Druckschrift 
De civitate dei : [Mit Kommentar von Thomas Waleys und Nicolaus Trivet]
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

em̄ que celo terra ꝯtinent̉ qͥd eſt pecunia inomnibus omnino rebꝰ. que ab homībus noīepecunie poſſident̉. Sed nimirum hoc auaricia ioui nomen impoſuit vt quiſquis amat pecuniam non quemlibet deum. ſed ip̄m regemomniū ſibi amare videatur Longe aūt aliudeſſet. ſi diuitie vocaret̉ aliud nanqꝫ ſunt diuitie aliud pecunia Nam dicimus diuites. ſapientes. iuſtos. bonos. quibꝰ pecunia vel nullavel parua eſt. Magis em̄ ſūt virtutibus diuites per quas eis etiam in ipſis corporaliū rerum neceſſitatibꝰ ſatis eſt quod adeſt. pauperes vero auaros ſemꝑ inhiantes et egentes.Quamlibet em̄ magnas pecunias habere poſſunt ſed in eaꝝ quantacunqꝫ abundātia nonegere non poſſunt. Et deum ip̄m verum rectedicimꝰ diuitem. non tame pecunia ſed omnipotentia. Dicūtur itaqꝫ et diuites pecunioſiſed interiꝰ egeni ſi cupidi. Item dicunt̉ pauperes pecunia carēteſ. ſed interiꝰ diuites ſi ſapientes. Qualis ergo iſta theologia debꝫſapienti. vbi rex deoꝝ eius rei nomē accepitquam nemo ſapiēs concupiuit. Quanto eniꝫfacilius ſi aliqͥd hac doctrina quod ad vitampertineret eternam ſalubriter diſceret̉. deusmūdi rector non ab eis pecunia. ſed ſapiētiavocaret̉. cuiꝰ amor purgat a ſordibus auaricie. hoc eſt ab amore pecunie Ca. xiijEd quid de hoc ioue plura ad quemfortaſſe ceteri referendi ſūt. vt ianisremaneat deoꝝ opinio plurimoruꝫtum hicip̄e ſit omnes. ſiue quādo partes eiusvel poteſtates eiꝰ exiſtimant̉ ſiue cum vis aīequam putat per cūcta diffuſam. ex partibusmolis huiꝰ in quas viſibilis mūdus iſte conſurgit multiplici adminiſtratōne natureſi pluriū deoꝝ nomina accepit. Quid eſt em̄et ſaturnꝰ. vnus inquit de principibus deuspenes quem ſacōnum omniuꝫ dominatus eſtNonne expoſitio verſuuꝫ illoꝝ valerijſoraniſic ſe habet. iouem eſſe mūdum. et eum omniaſeminā ex ſe emittere et in ſe recipere Ip̄e eſtigitur penes quem ſationū omniū dominatꝰeſt. Quid eſt genius. Deus inqͥt qui prepoſitus eſt ac vim habet omniū rerum gignēdarum. Quem aliū hanc vim habere credūt. qͣꝫmūdum. cui dictū eſt iupiter ꝓgenitor genitrixqꝫ Et cum alio loco gemū dicit eſſe vniuſcuiuſqꝫ animū rationalē. et ideo eſſe ſingulosſinguloꝝ: talem aūt mundi aīm deū eſſe adidem vtiqꝫ reuocat. vt tanqͣꝫ vniuerſalis genius ip̄e mūdi aīmꝰ eſſe credat̉ Hic eſt igiturque appellat iouem. nam ſi omnis genius deuſet omnis viri animꝰ geniꝰ. ſeqͥtur vt ſit omīſviri animꝰ deus. quod et ip̄os abhorrere abſurditas ip̄a compellit. reſtat vt ſingulariter et excellent̓ dicāt deum geniū. queꝫ dicūt mūdi aīꝫ ac hoc iouē Ca. xiijErcuriū vero et marte quomō referrent ad aliquas partes mūdi et oꝑeradei que ſūt in elimētis non inuenerunt. et ideo eos ſaltē operibꝰ hominuꝫ prepoſuerūt. ſermocionandi belligerādi ad miniſtros. Quoꝝ mercuriꝰ. ſi ſermonis etiā deorum poteſtatē gerit ip̄e quoqꝫ regi deoꝝ dominat̉. ſi ẜm eiꝰ arbitriū iupiter. loquitur autloquēdi ab illo accipit facultate. quod vtiqꝫabſurdū eſt. Si aūt illi hūani tantū ſermoniſpoteſtas tributaperhibet̉. non eſt credibilead lactandos manima non ſolū pueros ſꝫ etiampecora vnderuminꝰ cognominatꝰ eſt iouem deſcēdere voluiſſe. et curam noſtri ẜmonis qua pecoribꝰ antecellimꝰ ad ſe pertinerenoluiſſe. ac per hoc idem ip̄e eſt iouis atqꝫ me̓curius. quod ſi ſermo ip̄e dicit̉ eſſe mercuriuſſicut ea que de illo interpretant̉ oſtendūt.id̓o mercuriꝰ quaſimediꝰ currens dicitur appellatus. ſermo currat inter homīes medius. ideo hermes grece quod ſermo vel interpretatio que ad ſermonē vtiqꝫ pertinet her.menia dicit̉. ideo mercibꝰ preeſſe. quiaintervendētes emētes ſermo fit mediꝰ alas eiusin capite pedibus ſignificare volucrem ferre aera ſermonē nunciū dictū. quoniā ſermone om̄ia cogitata enunciant̉. ſi ergo mercurius ip̄e ſermo eſt. etiā ipſis confitentibusdeus eſt. ſed ſibi deos faciūt eos qui demones ſunt. īmūdis ſupplicādo ſpiritibꝰ poſfident̉ ab eis qui non dij ſed demones ſūt. Itēquia nec marti aliquod elemētum vel parteꝫmūdi inuenire potuerūt vbi ageret oꝑa qualiacūqꝫ nature. deum belli eſſe dixerūt. qd̓ opꝰeſt hominū optabiliꝰ non eſt. Si ergo pacem ꝑpetuam felicitas daret. mars qͥd agerꝫnon haberet. Si aūt ip̄m bellum eſt mars. ſic̄ſermo mercuriꝰ. vtina qͣꝫ manifeſtū eſtſit deus. tam ſit bellū qd̓ vel falſi vocetur Ca. xvdeusIſi forte illi ſtelle ſūt hij dij. qͥs eoruꝫappellaue̓ noībus. ſtellā quādamvocāt iercuriū quādā itidē marteꝫſꝫ ibi ē illa qua vocātiouē. Et tn̄ eis mūduſē iouis. Ibi ē qͣm vocāt ſatͣnū. tn̄ ei dāt ſub̓am oīm vicꝫ ſeīm. Ibi ē illa oīm clariſſima ab eis appellat̉ venꝰ. tn̄ eādē venerem et̄ lunā volūt ꝙͣuis illo fulgētiſſimo ſid̓reapd̓ eos tāqͣꝫ malo aureo iuno venuſqꝫ ꝯtēdat. lucifeꝝ qͥdā vene̓iſ qͥdā dicūt iunōiſſꝫ vt ſolꝫ venꝰ vīcit. ml̓to pl̓es ea ſtellamveneri tribuunt. ita vt vix eoꝝ qͥſꝙͣ reꝑiat̉.alid̓ opīet̉. qͥs at̄ rideat regē oīꝫ ioueꝫ dicāt. ſtella eius ab ſtella veneris tanta vincitur claritate. Tanto enim eſſe debuit ceteris illa fulgentior. quanto eſt ip̄e potētior.