QueſtioCXIIII

ſequūtur ꝑ ꝓprios motus et oꝑationes ad qd̓ a deo ſuntordinate. differēter tn̄. qꝛ creatura rōnalis ſeip̄aꝫ mouetad agendū ꝑ liberū arbitriū. vnde ſua actio habet rōnemmeriti. qd̓ non ē in alijs creaturis. ¶ Ad. j. ergo dd̓m ꝙhō inqͣꝫtum ꝓpria volūtate facit illd̓ qd̓ dꝫ meret̉. alioqͥnactꝰ iuſticie qͦ qͥs reddit debituꝫ nō eſſet meritoriꝰ. ¶ Adij. dd̓m ꝙ deus ex bonis nr̄is nō q̄rit vtilitatē. ſꝫ gl̓iaꝫ. idē. manifeſtatione ſue bonitatis. qd̓ etiam ex ſuis oꝑbusq̄rit. ex hoc aūt ꝙ euꝫ colimꝰ nihil ei accreſcit ſꝫ n̓obis. ⁊ iōmeremur aliquid a deo nō qͣſi ex nr̄is oꝑbꝰ alquid ei accreſcat. ſed inqͣꝫtum ꝓpter eius gl̓iam oꝑamur. ¶ Ad. iij.dd̓m ꝙ qꝛ actio noſtra nō habet rōneꝫ meriti niſi ex p̄ſuppoſitione diuine ordinationis. nō ſequit̉ ꝙ deus efficiat̉ſimpliciter debitor nobis. ſꝫ ſi bijpſi inqͣꝫtum debitū ē viſua ordinatio impleatur.Ad ſecūdū ſic proceditur.Uidet̉ ꝙ alquis ſine gr̄a poſſit mereri vitam eternā. Illud enī hō a deo meret̉ ad qd̓ diuinitus ordinat̉. ſicut dictum ē. ſed hō ẜm ſuā naturā ordinat̉ ad beatitudineꝫ ſicut ad finē. vnde etiā naturaliter appetit eſſe beatus. ergohomo ꝑ ſua naturalia abſqꝫ gr̄a mereri pōt beatitudinēq̄ eſt vitā eterna. ¶ Pre. idē opus qͣꝫto ē minus debitūtāto ē magis meritoriū. ſꝫ minus debitū ē bonū qd̓ fit abeo qui minoribꝰ bn̄ficijs eſt p̄uentus. cuꝫ igit̉ ille qui habet ſolū bona naturalia minora bn̄ficia ſit conſecutꝰ a deoqͣꝫ ille qui cū naturalibꝰ habet gratuita. videt̉ ꝙ eius oꝑaſint apud deū magis meritoria. ⁊ ita ſi ille qui habet gratiā pōt meteri aliqͦ modo vitā eternā. multo magis ille q̄nō habet. ¶ Pre. miſericordia ⁊ liberalitas dei in infinitum excedit miſericordiā ⁊ liberalitatē hūanam. ſꝫ vnushō pōt apud aliū mereri etiā ſi nunqͣꝫ ſuā gr̄am an̄ habuerit ergo videt̉ ꝙ multo magis hō abſqꝫ gr̄a vitā eternāpoſſit a deo mereri. ¶ Sꝫ ꝯtra ē qd̓ Apl̓s dicit Roma. vj.Gratia dei vita eterna. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ hoīs ſine gr̄a duplex ſtatus ꝯſiderari pōt. ſicut ſupͣ dictū eſt. Unꝰ quidemnature ītegre. qͣlis fuit in Adā ante peccatū. Aliꝰ aūt nature corrupte. ſicut ē ī nobis ante reꝑationē gr̄e. Si ergolo qͣmur de hoīe qͦ ad primū ſtatū. ſic vna rōne nō p̄t mereri abſqꝫ gr̄a vitā eternā ꝑ pura naturalia. qꝛ ſcꝫ meritūhoīs dependet ex p̄ordinatione diuina. Actus autē cuiuſcūqꝫ rei nō ordinat̉ diuinitus ad aliquid excedēs ꝓportionem virtutis q̄ ē principiū actus. hoc enī ē ex inſtitutiōediuine ꝓuidentie vt nihil agat vltra ſuā virtutem. Uitaaūt eterna ē quoddā bonū excedēs ꝓportionē nature create. qꝛ etiā excedit cognitionē ⁊ deſideriū eius. ẜm illud. jͣad Coꝝ. ij. Nec oculus vidit nec auris audiuit nec in corhoīs aſcendit. Et inde ē ꝙ nulla natura creata ē ſufficiēsprincipiū actus meritorij vite eterne niſi ſuꝑaddat̉ aliqd̓ſuꝑnaturale donū qd̓ gr̄a dicit̉. Si vero loquamur d̓ homine ſub peccato exiſtēte addit̉ cū hoc ſcd̓a ratio ꝓpter impedimentū peccati. Cū enī peccatū ſit q̄daꝫ dei offenſa excludēs a vita eterna. vt patꝫ ꝑ ſupͣ dicta. nullus in ſtatupeccati exiſtēs pōt vitā eternā mereri niſi prius deo reconciliet̉ dimiſſo peccato. qd̓ fit ꝑ gr̄am. peccatori enī nō debet̉ vitā ſꝫ mors. ẜm illud Roma. vj. Stipendia peccatimors. ¶ Ad. j. ergo dd̓m ꝙ deus ordinauit humanaꝫ naturā ad finē vite eterne ꝯſequēdū nō ꝓpria virtute. ſed perauxiliū gr̄e. ⁊ hoc modo eiꝰ actus pōt eſſe meritorius viteeterne. ¶ Ad. ij. dd̓m ꝙ hō ſine gr̄a nō poteſt hr̄e equaleopus oꝑi qd̓ ex gr̄a ꝓcedit. qꝛ qͣꝫto eſt ꝑfectius principiūactiōis tanto eſt ꝑfectior actio. ſequeret̉ aūt ratio ſuppoſi-

ta eqͣlitate oꝑationis vtrobiqꝫ. ¶ Ad. iij. dd̓m ꝙ qͣꝫtumad primā rōnem inductā diſſimiliter ſe habet in deo ⁊ inhoīe. nam hō omnē virtutē benefaciēdi hꝫ a deo. nō autēab hoīe. ⁊ ideo a deo non pōt hō aliquid mereri niſi ꝑ donum eius. qd̓ Apl̓s ſignāter exprimit dicēs. Quis priordedit ei ⁊ retribuet̉ illi? ſꝫ ab hoīe pōt quis mereri anieqͣꝫab eo acceꝑit ꝑ id qd̓ accepit a deo. Sꝫ qͣꝫtum ad ſcd̓aꝫ rationē ſumptā ex impedimēto peccati. ſi l̓e ē de hoīe ⁊ d̓ deoqꝛ etiā homo ab alio mereti nō pōt que offendit priꝰ niſiei ſatiſfaciens recōcilietur.Ad tertium ſic procedit̉.Uidet̉ ꝙ hō in gratia ꝯſtitutꝰ nō poſſit mereri vitā eternam ex cōdigno. Dicit enim Apl̓s ad Roma. viij. Nonſunt cōdigne paſſiones huius tꝑis ad futurā gl̓iam q̄ reuelabit̉ in nobis. ſꝫ inter alia opera meritoria maxime vident̉ eſſe meritorie ſanctorū paſſiones. ergo nulla oꝑa hominū ſunt meritoria vite eterne ex cōdigno. ¶ Pre. ſupͣilld̓ Roma. vj. Gratia dei vita eterna. dicit̉ glo. poſſet xecte dicere ſtipendiū iuſticie vita eterna. ſed maluit dicere.gr̄a dei vita eterna. vt ītelligeremus deū ad eternā vitamꝓ ſua miſ eratiōe nos ꝑducere. non meritis noſtris. ſed idqd̓ ex cōdiguo quis meret̉ nō ex miſeratione. ſꝫ ex meritoaccipit. ergo videt̉ ꝙ hō nō poſſit ꝑ gratiā mereri vitameternā ex cōdigno. ¶ Pre. illud meritū videt̉ eē ꝯdignūqd̓ equatur mercedi. ſꝫ nullus actꝰ pn̄tis vite pōt equarivite eterne q̄ cognitionē ⁊ deſideriū noſtrū excedit. excedit etiā charitatē vel dilectionē vie ſicut ⁊ excedit naturāergo hō non pōt ꝑ gratiā mereri vitā eternā ex cōdigno.¶ Sed ꝯtra. id qd̓ reddit̉ ẜm iuſtū iudiciuꝫ videtur eſſemerces cōdigna. ſꝫ vita eterna reddit̉ a deo ẜm iudiciuꝫiuſticie. ẜm illud. ij. ad Timo. iiij. In reliquo repoſita ēmihi corona iuſticie. quā reddet mihi dn̄s ī illa die iuſtꝰiudex. ergo hō meret̉ vitā eternā ex cōdigno. ¶ An̄. dd̓mꝙ opus meritorium hoīs dupliciter cōſiderari p̄t. Unomodo ẜm ꝙ ꝓcedit ex libero arbitrio. Alio modo ẜm ꝙ ꝓcedi: ex gr̄a ſpūſſancti. Si cōſideret̉ ẜm ſubſtantiaꝫ oꝑs⁊ ẜm ꝙ ꝓcedit ex libero arbitrio. ſic non pōt ibi eē condignitas ꝓpter maximā inequalitatem. ſed eſt ibi ꝯgruitasꝓpter quādā equalitatē ꝓportiōis. Uidet̉ enī cōgruū vthoī oꝑanti ẜm ſuā virtutē deus recōpenſet ẜm excellētiāſue virtutis. Si aūt loquamur de opere meritorio ẜm ꝙꝓcedit ex gratia ſpūſſancti. ſic eſt meritoriū vite eterne excōdigno. Sic enī valor meriti attendit̉ ẜm virtutē ſpūſſancti mouētis nos ī vitā eternā. ẜm illud Ioh. iiij. Fietī eo fons aque ſaliētis in vitā eternā. Attēdit̉ etiā p̄ciumoꝑis ẜm dignitat ē gr̄e ꝑ quā homo cōſors factus diuinenature adoptat̉ in filiū dei. cui debet̉ hereditas ex ip̄o iure adoptionis. ẜm illud Roma. viij. Si filij et heredes.¶ Ad. j. ergo dd̓m ꝙ Apl̓s loquit̉ de paſſionibꝰ ſanctoꝝẜm eorū ſubſtantiā. ¶ Ad. ij. dd̓m ꝙ verbū illius gloſe ītelligendū ē qͣꝫtum ad primā cauſam ꝑueniēdi ad vitameternam q̄ ē miſeratio dei. meritū aūt noſtrū ē cauſa ſubſequens. ¶ Ad. iij. dd̓m ꝙ gr̄a ſpūſſancti quaꝫ in p̄ſentihabemus ⁊ ſi non ſit equalis gl̓ie in actu. ē tn̄ equalis invirtute. ſicut ⁊ ſemē arborū in quo eſt virtus ad totaꝫ arborē. ⁊ ſil̓iter ꝑ gr̄am inhabitat hoīem ſpūſſanciꝰ qui eſtſufficiens cauſa vite eterne. vn̄ ⁊ d̓r eē pignus hereditatisnoſtre. ij. ad Coꝝ. j.Ad quartum ſic procediturUidet̉ ꝙ gratia non ſit principiū meriti principalius per

U I