Rn̄dent iō ſic videri. qꝛ illa que putat̉ obſcurior: ſuꝑior eſt atqꝫ atris lōge remotior. Sigͦ ſuꝑiorē locū maior dignitas meruit. quareſaturnꝰ ibi eſt. ioue ſuꝑior. An vanitas fabule que regē iouē facit nō potuit vſqꝫ ad fidera ꝑuenire. ⁊ ꝙ non valuit ſaturnus in regnoſuo neqꝫ in capitolio. ſaltē obtinere eſt ꝑmiſſus in celo. Quare aūt ianꝰ nō accepit aliqͣmſtellam. Si ꝓpterea qꝛ mūdus eſt ⁊ omēs ī illaſūt. ⁊ iouis mūdus eſt. ⁊ hꝫ tn̄. An iſte cāmſuā ꝯpoſuit vt potuit. ⁊ ꝓ vna ſtella quā nonhabet inter fidera. tot facies accepit in terra.Deinde ſi ꝓpter ſolas ſtellas mercuriū ⁊ martem ꝑtes mūdi putāt vt eos deos hr̄e poſſintqꝛ vtiqꝫ ſermo ⁊ bellū non ſūt ꝑtes mūdi. ſedactus hoīm cur arieti ⁊ thauro ⁊ cacro ⁊ ſcorpioni. ceteriſqꝫ hmōi que celeſtia ſigna nūerant. ⁊ ſtellis non ſingulis ſꝫ ſingula pluribuſꝯſtant; ſuꝑiuſqꝫ iſtiſ in ſūmo celo ꝑhibent collocata. vbi ꝯſtantior motus in errabilē meatum fideribꝰ p̄bet. nullas aras. nulla ſacra nl̓la templa fecerūt. nec deos nō dico inter hosſelectos. ſed ne inter illos qͥdeꝫ quaſi ꝑlebrioſhabuerūt¶ Ca. xvPollinē quāuis dīnatorem et medicum velint. tn̄ vt in aliqua ꝑte mūdiſtatuerent. ip̄m etiā ſolem eē dixerūtdianāqꝫ germanā eius ſil̓iter lunam. ⁊ viarūp̄ſidem. vnde ⁊ virginē volūt ꝙ via nihil pariat. et iō ambos ſagīttas hr̄e. ꝙ ip̄a duo ſideta de celoradios terras vſqꝫ ꝑtendant. vulcanum volūt ignem mūdi. neptunū aqͣs mūdi. ditē patre hoc eſt orcū. terrenā ⁊ infimamꝑtem mūdi: Libeꝝ ⁊ cerere p̄ponūt ſemībusvel illum maſculinis illam femininis. vel illuꝫliquori illā vero ariditati ſeminū. Et hoc vtiqꝫ totū refert̉ ad mundū id eſt ad ioue qͥ propterea dictꝰ eſt ꝓgenitor genitrixqꝫ ꝙ omīaſemina ex ſe emitteret ⁊ in ſe reciꝑet. qn̄ qͥdeꝫetiā mr̄em magna eandē cerere volūt. quamnihil aliud dicūt eſſe. ꝙͣ terrā eāqꝫ ꝑhibent ⁊iunonē: et iō ei ſcd̓as cauſas reꝝ tribuūt cuꝫtn̄ ioui ſit dictū ꝓgenitor genitrixqꝫ deuꝫ. qꝛẜm eos totus ip̄e mūdꝰ eſt iouis. Minerua et̄qui eam humanis artibꝰ p̄poſuerūt nec inuenerunt vel ſtellā vbi eam ponerēt eandē velſūmum ethera vel etiā lunam eſſe dixerūt. Veſtam qͦꝫ ip̄am ꝓpterea deaꝝ maximā putauerunt ꝙ ip̄a ſit terra. quāuis igne md̓i leuiorēqͥ ꝑtinet ad vſus hoīm faciles. nō violētioreꝫqualis vulcam eſt. ei deputādū eſſe crediderunt. Ac ꝑ hoc omēs iſtos ſelectos deos hūceſſe mundū volunt. in qͥbuſdā ꝑtes eius in quibuſdā vniuerſū. vniuerſum ſicut iouem. ꝑteseius vt genuim. vt mr̄em magnā. vt ſoleꝫ vtlunam vel potiꝰ apollinē et diana̓. et aliquā-do vnum deū res plures. aliqn̄ vnam reꝫ deospl̓es faciūt. Nam vnꝰ deus res pl̓es ſicut ip̄eiupit̓. Et mundꝰ em̄ totꝰ iupit̓. ⁊ ſolū celuꝫ iupiter. et ſola ſtella iupit̓ habet̉ ⁊ d̓r. Iteqꝫ iuno ſcd̓arum cāꝝ dn̄a. ⁊ iuno aer. ⁊ iuno terraet ſi venereꝫ vince̓t iuno ſtella. Sil̓iter minerua ſūmꝰ ether. et minerua eadē luna. quaꝫ eēin etheris infimo limite exiſtimāt. Vnā verorem deos pl̓es ita faciūt. ⁊ ianus eſt munduset iupit̓. ſicut ⁊ iuno eſt terra. et mr̄ magna etceres¶ Ca. xvij.Tſicut hec q̄ exempli gr̄a ꝯmemoraui. ita cetera nō explicat. ſed potiusimplicāt. ſicut īpetꝰ ecrabundē opīonis impuſerit. ita hūc atqꝫ illuc. hinc atqꝫ illincinſiliūt ⁊ reſiliunt. vt ipſe varro de oībusdubitare qͣꝫ aliqͥd affirmare maluerit. Nā trium extremoꝝ pͥmū de dijs certis. cum abſoluiſſet libꝝ. in altero de dijs incertis dicere ingreſſus ait. Cū in hͦ libello dubias de dijs opiniones poſuero. rep̄hedi non debeo. Qui eniꝫputabit iudicari oꝑtere ⁊ poſſe. cum audie̓itfaciet ip̄e. Egocitiꝰ ꝑduci poſſum vt in pͥmolibro que dixi in dubitatōem reuocēt. qͣꝫ in hͦquē ſcribā. oīa vt ad aliquā dirigā ſummam.Ita nō ſolū iſtum de dijs incertis. ſed etiā illum de certis fecit incertuꝫ. In tercio porroiſto de dijs ſelectis. poſtea qͣꝫ plocutꝰ eſt. qd̓ex naturali theologia p̄loq̄ndū putauit īgreſſurus hꝰ ciuil̓ theologie vanitates et inſanias mēdacēs. vbi eū nō ſolū non ducebat veritas rerū. ſꝫ etiā maioꝝ p̄mebat aucͣtas. d̓ dijſinqͥt ppl̓i romani publicis qͥbꝰ edes dedicauerunt. eoſqꝫ pluribꝰ ſignis ornatꝰ notauerūt.in hoc libro ſcribā. ſꝫ vt xenophanes colophonius ſcribit. qͥd putem nō qͥd ꝯtēdam ponaꝫHoīs eſt em̄ hec opinari dei ſcire. Rerū igit̉non ꝯprehēſaꝝ nec firmiſſime creditaꝝ. ſedopinataꝝ. ⁊ dubitandaꝝ ſermone trepiduspollicet̉. dicturuſea que ab hoībus inſtitutaſūt. Neqꝫ em̄ ſicut ſciebat eē mundū. eſſe celūet terrā celū fideribꝰ fulgidūtrā ſemībꝰ fertilem atqꝫ hmōi cetera ſic hāc totam moleꝫ aq̄naturā vi quadā inuiſibili ac p̄potēti r̓gi admīſtrari certa animi ſtabilitate credebat itapoterat affirmare de iano ꝙ mundꝰ ip̄e eſſetaut de ſaturno inuenire quō ⁊ iouis pat̓ eſſetet ioui regnāti ſubditꝰ factus eſſꝫ et cet̓a ta¶ Ca. xviijE qͥbus credibilior reddit rō cumꝑhibent̉ hoīes fuiſſe ⁊ vnicuiqꝫ eorumab hijs qͥ eos adulādo deos eſſe voluerunt. ex eoꝝ ingenio moribꝰ actibus caſibusſacra ⁊ ſolenia ꝯſtituta. atqꝫ hec paulatim ꝑaīas hoīmdemonū ſimiles ⁊ iudicrarum rerum auidas irrepedo longe lateqꝫ vulgata.
Druckschrift
De civitate dei : [Mit Kommentar von Thomas Waleys und Nicolaus Trivet]
Entstehung
Einzelbild herunterladen
verfügbare Breiten