QueſtioCXIIII.vi.

charitatē qͣꝫ ꝑ alias virtutes. Verces enī oꝑi debet̉. ẜmillud Matth. xx. Uoca operarios et redde illis mercedeꝫſuā. ſꝫ q̄libet virtus ē principiū alicuius oꝑis. Eſt enimvirtus habitꝰ oꝑatiuꝰ. vt ſupra habitū ē. ergo q̄libet virtus ē e qͣliter principium merēdi. ¶ Pre. Apl̓s dicit. jͣ. adCoꝝ. iij. Unuſquiſqꝫ ꝓpriā mercedē accipiet ẜm ꝓpriumlaborē. ſꝫ charitas magis diminuit laborē qͣꝫ augeat. qꝛſicut Augꝰ dicit in libro de verbis dn̄i. Oīa ſeua ⁊ īmania facilia ⁊ ꝓpe nulla facit amor. ergo charitas nō ē principalius principiū merēdi qͣꝫ alia virtus. ¶ Pre. illa virtus videt̉ principalius eē principiū merēdi cuius actusſunt maxime meritorij. ſꝫ maxime meritorij vidētur eſſeactus fidei ⁊ patiētie ſiue fortitudinis ſicut ptꝫ ī martyribus qui ꝓ fide patiēter ⁊ fortiter vſqꝫ ad mortē certauerunt. ergo alie virtutes principaliꝰ ſunt principiū merendi qͣꝫ charitas. ¶ Sꝫ ꝯtra ē qḋ dn̄s Ioh. xiiij. dicit. Siquis diligit me diliget̉ a patre meo. ⁊ ego diligā eū ⁊ manifeſtabo ei meipſum. ſed in manifeſta dei cognitionecōſiſtit vita eterna. ẜm illud Ioh xvij. Hec ē vita eternavt cognoſcāt te ſolū deū verū ⁊ viuū. ergo meritum viteeterne maxīe reſidet penes charitateꝫ. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ ſicut ex dictis accipi pōt humanꝰ actus habet rōneꝫ merendi ex duobꝰ. Primo quidē ⁊ prīcipaliter ex diuina ordinatione ẜm ꝙ actus d̓r eē meritorius illius boni ad qd̓hō diuinitus ordinat̉. Scd̓o vero ex ꝑte liberi arbitrij. inqͣꝫtum ſcꝫ hō habet p̄ ceteris creaturis vt ꝑ ſe agat voluntarie agens. ⁊ qͣꝫtum ad vtrunqꝫ principalitas meriti penes charitatē ꝯſiſtit. Primo enī ꝯſiderādū ē ꝙ vita eterna in dei fruitioue ꝯſiſtit. motus aūt humane mentis adfruitionē diuini boni ē ꝓprius actus charitatis. ꝑ quemoēs actus aliarū virtutū ordinant̉ in hūc finē ẜm ꝙ alievirtutes imperant̉ a charitate. ⁊ ideo merituꝫ vite eterneprimo ꝑtinet ad charitatē. ad alias aūt virtutes ſecundario ẜm ꝙ eoꝝ actus a charitate imperātur. Similiter etiāmanifeſtū eſt ꝙ id qd̓ ex amore facimus maxīe voluntarie facimus. vn̄ etiā ẜm ꝙ ad rōnem meriti requirit̉ ꝙ ſitvolūtariū principaliter meritū charitati aitribuit̉. ¶ Adjͣ. ergo dd̓m ꝙ charitas inqͣꝫtum habet vltimū finē ꝓ obiecto mouet alias virtutes ad operandū. ſemꝑ enī habitus ad quē ꝑtinet finis imꝑat habitibus ad quos ꝑtinētea que ſunt ad finem. vt ex ſupra dictis ptꝫ. ¶ Ad. ij. dd̓mꝙ opus aliqd̓ pōt eſſe laborioſum ⁊ difficile dupliciter.Uno modo ex magnitudine oꝑis. ⁊ ſic magnitudo laboris ꝑtinet ad augmētū meriti. ⁊ ſic charitas nō diminuitlaborē. imo facit aggredi oꝑa maxīa. magna enī oꝑatur ſieſt. vt Gregꝰ dicit in quadaꝫ omelia. Alio modo ex defectu ip̄ius oꝑantis. vnicuiqꝫ enī eſt laborioſum ⁊ difficileqd̓ nō ꝓmpta volūtate facit. talis labor diminuit meritū⁊ a charitate tollit̉. ¶ Ad. iij. dd̓m ꝙ fidei actus nō ē meritorius niſi fides ꝑ dilectionē oꝑetur. vt d̓r ad Gal̓. v.Similiter etiā actus patiētie ⁊ ortitudinis non eſt meritorius niſi aliquis ex charitate hoc oꝑetur. ẜm illud. j. adCoꝝ. xiij. Si tradidero corpus meū ita vt ardeā. charitatem aūt nō habuero nihil mihi ꝓdeſt.Ad quintum ſic ꝓceditur.Uidet̉ ꝙ homo poſſit ſibi meteri primā gr̄am. Quia vtAugꝰ dicit. fides meret̉ iuſtificationē. iuſtificat̉ autē honio ꝑ primā gr̄am. ergo hō poteſt mereri ſibi primā gratiam: ¶ Pre deꝰ nō dat gr̄am niſi dignis. ſꝫ non d̓r aliqͦsdignus aliqͦ dono niſi qui ip̄m ꝓmeruit ex cōdigno. gͦ aliquis ex cōdigno pōt mereri primā gr̄am. ¶ Pre. apud

hoīes aliquis pōt ꝓmereri donuꝫ iā acceptum. ſicut quiaccepit equū a dn̄o. meret̉ ip̄m bn̄ vtendo eo in ſeruitiodn̄ i. ſꝫ deus liberalior ē qͣꝫ ho. ergo multo magis primaꝫgr̄am iā ſuſceptam pōt hō ꝓmereri a deo ꝑ ſubſequentiaoꝑa. ¶ Sꝫ cōtra ē ꝙ ratio gr̄e repugnat mercedi operumẜm illud Roma. iiij. Ei qui oꝑat̉ merces nō imputaturẜm gr̄am. ſꝫ ẜm debitū. ſed illud meretur hō qd̓ imputatur ſibi ẜm gratiā quaſi merces oꝑis eius. gͦ primā gr̄amnon pōt hō mereri. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ donū gratie ꝯſideraripōt dupliciter. Uno modo ẜm rōneꝫ gratuiti doni. ⁊ ſicmanifeſtū eſt ꝙ omne meritū repugnat gr̄e. qꝛ vt ad Roma. xi. Apl̓s dicit. Si ex oꝑibꝰ iam non ex gr̄a. Alio mōpōt cōſiderari ẜm naturā ip̄ius rei q̄ donat̉. ⁊ ſic etiā nonpōt cadere ſub merito nō habētis gratiam. tum qꝛ excedit ꝓportionē nature. tum etiam qꝛ ante gratiam in ſtatupeccati hꝫ hō impedimētū ꝓmerēdi gr̄am .ſ. ip̄m peccatūPoſtqͣꝫ aūt iā aliquis hꝫ gratiaꝫ nō pōt gr̄a iā habita ſubmerito cadere. qꝛ merces ē terminꝰ oꝑis. gr̄a vero ē principiū cuiuſlibet boni oꝑis ī nobis. vt ſupra dictū eſt. Si vero aliud donū gratuitū aliquis mereat̉ virtute gr̄e p̄cedentis iā nō erit prima. Un̄ manifeſtū eſt ꝙ nullus pōtſibi mereri primā gratiā. ¶ Ad. j. ergo dd̓m ꝙ ſic̄ Augꝰdicit in libro retractationū. Ipſe aliqn̄ in hoc fuit deceptꝰꝙ credidit initiū fidei eē ex nobis. ſed cōſūmationē nobisdari ex deo. qd̓ ip̄e ibidē retractat. ⁊ ad hūc ſenſum videt̉tinere ꝙ fides iuſtificationū mereat̉. Sꝫ ſi ſupponamꝰſic̄ fidei veritas hꝫ ꝙ initiū fidei ſit in nobis a deo. iā etiaꝫip̄e actus fidei ꝯſequitur primā gratiā. ⁊ ita nō poteſt eēmeritorius prime gr̄e. ꝑ fidē igit̉ iuſtificat̉ hō nō qͣſi hoccredēdo mereat̉ iuſtificationē. ſed qꝛ duꝫ iuſtificat̉ crediteo ꝙ motus fidei requirit̉ ad iuſtificationeꝫ impij. vt ſupͣdictū ē. ¶ Ad. ij. dd̓m ꝙ deus non dat gratiā niſi dignis.non tn̄ ita ꝙ prius digni fuerit. ſed qꝛ ip̄e ꝑ gratiā eos facit dignos qui ſolus pōt facere mundū de īmundo cōceptum ſemine. ¶ Ad. iij. dd̓m ꝙ omne bonuꝫ opus hoīsꝓcedit a prima cauſa ſicut a principio. non autē ꝓcedit aquocunqꝫ hūano. dono. ⁊ ideo nō eſt ſimilis ratio de dono gratie ⁊ de dono humano.Ad ſextuꝫ ſic procediturUidet̉ ꝙ hō poſſit alteri mereri primā grariaꝫ. qꝛ Mat.ix. ſuꝑ illud. Uidēs ieſus fidē illoꝝ ⁊c̄. dicit glo. Quātuꝫvalet apud deū fides ꝓpria apud quē ſic valuit aliena vtintꝰ ⁊ extra ſanaret hoīeꝫ. ſed interior ſanatio hoīs eſt perprimā gratiā. gͦ homo pōt alteri mereri primā gratiam.Pre. orationes iuſtorū nō ſunt vacue ſꝫ efficaces. ẜmillud Iac̄. vlt Multū valet dep̄catio iuſti aſſidua. ſꝫ ibidem p̄mittit̉. Orate ꝓ inuicē vt ſaluemini. cuꝫ igit̉ ſalushoīs nō poſſit eē niſi ꝑ gratiā. videt̉ ꝙ vnus hō poſſit alteri mereri primā gratiā. ¶ Pre. Luc. xvi. d̓r. Facite vobis amicos de māmona iniquitatis. vt cū defeceritis recipiāt vos in eterna tabernacula. ſꝫ nullus recipit̉ in eter natabernacula niſi ꝑ gratiā ꝑ quā ſolā aliquis meret̉ vitāeternam. vt ſupra dictū eſt. ergo vnus hō pōt alteri acquirere merendo primā gratiā. ¶ Sed ꝯtra ē qd̓ d̓r Hiere.xv. Si ſteterit Moyſes ⁊ Samuel coraꝫ me. non eſt aīamea ad populū iſtum. qui tn̄ fuerūt maximi meriti apuddeū. videt̉ ergo ꝙ nullus poſſit alteri mereri primā gr̄aꝫ.¶ Rn̄. dd̓m ꝙ ſicut ex ſupra dictis ptꝫ. opus noſtrū habet rōnem meriti ex duobꝰ. Primo quid ē ex vi motiōisdiuine. ⁊ ſic meret̉ aliquis ex cōdigno. Alio mō habet rarationem meriti ẜm ꝙ ꝓcedit ex libero arb. trio in qͣꝫtum