Druckschrift 
De civitate dei : [Mit Kommentar von Thomas Waleys und Nicolaus Trivet]
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

deos orcum atqꝫ ꝓſerpinaꝫ vnam deam eſſetellurem. et eſſe iam tres. ſꝫ aut vnam autduos. tamen tres dicunt̉. tres habent̉ trescoluntur aris ſuis delubris ſuis ſacris ſimulacris. ſacerdotibꝰ ſuis hoc etiā fallacibusꝓſtitutā animā ꝯſtuprātibꝰ demonibus ſuisAdhuc reſpōdeat̉ quā ꝑtem terre ꝑmeet ꝑsmūdani animi. vt deū faciat tellumonē.inqͥt ſꝫ vna eadēqꝫ terra hꝫ gēinā vim maſculina ſemina ꝓducat. feminā recipiat atꝫ nutriat. inde a vi femine dicta eſſe tellurē a maſculi tellumonē. Cur pōtifices vtip̄e indicat. additis qͦꝫ alijs duobꝰ. quatuordijs faciūt diuinā. telluri. tellumoni. altoriruſori. De tellue̓ tellumōe. dictū ē. Altori qͣre. Quod ex terra inqͥt aluntͣ om̄ia nataſunt. Ruſori quae̓. Qd̓ rurſꝰ inqͥt cūcta eodēreuoluunt̉ Ca. xxiiijEbuit ergo vna terra ꝓpter iſta quater geminā vim quatuor habe̓ cognomina. qͣtuor face̓ deos. ſic̄ tot ꝯgnomībus vnus iupiter. tot ꝯgnomībus vnaiuno. ī q̓bus oībus vis multiplex eſſe diciturad vnū deū vl̓ vnā deā ꝑtines. multitudoꝯgnominū. deoꝝ etiā multitudinē faciēs. Sꝫꝓfecto ſicut aliquādo et̄ ip̄aſ viliſſimas feminas eaꝝ qͣs libidine q̄ſierūt tedet penitetqꝫturbaꝝ ſic anima vilē factā inmūdis ſpiritibus ꝓſtitutā. deos ſibi multiplicae̓ qͥbus contaminādā ꝓſterneret̉ ſicut plurimū licuit. ſicaliquādo piguit. ip̄e varro qͣſi de ipſaturba verecūdatus vnā deā vult eſſe tellurēEandē inqͥt dicūt matrē magnā. Quod timpanū habeat ſigͥficari eſſe orbe terre. turres in capite opida ſedes fingat̉ circa eaꝫ oīa moueant̉ ip̄aꝫ moueri. gallꝰ hucidee vt ẜuirent fecerūt ſignificari ſemine indigeat terrā ſeqͥ oportere. in ea quippe om̄iareꝑiri ſe apud eaiactāt. p̄cipit̉ inqͥt terra colunt ne ſedeant ſꝑ em̄ eſſe qd̓ agat. Cimbaloꝝ ſonitus. ferram̄toꝝ iactadoꝝ. ac manuū. eius rei crepitꝰ in colēdo agro qui fitſigͥficant̉ ideo ere ea antiqͥ colebāt ere anteqͣꝫ ferrū eſſet inuentū Leonē inqͥt adiūgūtſolutū ac māſuetū. vt oſtendāt nullum genꝰeſſe terre tāremotū ac vehemēter feꝝ qd̓ſubigi coliqꝫ ꝯueniat. Deinde adiungit dicit tellurē matrē nomībus pluribꝰ cognominibus. qd̓ nominarūt deos exiſtimatoscōplures. Tellurē inqͥt putāt eſſe oꝑe opefiat melior. matrem plurima pariat. magna cibū pariat. ſerpina ex ea ꝓſerpatfruges. veſtā veſciat̉ herbis ſic alias deaſinqͥt. abſurde ad hāc reuocant. Si vnadea eſt quidē ꝯſulta veritate nec ip̄a ē. interim itur in multas. Vniꝰ ſint iſta multanomina. dee multe qͣꝫ nomīa. Sꝫ erranciuꝫ maioruꝫ auctoritas dep̓mit eundē varrōne poſt hac ſentenciā trepidae̓ compellit.Adiungit em̄ dicit. cum qͥbꝰ opinio maiorum de hijs deabꝰ plures eas putarunt pugnat. Quō nopugnat: cuꝫ valde alid̓ſit vnam deā nomīa habe̓ multa aliud eſſe deas multaſ: Sꝫ p̄t inqͥt fieri vt ē adē res vnaſit in ea qͥdā res ſint plures. Concedo vt invno homīe eſſe res plureſ. nunqͥd ideo et homines plures. Sic in vna dea eſſe res pluresnunquid ideo et deas plures. Verum ſicutvolunt diuidant. conflent. multiplicent replicent. implicent. Hec ſunt telluris et matris magne p̄clara miſteria. vnde oīa referuntur ad mortalia ſemina. exercenda agriculturā. Ita ne ad hec relata. hunc finē habētia timpanum. turres galli. iactio inſanabroꝝ. crepitꝰ cimbaloꝝ ꝯfictio leonum. vitācuiqͣꝫ pollicent̉ eternā Itane ꝓpterea galliabſciſihuic magne dee ẜuiunt vt ſigͥficentſemine indigeat terram ſequi oporte̓ qͣſi noneos ip̄a pociꝰ ẜuitꝰ ſemine faciat indigereVtꝝ em̄ ſequēdo hanc deam cuꝫ indigeantſeme acqͥrunt. an pociꝰ ſequēdo hanc deamcum habeant ſeme amittunt. Hoc interp̄tari eſt. an deteſtari. Nec attendit̉ qͣntum maligni demōes p̄ualuerunt. nec aliqͣ magnahijs ſacris polliceri auſiſunt tam crudeliaexigē potuerunt. Si dea terra eſſet manꝰei homīes oꝑando inferret vt ſemina ꝯſequerent̉ illam. ſibi ſeuiendo vt ſemina ꝑderet ꝓpter illam. Si dea eſſꝫ. ita fecunda fieret manibꝰ alienis. vt cogeret hominē ſterilem fieri manibꝰ ſuis. Iaꝫ in liberi ſacriſhoneſta matrona pudēda virilia coronabatſpectante multitudine. vbi rubes ſudans ſiē vlla frons in homībus adſtabat forſitan etmaritus in celebracōne nupciaꝝ. ſuꝑ p̓apum ſcapum noua nupta ſede̓ iubebat̉ lōgecōtemptibiliora atqꝫ leuiora ſunt iſta turpitudine crudeliſſima. vel crudelitate turpiſſima. Ibi demonicis ritibꝰ ſic vterqꝫ ſexus illudit̉. vt neuter ſuo vulnere p̄mat̉. Ibi faſcinatōtimet̉ agroꝝ hic mēbroꝝ amputacion̄timet̉ Ibi ſic dehōe ſtat̉ noue nupte verecundia vt ſoluꝫ fecunditas ſionec virginitasadimat̉. hic ita amputat̉ virilitas. vt nec couertat̉ in feminam. nec vir relinquat̉s Ca. xxv.Tattis ille eſt cōmemoratus neceius ab iſto interp̄tacio reqͥſita eſt. īcuiꝰ dilectōniſ memoriam gallꝰ abſcinditurſꝫ docti greci atꝫ ſapiētes nequaqꝫ rōne taꝫſanctam p̄claramqꝫ tacͣuerūt. Propter vernalē quippe faciēterre que ceteris ē teꝑibus