꝫ eſſearbitror; et temere affirmandum eſſe non arbitror. Cum enim magiſtri ſui ſocratis quēfacit in ſuis voluminibus diſputāteꝫ notiſſi morem diſſimulāde ſcientie vel opiniōisſue ſeruare affectat. qꝛ illi ip̄e mos placuitfactum eſt ut etiā ip̄ius platonis de rebꝫ magnis ſententie facile perſpici poſſint. Exhijs tn̄ que apud eum legūtur ſiue que dixitſiue que ab alijs dicta narrauit atqꝫ ꝯſcp̓ſit.que ſibi placita viderent̉ q̄dam cōmemorari oꝑi huic inſeri oportꝫ a nobis: vel vbi ſuffragatur religioni vere quā fides noſtra ſuſcipit ac defēdit. vel vbi videt̉ eſſe ꝯtrariꝰquantū ad iſtum de vno deo pluribꝫ ꝑtinꝫq̄ſtionē. ꝓpter vitā que poſt morteꝫ futura e.veraciter beatā. Fortaſſis em̄ platōnē ceteris ph̓is gentium lōge recteqꝫ p̄latuꝫ acutius atqꝫ veracius intellexiſſe ac ſecuti eſſefama celebriore laudātur aliquid taſe deoſentiūt vt in illo inueniatur et cauſa ſubſiſtēdi. ratio intelligēdi. ordo viuendi: quoꝝtrium vnū ad naturale. alteꝝ ad rationaleꝫ.terciū ad moralem ꝑtem intelligit̉ ꝑtinere.Si em̄ ita homo creatus eſt ut pid̓ qd̓ in eop̄cellit attingat illud qd̓ cuncta p̄cellit. id ēvnū verum optimū deum ſine qūo nulla na.tura ſubſiſtit. nulla doctrina inſtruit. nullusexpedit vſus: ip̄e q̄ratur vbi nob̓ ſecura ſūtomīa. ip̄e cernatur vbi nobis certa ſūt om̄iaip̄e diligatur vbi nobis recta ſunt omnia Capitulū quintūI ergo plato huius dei imitatoremcognitorem. amatorē dixit eſſe ſapientem cuius ꝑticipatōe ſit beatuſ: quid opꝰeſt excutere ceteros. Nulli nobis qͣꝫ iſti propius acceſſerūt. Cedat eis igit̉ ſolū theologia illa fabuloſa deoꝝ criminibꝰ oblectāsanimos impioꝝ. Nec ſolū etiā illaciuiliſ vbiimpuri demones terreſtribus gaudijs deditos ppl̓os deoꝝ nomīe ſeducenteſ humanoserrores tanquam ſuos diuinos honores habere voluerūt ad ſpectādos ſuoꝝ criminuꝫludos cultores ſuos tanquā ad ſuū cultū ſtudijs immūdiſſimis excitates ſibi delectabiliores ludos de ip̄is ſpectatoribus exhibentes. vbi fiqua velut honeſta gerūtur in templis ꝯiuncta ſibi theatroruꝫ obſcenitate turpatur. et q̄cunqꝫ turpia gerūtur ī theatriscomꝑata ſibi temploꝝ feditate laudatur. ſꝫ ea que varro ex hijs ſacris quaſi ad celuꝫterram rerumqꝫ mortaliū ſemina et actibusinterpretatus eſt: quia nec ipſa illis ritibusſignificātur. ip̄e inſinuare conatur. et ideoveritas conatem ſequit̉: ſi ip̄a eſſꝫ. tamēanime racōnali ea que infra illā nature ordieꝯſtituta ſunt deo ſuo colēda eſſent. Necſibi p̄ferri debuit tanqua deos eas res qͥbusip̄am p̄tulit verus deus ea numa pompilius reuera ad ſacra eiuſmodi ꝑtinētiā ſecūſepeliēdo curauit abſcōdi aratro eruta ſenatus iuſſit incendi. In eogn̓e ſunt etiaꝫ illaut aliquid de numa mitius ſuſpicemur alexander macēdo ſcripſit ad matrē eius ſibi amagno antiſtite ſacroꝝ egiptioꝝ quodamleone patefacta. Vbi non picus. et faunus eteneas romulus vel etiā hercules. eſcolapius liber ſemele natꝰ. tindaride ſratres ſi quos alios ex mortalibus ꝓdijs habent.ſed ip̄i etiā maioꝝ gentium dij quos ciceroin tuſculanis tacitis nomībus videt̉ attigere. Iupiter. iuno. ſaturnus. vulcanus. veſta