Ratramnus von Corbie. Aeneas von Paris. 417
es heraus d'Achery, Spicilegium 2, danach Migne 121, 225—346; vgl. die Vorrede vond'Achery 1, 63.
Zu den Schriften De anima. Von De quantitate animae ist nur derBrief an Odo von Beauvais aus einer vielleicht jetzt verlornen Hs. in Noyonveröffentlicht (MG. Ep. 6,151 N.ll); hier heißt es p. 151,39 Videte quidMacarius ille Scottns vel ille qui librum, quem nostis, scripsit, ex hoc locodixisse b. Auyustinum excogitaverint, und 151,35 Diät namque quod omnishonw unus homo sit per substantiam. Quod si ita est, sequitur ut non sitnisi unus homo et una anima. Von dem zweiten Werk De anima veröffent-lichte Traube PL. 3,715 n.l nach Cantabr. Corp. Christi Coli. 332 ein Stückder Vorrede; dort heißt es duo quantum memini proposuisüs (nämlich Karlder Kahle) ecclesiasticorum vobis auctoritate solvenda: sitne anima circum-scripta sive localis . . . Igitur secundum vestrae decre.tum iussionis, super hacre quid sit tenendum maiorum sententia nos instruat. Auch hier beginntßatram mit der Definition der Begriffe: non valet enim secreti mysteriumpenetrare, qui signorum differentiam non curat distinguere; am Ende explicitliber Rathramni de anima.
Rimbert ist der spätere Erzbischof von Bremen(-Hamburg), der Nach-folger und Biograph Anskars. Die Sage von den Cynocephalen alsMenschen geht wohl auf die Fabeleien eines Aethicus Ister (c. 28 ed.Wuttkep. 15 f.) zurück. Der Brief Ratrams an Rimbert (Ep. 6,155) gibt dieDaten; p. 155,11 Quoniam nostrae petitionis momores effecti scripsistis illa,quae de Cenocephalorum natura cognoscere potuistis, non modice me laetifi-castis . . . Nunc . . . solliciti fuimus breviter intimare quae nobis videbantursuper inquisitione vestra. Quaeritis enim quid de Cenocephalis credere debeatisndelicet utrum de Adae sint styrpe progeniti an bestiarum habent animas.Bezeichnend für die Zeit ist der Satz p. 155,20 Neque enim fas est humanamcredi aliunde deduci originem, quam primi de parentis substantia. Die Aus-kunft Rimberts s. p.155, 27—34, zu ihr gibt Ratram 155,41—156, 14 seineausführenden Gedanken und 156,14 den Bescheid homines potius quam bestiaedeputandi videntur. EinzigeHs.Lips.Paul.l90s.X— XI. AusgabevonFritzsche,Ztschr. f. wiss.Theol.24,61, und Dümmler, MG. Ep. 6,155. — Der Brief überVerwandtschaftsehen im Monaster. tabul. VII, 3 s. IX, danach hrsg. von Wil-mans, Kaiserurkunden d. Prov. Westfalen 1,506 und Dümmler, Ep. 6,157. —Das Gedicht Godescalcs an Ratram PL. 3,733 N. 7; hier wird auf GedichteRatrams angespielt Vs. 15 Cum mihi gratuito data sunt subito metra donoCdsithroni regis de parte relata sodalis, ebenso Vs. 24—31 und 54—59, sowie67 f. Aus diesen Stellen ergibt sich die Mehrzahl der übersandten Gedichte,wie ihr Inhalt; allgemeine Begrüßung als Dichter Vs. 133. Allerdings ver-mißt Godescalc Vs. 69 ff. die Behandlung der von Ratram ihm übermitteltenStoffe in Prosa. Daß Ratram übrigens seine Zeitgenossen in sichererKenntnis der patristischen Werke übertraf, zeigt die Notiz bei Flodoardhist. Rem. eccl. 3,5 und 23 (MG. SS. 13,479 und 530); denn er war es viel-leicht, der die Echtheit der Schrift De ortu Mariae et infantia salvatorisund der pseudohieronymianischen Homilie De assumptione virginis gegen-über Hincmar bestritt.
Gesamtausgabe bei Migne 121, IE—346 (1153—1156), kritische Ausgabe der Briefevon Dümmler, Ep. 6,149—158. Vgl. Ebert 2, 244 ff.
Handbuch der klass. Altertumswissenschaft. IX, 2. 27