Queſtio.XXI

mium p̄dicatoris. ⁊ p̄cipue qn̄ ſunt p̄intēta. ¶ Ad. iij. dd̓ꝙ euētus ille ꝓ qͦ illi pena infligēda mandat̉ ⁊ ꝑ ſe ſequit̉ex tali cā. ⁊ iteꝝ ponit̉ vt p̄cogitatꝰ. ⁊ ideo imputat̉ ad penā. ¶ Ad. iiij. dd̓. ꝙ rō illa p̄cederet ſi irregularitas ſeq̄retur culpā. nō aūt ſequit̉ culpā ſed factum ꝓpter aliquemdefectum ſacramenti.Ad ſextum ſic proceditur.Uidet̉ ꝙ vnus actus poſſit eſſe bonꝰ ⁊ malus. Motꝰ .n.ē vnus qui ē ꝯtinuus. vt d̓r in. v. phi. ſꝫ vnus motꝰ ꝯtinuꝰpōt eē bonus ⁊ malus. puta ſi aliqͥs ꝯtinue ad eccl̓aꝫ vadens primo quidē intēdat inanē glam. poſtea intēdat deoſeruire. ergo vnus actus pōt eē bonus ⁊ malus. ¶ Pre.ẜm ph̓m in iij. phi. actio ⁊ paſſio ſunt vnus actus. ſꝫ pōteē paſſio bona ſic̄ xp̄i. ⁊ actio mala ſicut iudeoꝝ. ergo vnꝰactus pōt eē bonus ⁊ malus. ¶ Pre. cū ſeruus ſit qͣi inſtrumentū dn̄i actio ſerui ē actio dn̄i. ſicut actio iuſtr̄i eſtactio artificis. ſꝫ pōt ꝯtingere ꝙ actio ẜui ꝓcedat ex bonavolūtate dn̄i. ⁊ ſic ſit bona. ⁊ ex volūtate mala ẜui. ⁊ ſit mala. ergo idē actus pōt eē bonus ⁊ malus. ¶ Sꝫ ꝯͣ. ꝯͣria nōpn̄t eē in eodem. ſꝫ bonū ⁊ malū ſunt ꝯͣria. ergo vnus actus nō pōt eē bonus ⁊ malus. ¶ Rn̄. dd̓. ꝙ nihil ꝓhibetaliquid eē vnum ẜm ꝙ eſt in vno genere. ⁊ eē multiplexẜm ꝙ refert̉ ad aliud genus. ſicut ſuꝑficies ꝯtinua ē vnaẜm ꝙ ꝯſiderat̉ in genere qͣꝫtitatis. tn̄ ē multiplex ẜm ꝙ refert̉ ad genus coloris ſi ꝑtim ſit alba ⁊ ꝑtim nigra. ⁊ ẜmhoc nihil ꝓhibet aliquē actū eē vnum ẜm ꝙ refert̉ ad genus nature. qui tn̄ nō eſt vnus ẜm ꝙ refert̉ ad genus moris. ſicut ⁊ ecōuerſo. vt dictū eſt. Ambulatio .n. ꝯtinua eſtvnus actus ẜm genus nature. pōt tn̄ ꝯtingere ꝙ ſint plutes ẜm genus moris ſi mutet̉ ambulātis volūtas qui eſtprincipiū actuū moraliū. Si ergo accipiat̉ vnus actꝰ ꝓut eſt in genere moris impoſſibile ē ꝙ ſit bonus ⁊ malusbonitate ⁊ malicia morali. ſi tn̄ ſit vnus vnitate nature ⁊nō vnitate moris. pōt eē bonus ⁊ malus. ¶ Ad. i. gͦ dd̓.ꝙ ille motus ꝯtinnus qui ꝓcedit ex diuerſa intentōne. lꝫſit vnus vnitate nature. nō eſt tn̄ vnus vnitate moris.Ad. ij. dd̓. ꝙ actio ⁊ paſſio ꝑtinent ad genus moris inqͣꝫtum hn̄t rōnem voluntarij. ⁊ ideo ẜm ꝙ diuerſa voluntate dicunt̉ voluntaria ẜm hoc ſunt duo moraliter. ⁊ pōt exvna ꝑte ineſſe bonum ⁊ ex alia malum. ¶ Ad. iij. dd̓. ꝙ actus ſerui inqͣꝫtum ꝓcedit ex voluntate ſerui nō eſt actꝰ domini. ſꝫ ſolū inqͣꝫtum ꝓcedit ex mādato dn̄i. vn̄ ſic nō facit ip̄m malū mala voluntas ſerui. ¶ Queſtio. XXLEinde ꝯſideranduꝫeſt de his q̄ ꝯſequunt̉ actus hūanos rōe bonitatis vel malicie. Et circa hoc q̄rūt̉ quattuorPrimo vtꝝ actus hūanus inqͣꝫtum ē bonus vel malushabeat rōnem rectitudinis vel peccati. Scd̓o viꝝ habeatrōnem laudabilis vel culpabilis. Tertio vtꝝ habeat rōnēmeriti vel demeriti. Quarto vtꝝ habeat rōnem meriti veldemeriti apud deum.Ad primum ſic ꝓcediturUidet̉ ꝙ actus hūanus inqͣꝫtum eſt bonus vel malus nōhabeat rōnem rectitudinis vel peccati. Pctā .n. ſunt monſtra in natura. vt d̓r in. ij. phi. Mon ſtra aūt nō ſunt aciꝰſed ſunt q̄dam res generate p̄ter ordinem nature. ea autēq̄ ſunt ẜmlartem ⁊ rōnem imitant̉ ea q̄ ſunt ẜm naturamvt ibidem d̓r. ergo actus ex hoc ꝙ eſt inordinatus ⁊ malꝰnon hꝫ rōnem peccati. ¶ Pre. peccatū vt d̓r in. ij. phi. ac.

cidit in natura ⁊ arte. cum nō ꝑuenit̉ ad finem intentuma natura vel arte. ſed bonitas vel malicia actus humanimaxime conſiſtit in intentione finis ⁊ eius ꝓſecutōe ergovidet̉ ꝙ malicia actus nō inducat rōnem peccati. ¶ Pre.ſi malicia actus induceret rōnem peccati ſequeret̉ ꝙ vbicunqꝫ eſſet malum ibi eēt peccatum. hoc autē eſt falſum.nā pena lꝫ habeat rōnem mali. nō tn̄ hꝫ rōnem peccatinō.ergo ex hoc ꝙ aliquis actus eſt malus hꝫ rōnem peccati ¶Sed ꝯͣ. bonitas actus hūani. vt ſupͣ on̄ſum eſt. principaliter dependet a lege eterna. ⁊ ꝑ ꝯn̄s malicia eius in hoc cōſiſtit ꝙ diſcordat a lege eterna. ſed hoc facit rōnem peccati. Dicit. n. Augꝰ. xxij. ꝯͣ Fauſtū. ꝙ peccatum eſt dictū velfactum vel ꝯcupitū ꝯͣ legē eternā gͦ actus hūanus ex hocꝙ eſt malus hꝫ rōnem peccati. ¶ Rn̄. dd̓. ꝙ malū in plꝰeſt qͣꝫ peccatum. ſicut ⁊ bonū in plus ē qͣꝫ rectum. q̄libet .n.priuatio boni in qͦcunqꝫ ꝯſtituit rōnem mali. ſed peccatuꝫꝓprie ꝯſiſtit in actu qͥ agit̉ ꝓpter finē aliquē. cū n̄ habeat debitū ordinē ad finē illū. debitꝰ āt ordo ad finē ẜm aliquāregulā mēſurat̉. q̄ qͥdē regula in his q̄ ẜm naturā agunt ēip̄a ꝟtus nature que inclinat in talē finē. qn̄ gͦ actus ꝓcedit a ꝟtute naturali ẜm naturalem inclinationē in finemtunc ſeruat̉ rectitudo in actu. qꝛ medium nō exit ab extremis .ſ. actus ab ordine actiui principij ad finē. qn̄ aūt a rectitudine tali actus aliquis recedit. tūc incidit rō pctī. Inhis ꝟo q̄ agunt̉ ꝑ voluntatem. regula ꝓxima eſt rō hūana. regula aūt ſup̄ma eſt lex eterna. qn̄ gͦ actus homīs ꝓcedit in finem ẜm ordinem rōis ⁊ legis eterne. tūc actus ērectus. qn̄ autem ab hac rectitudine obliquat̉. tūc d̓r peccatum. Manifeſtū ē aūt ex p̄miſſis. ꝙ oīs actus volūtarius eſt malus ꝑ hoc ꝙ recedit ab ordine rōnis ⁊ legis et̓ne. ⁊ oīs actus bonus ꝯcordat rōi ⁊ legi eterne. vn̄ ſequit̉ꝙ actus hūanus ex hoc ꝙ eſt bonus vel malus habeat rōnem rectitudinis vel peccati. ¶Ad .i. ergo dd̓. ꝙ monſtradicunt̉ eē peccata inqͣꝫtum ꝓducta ſunt ex pctō in actu nature exn̄te. ¶ Ad. ij. dd̓. ꝙ duplex eſt finis .ſ. vltimꝰ ⁊ propinquus. In pctō aūt nature deficit quidem actus a finevltimo qui ē ꝑfectio generati. nō aūt deficit a quocūqꝫ fine ꝓximo. oꝑat̉ .n. natura aliquid formā do. ſil̓r in peccato voluntatis ſꝑ eſt defectus ab vltimo fine intēto. quianullus actus voluntatis malus eſt ordinabil̓ ad beatitudinem q̄ eſt vltimus finis. lꝫ nō deficiat ab aliquo fine ꝓximo que voluntas intēdit ⁊ ꝯſequit̉. vn̄ etiā cum ip̄a intentio huius finis ordinet̉ ad finē vltimum. in ip̄a intentione hmōi finis pōt inueniri rō rectitudinis ⁊ peccati. YAd. iij. dd̓. ꝙ vnūquodqꝫ ordinat̉ ad finē ꝑ actū ſuum. ⁊ideo rō peccati q̄ ꝯſiſtit in deuiatione ab ordine ad finemꝓprie conſiſtit in actu. ſed pena reſpicit ꝑſonam peccātemvt in primo dictum eſt.Ad ſcd̓m ſic proceditur.Uidet̉ ꝙ actus hūanus ex hoc ꝙ ē bonus vel malus nōhꝫ rōnem laudabilis vel culpabil̓ pctm̄ .n. ꝯtingit in hisq̄ agunt̉ a natura. vt d̓r in. ij. phi. ſed tn̄ ea q̄ ſunt naturalia nō ſunt laudabilia nec culpabilia. vt d̓r ī. iij. ethi. ergoactus hūanus ex hoc ꝙ eſti malus vel peccatum. nō hꝫ rōnem culpe. ⁊ ꝑ ꝯn̄s nec ex hoc ꝙ eſt bonus hꝫ rōnem laudabilis. ¶ Pre. ſicut ꝯtingit peccatum in actibꝰ moralibus. ita ⁊ in actibꝰ artis. qꝛ vt d̓r in. ij. phi. Peccat grāmaticus nō recte ſcribens. ⁊ medicus nō recte dās potionemſed nō culpat̉ artifex ex hoc ꝙ aliquid malum facit. qꝛ ad īduſtriam artificis ꝑtinet ꝙ poſſit ⁊ bonum opus facere ⁊malum cū voluerit. ergo videt̉ ꝙ etiā actusⁱ moralis ex hoc