Queſtio.XI
aliqͥs viſum auertat. qd̓ ꝑtinet ad exercitiū actꝰ ſi āt ꝓponeret̉ aliqͥd viſui qd̓ nō oībꝰ mōis eēt color in actu ſꝫ ẜmaliqͥd eſſet tale ẜm aūt aliqͥd nō tale. nō ex neceſſitate viſtale ob̓m videret. poſſet .n. intēdere in ip̄m ex ea ꝑte qͣ nōē coloratū in actu. ⁊ ſic ip̄m nō videret. ſic̄ aūt coloratū inactu ē ob̓m viſus ita bonū ē ob̓m volūtatis. vn̄ ſi ꝓponat̉aliqd̓ ob̓m volūtati qd̓ ſit vl̓r bonū ⁊ ẜm oēꝫ ꝯſideratōemex neceſſitate volūtas in id tēdit ſi aliqͥd velit. nō .n. poterit velle oppoſitū. Si aūt ꝓponat̉ ſibi aliqd̓ obiectū quodnō ẜm quā libet ꝯſideratōeꝫ ſit bonū. nō ex neceſſitatē volūtas fert̉ in illud. ⁊ qꝛ defectus cꝰcūqꝫ boni hꝫ rōeꝫ nō boniiō illud ſolū bonū qd̓ ē ꝑfectū ⁊ cui nihil deficit. ē tale bonū qd̓ volūtas nō pōt nō velle. qd̓ ē btītudo. alia aūt q̄libet ꝑticularia bona inqͣꝫtū deficiūt ab aliqͦ bono. pn̄t accipi vt nō bona ⁊ ẜm hāc ꝯſideratōeꝫ pn̄t repudiari vel apꝓbari a volūtate. q̄ pōt in idē ferri ẜm diuerſas ꝯſideratōnes. ¶ Ad. i. ergo dd̓. ꝙ ſufficiēs motiuū alicꝰ potētie nōniſi obiectū qḋ totalit̓ hꝫ rōnē motiui. ſi aūt in aliqͦ deficiat. nō ex neceſſitate mouebit. vt dictū ē. ¶ Ad. ij. dd̓. ꝙ intellectus ex neceſſitate mouet̉ a tali obiecto qd̓ ē ſꝑ ⁊ ex neceſſitate veꝝ. nō aūt ab eo qd̓ pōt eſſe veꝝ ⁊ falſuꝫ .ſ. a ꝯtingēti. ſic̄ ⁊ de bono dictū ē. ¶ Ad. iij. dd̓. ꝙ finis vltimusex neceſſitate mouet volūtatē. qꝛ ē bonū ꝑfectū. ⁊ ſil̓r illaq̄ ordinant̉ ad hūc finē. ſine quibꝰ finis haberi nō pōt. ſic̄eſſe ⁊ viuere ⁊ hmōi. alia ꝟo ſine quibꝰ finis haberi pōt.nō ex neceſſitate vult qͥ vult finē. ſic̄ ꝯcluſiones. ſine qͥbuspͥncipia poſſunt eſſe vera. non ex neceſſitate credit qͥ principia credit.Ad tertiū ſic proceditur.Uidet̉ ꝙ volūtas ex neceſſitate moueat̉ a paſſione appetitus inferioris. dic̄ .n. apl̓s Ro. vij. Nō .n. qd̓ volo bonuꝫhoc ago. ſꝫ qd̓ odi malū illud facio. qd̓ d̓r ꝓpt̓ ꝯcupīam q̄ē paſſio q̄dā. ergo volūtas ex neceſſitate mouet̉ a paſſiōe.¶ Pre. ſic̄ d̓r in. iij. ethi. qͣlis vnuſqͥſqꝫ ē tal̓ finis videt̉ eiſꝫ nō ē in ptātē volūtatis ꝙ ſtatī paſſionē abijciat. ergo n̄ē in ptāte volūtatis ꝙ nō velit illud ad qd̓ paſſio ſe inclinat. ¶ Pre. cā vl̓is nō applicat̉ ad effectū ꝑticularem niſi mediāte cā ꝑticulari. vn̄ ⁊ rō vl̓is nō mouet niſi mediāte eſtimatōe ꝑticulari. vt d̓r in. iij. de aīa. ſꝫ ſic̄ ſe hꝫ rō vl̓isad eſtimatōeꝫ ꝑticularē. ita ſe hꝫ volūtas ad appetitū ſenſitiuū. ergo ad aliqd̓ ꝑticulare volendū nō mouet̉ volūtasniſi mediāte appetitu ſenſitiuo. ſi ergo appetitus ſenſitiuꝰſit ꝑ aliquā paſſionē ad aliq̄d diſpoſitus. volūtas nō poterit in ꝯͣriū moueri. ¶ Sed ꝯͣ ē qd̓ d̓r Gen̄. iiij. Subter teerit appetitus tuus. ⁊ tu dn̄aberis illius. nō ergo volūtashoīs ex neceſſitate mouet̉ ab appetitu inferiori. ¶ Rn̄. dd̓ꝙ ſic̄ ſupͣ dictū ē paſſio appetitus ſenſitiui mouet volūtate ex ea ꝑte qͣ volūtas mouet̉ ab ob̓o. inqͣꝫtū .ſ. hō aliqͣlit̓diſpoſitus ꝑ paſſionē iudicat aliqͥd eē ꝯueniēs ⁊ bonū qd̓extra paſſione exn̄s nō iudicaret. hmōi āt immutatio hoīsꝑ paſſionē duobo modis ꝯtīgit. vno mō ſic ꝙ totalit̓ rō ligat̉. ita ꝙ hō vſum rōis nō hꝫ. ſic̄ ꝯtingit in his q̄ ꝓpt̓ vehemētē irā vel ꝯcupīaꝫ furioſi vel amētes fiūt. ſic̄ ⁊ ꝓpt̓ aliquā aliā ꝑturbatōeꝫ corꝑalē. hmōi .n. paſſiones non ſinecor ꝑali trāſmutatōe accidūt. ⁊ de talibꝰ eadē ē rō ſicut ⁊ deaīalibꝰ brutis. q̄ ex neceſſitate ſequunt̉ īpetū paſſionis. inhis .n. nō ē aliqͥs rōis motus. ⁊ ꝑ ꝯn̄s nec volūtatis. aliqn̄aūt rō nō totalit̓ abſorbet̉ a paſſione. ſꝫ remanet qͣꝫtū ad aliqͥd iudiciū rōis libeꝝ. ⁊ ẜm hoc remanet aliqͥd de motu volūtatis. inqͣꝫtū ergo rō manet libera ⁊ paſſioni nō ſubiectaintm̄ volūtatis motꝰ qͥ manet nō ex neceſſitate tendit ad
hoc ad qd̓ paſſio inclinat. ⁊ ſic aut motꝰ volūtatis nō ē inhoīe. ſꝫ ſola paſſio dn̄ at̄. aūt ſi motꝰ volūtatis ſit. nō ex neceſſitate ſeqͥt̉ paſſionē. ¶ Ad .i. ergo dd̓. ꝙ ⁊ ſi volūtas nōpoſſit facere quī motꝰ ꝯcupīe inſurgat. de qͦ apl̓s dic̄. qd̓odi malū. illud facio .i. ꝯcupiſco. tn̄ pōt volūtas nō velleꝯcupiſcere aūt ꝯcupīe n̄ ꝯſentire. ⁊ ſic n̄ ex ncc̄itate ſeqͥturꝯcupīe motū. ¶ Ad. ij. dd̓. ꝙ cū in hoīe ſunt due nature.ītellectual̓ .ſ. ⁊ ſenſitīa. qn̄ꝫ qͥdē ē hō aliqͣl̓ vniformit̉ ẜꝫ totā aīaꝫ. qꝛ .ſ. vel ꝑs ſenſitīa totalit̉ ſubijcit̉ rōi. ſic̄ ꝯtīgit inꝟtuoſis. vel ecōuerſo rō totalit̉ abſorbet̉ a paſſionē ſic̄ accidit in amētibꝰ. ſꝫ aliqn̄ ⁊ ſi tō obnubilet̉ a paſſione remanet tū aliqͥd rōis libeꝝ. ⁊ ẜm hoc pōt aliqͥs vel totalit̉ paſſionē repellere. vel ſaltē ſe tenere ne paſſionē ſeqͣt̉. in tali. ndiſpōe. qꝛ hō ẜm diuerſas ꝑtes aīe diuerſimode diſponit̉aliud ei videt̉ ẜm rōnē. ⁊ aliud ẜm paſſionē. ¶ Ad. iij. dd̓ꝙ volūtas nō ſolū mouet̉ a bono vl̓ i apprehenſo ꝑ rōnē ſꝫetiā a bono app̄hēſoꝑ ſenſum. ⁊ iō pōt moueri ad aliqd̓ꝑticulare bonū abſqꝫ paſſione appetitꝰ ſenſitiui. multa .n.volumus ⁊ oꝑamur abſqꝫ paſſione ꝑ ſolā appetitꝰ electōnem. vt pꝫ in his in quibus rō renitit̉ paſſioni.Ad quartū ſic proceditur.Uidet̉ ꝙ volūtas ex neceſſitate moueat̉ a d̓o. oē .n. agēscui reſiſti n̄ pōt ex ncc̄itate mouer. ſꝫ deo cū ſit īfinite ꝟtutis. reſiſti n̄ pōt. vn̄ d̓r Ro. ix. Uolūtati eiꝰ qͥs reſiſtit. ergo dn̄s ex neceſſitate mouet volūtatē. ¶ Pre. voluntasex neceſſitate mouet̉ in illa q̄ naturalit̉̓ vult. vt dictū ē. .ſꝫhoc ē vnicuiqꝫ rei naturale qd̓ d̓s ī eo oꝑat̉. vt aug. dic̄. xxv. ꝯͣ Fauſtū. ergo volūtas ex ncc̄itate vult oē illud ad qd̓a d̓o mouet̉. ¶ Pre. poſſibile ē qͦ poſito n̄ ſeqͥt̉ īpoſſibileſeqͥt̉ āt īpoſſibile ſi ponat̉ ꝙ volūtas nō velit hoc ad qd̓d̓s eā mouet. qꝛ ẜm hoc oꝑatio dei eēt īefficax. nō ergo eſtpoſſibile volūtatē n̄ velle hoc ad qḋ d̓s eā mouet. ergo neceſſe ē eā hoc velle. ¶ Sꝫ ꝯͣ ē qd̓ d̓r Eccl̓. xv. Deꝰ ab initio ꝯſtituit hoīeꝫ. ⁊ reliqͥt eū in māu ꝯſilij ſui. n̄ ergo ex neceſſitate mouet volūtatē eiꝰ. ¶ Rn̄. dd̓. ꝙ ſic̄ Diony. dic̄iiij. ca. de di. no. ad ꝓuidētiā diuinā nō ꝑtinet naturā reꝝcorrūꝑe ſꝫ ẜuare. vn̄ oīa mouet ẜm eoꝝ ꝯditōeꝫ. ita ꝙ excāis neceſſarijs ꝑ motionē diuiuā ꝯſeqͥt̉ effectus ex neceſſitate. ex cais āt ꝯtingētibꝰ ſequūt̉ effectꝰ ꝯtingētis. qꝛ igit̉volūtas ē actiuū principiū nō determinatū ad vnū. ſꝫ indifferent̉ ſe hn̄s ad multa. ſic d̓s ip̄aꝫ mouet ꝙ nō ex neceſſitate ad vnū determinat. ſꝫ remanet motꝰ eiꝰ cōtingēs⁊ nō neceſſariꝰ. niſi in his ad q̄ naturalit̓ mouet̉. ¶Ad. i.ergo dd̓. ꝙ volūtas dīna n̄ ſolū ſe extēdit vt al iqͥd fiat ꝑrē quā mouet. ſꝫ vt etiā eo mō fiat qͦ cōgruit nature ip̄iꝰ.⁊ iō magis repugnaret dīne motōi ſi volūtas ex neceſſitate moueret̉. qd̓ ſue nature n̄ cōpetit. qͣꝫ ſi moueret̉ libereꝓut cōpetit ſue nature. ¶Ad. ij. dd̓. ꝙ naturale ē vnicuiqꝫ qd̓ d̓s oꝑat̉ in ip̄o vt ſit ei naturale. ſic .n. vnicuiqꝫ conueīt aliqͥd ẜm ꝙ ds vult ꝙ ei cōueīat. nō āt vult ꝙ qͥcqͥdoꝑat̉ ī rebꝰ ſit eis naturale. puta ꝙ mortui reſurgāt ſꝫ hocvuit vnicuiqꝫ eē naͣle ꝙ ptāti dīne ſubdat̉ ¶ Ad. iij. dd̓. ꝙſi d̓s mouet volūtatē ad aliqͥd. īpoſſibile ē huic poſitōi ꝙvolūtas ad illd̓ n̄ mouet̉. n̄ tn̄ ē īpoſſibile ſimpl̓r. vn̄ n̄ ſeq̄tur ꝙ volūtas a deo ex ncc̄itate moueat̉. ¶ Queſtio. XIEinde ꝯſiderādum.eſt de fruitione. Et circa hoc queruntur quattuor. Primo vtrum frui ſit actus appetitiuepotentie. Secundo vtrum ſoli rationaſi creature conueniat. an̄ etiam ani malibꝰ brutis. Tertio viꝝ fruitio ſit tm̄