QueſtioCXI

Pre. ex gratia incipiūt merita hoīs. vt Augꝰ dicit. ſꝫ meritū ꝯſiſtit in actu qui ex aliqua potētia ꝓcedit. ergo videtur ꝙ gratia ſit ꝑfectio alicuiꝰ potētie anime. ¶ Pre. ſieſſentia anime ſit ꝓprium ſubiectum gratie oportet ꝙ aīainqͣꝫtum habet eſſentiā ſit ca pax gr̄e. ſꝫ hoc eſt falſum. qꝛſic ſequeret̉ ꝙ omnis aīa eſſet gratię capax. non gͦ eſſentiaanime ē ꝓpriū ſubiectuꝫ gratie. ¶ Pre. eſſentia anime eſtprior potētijs eius. prius aūt pōt intelligi ſine poſteriori.ergo ſequit̉ ꝙ gr̄a poſſit intelligi in aīa nulla ꝑte vel potēria aīe intellecta .ſ. neqꝫ volūtate. neqꝫ intellectu. neqꝫ aliquo hmōi. qd̓ eſt incōueniēs ¶ Sed ꝯtra ē ꝙ ꝑ gratiaꝫregeneramur in filios dei. ſed generatio ꝑ prius terminatur ad eſſentiā qͣꝫ ad potētias. ergo gratia ꝑ prius ē ī eſſentia anime qͣꝫ in potētijs. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ iſta queſtio ex p̄cedenti dependet. Si enī gratia ſit idem qd̓ virtus neceſſe eſt ꝙ ſit in potentia aīe ſicut in ſubiecto. naꝫ potētia anime eſt ꝓprium ſubiectum virtutis vt ſupra dictū eſt. Siaūt gr̄a differt a virtute non pōt dici ꝙ potētia anime ſitgratie ſubiectū. qꝛ oīs ꝑfectio potentie aīe habet rationēvirtutis. vt ſupra dictū ē. vn̄ relinquitur ꝙ gratia ſicut ēprius virtute ita habeat ſubiectum prius potētijs animne.ita ſcꝫ ꝙ ſit in eſſentia anime. Sicut enī ꝑ potentiā intellectiuā homo ꝑticipat cognitionē diuinā ꝑ virtutē fidei.⁊ ẜm potentiam voluntatis amorem diuinum ꝑ virtutēcharitatis ita etiam ꝑ naturam anime ꝑticipat ẜm quādam ſimilitudinē naturā diuinā ꝑ quandā regenerationem ſiue recreationē. Ad. j. ergo dd̓m ꝙ ſicut ab eſſentia anime effluūt eius potētie que ſunt operū principia.ita etiā ab ip̄a gr̄a effluūt virtutes in potentias anime ꝑquas potētie mouētur ad actꝰ. ⁊ ẜm hoc gr̄a cōꝑat̉ ad volūtatē vt mouēs ad motū que ē cōꝑatio ſeſſoris ad equūnon autē ſic̄ accidēs ad ſubiectū. ¶ Et ꝑ hoc etiā ptꝫ ſolutio ad ſcd̓m. eſt enī gr̄a principiū meritorij oꝑis mediantibus virtutibꝰ ſicut eſſentia aīe eſt principium operū vite mediantibꝰ potentijs. ¶ Ad. iij. dd̓m ꝙ aīa ē ſubiectūgratie ẜm ꝙ eſt in ſpecie intellectualis vel rationalis nature. non aut cōſtituitur aīa in ſpecie ꝑ aliquam potētiamcum potentie ſint ꝓprietates naturales aīe ſpeciem conſequentes. ⁊ ideo aīa ẜm ſuā eſſentiā differt ſpecie ab alijsanimabus ſcꝫ brutoꝝ aīalium ⁊ plantaꝝ. ⁊ ꝓpter hoc nonſequitur ſi eſſentia hūane aīe ſit ſubiectū gr̄e ꝙ quelibetaīa poſſit eſſe gratie ſubiectuꝫ. hoc enī ꝯuenit eſſentie aīeinqͣꝫtum eſt talis ſpeciei. ¶ Ad. iiij. dd̓m ꝙ cuꝫ potentieaīe ſint naturales ꝓprietates ſpeciē ꝯſequētes. aīa nō pōtſine his eſſe. dato aūt ꝙ ſine his eēt adhuc tn̄ aīa diceret̉ẜm ſpeciē ſuā ītellectualis vel rōnalis. nō qꝛ actu haberethas potētias. ſꝫ ꝓpter ſpeciem talis eſſentie ex qͣ nate ſunthmōi potentie effluere.¶ Queſtio CXIEinde cōſiderandūē de diuiſione gr̄e. Et circa hoc q̄runt̉ quinqꝫprimo vtꝝ ꝯueniēter diuidat̉ gr̄a ꝑ gr̄aꝫ gratis datā ⁊ gr̄am gratū facientē. ſcd̓o de diuiſione gr̄e gratum faciētis ꝑ oꝑantē ⁊ cooꝑantē. tertio de diuiſiōe eiuſdem ꝑ gratiam p̄ueniētem ⁊ ſubſequentē. quarto de diuiſione gratie gratis date. quinto de cōꝑatione gr̄e gratuꝫfacientis ⁊ gratis date.Ad primum ſic ꝓceditur.Uidet̉ ꝙ gr̄a nō ꝯueniēter diuidat̉ ꝑ gr̄am gratū facientem ⁊ gr̄am gratis datā. Gratia enī ē quoddā donū dei.vt ex ſupra dictis patꝫ. hō aūt ideo non eſt deo gratus qꝛ

aliquid eſt ei datū a deo. ſꝫ potius ecōuerſo. ideo enim aliquid dat̉ alicui gratis a deo qꝛ eſt homo gratis ei. ergo nulla eſt gratia gratū faciens. ¶ Pre quecūqꝫ non datur exmeritis p̄cedentibꝰ dātur gratis. ſꝫ etiā ip̄m bonū naturedatur homini abſqꝫ merito p̄cedenti. qꝛ natura p̄ſupoonitur ad meritū ergo ip̄a natura ē etiā gratis data a deo. natura aūt diuidit̉ ꝯtra gr̄am. incōuenienter igit̉ hoc qd̓ eſtgratis datū ponit̉ vt gr̄e differentia. qꝛ inuenit̉ etiā extragratie genus. ¶ Pre. oīs diuiſio debet eſſe ꝑ oppoſita. ſedetiā ip̄a gr̄a gratu faciēs ꝑ quam iuſtificamur gratis nobis a deo cōcedit̉. ẜm illud Roma. iij. Iuſtificati gratisꝑ gr̄aꝫ ip̄ius. ergo gr̄a gratū faciēs nō debet diuidi cōtragr̄am gratis datā. ¶ Sed ꝯtra eſt ꝙ Apl̓s vtrūqꝫ attribuit gr̄e .ſ. ⁊ gratū facere ⁊ eē gratꝭ datū. Dic̄ enī qͣꝫtū adprimuꝫ ad Ephe. jͣ. Gratificauit nos in dilecto filio ſuo.Quantū vero ad ſcd̓m d̓r ad Roma. xi. Si aūt gr̄a iamnō ex oꝑibus. alioquin gr̄a iā nō ē gr̄a. pōt enī diſtinguigr̄a q̄ vel hꝫ vnū tm̄ vel vtrūqꝫ. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ ſic̄ Apl̓sdic̄ ad Roma xiij. Que a deo ſunt ordinata ſunt. in hocautē ordo rerū cōſiſtit ꝙ quedā ꝑ alia in deū reducunt̉. vtDionyſius dicit in ce. hierar. Cuꝫ igit̉ gratia ad hoc ordinet̉ vt homo reducat̉ in deū ordine quodā hoc agitur.vt ſcꝫ quidā ꝑ alios in deū reducant̉. ẜm hoc igit̉ duplexē gr̄a. Una quidē ꝑ quā ip̄e hō deo ꝯiungit̉. q̄ vocat̉ gratia gratū faciens. Alia vero ꝑ quā vnus hō cooꝑat̉ alteriad hoc ꝙ ad deū reducat̉. hmōi autem donū vocat̉ gratiagratis data. qꝛ ſupra facultatē nature ⁊ ſupra meritum ꝑſone homini ꝯceditur. Sed qꝛ nō datur ad hoc vt homoipſe ꝑ ip̄am iuſtificet̉. ſꝫ potiꝰ vt ad iuſtificationē alteriuscooꝑet̉. ideo nō vocatur gratū faciēs. ⁊ de hac dicit Apl̓sjͣ. ad Coꝝ. xij. Unicuiqꝫ datur manifeſtatio ſpūs ad vtilitatem .ſ. alioꝝ. ¶ Ad. j. ergo dd̓m ꝙ gratia non d̓r faceregratū effectiue. ſed formaliter ſcꝫ qꝛ ꝑ hāc homo iuſtificat̉⁊ dignus efficitur vocari deo gratus. ẜm ꝙ dicit̉ ad Col̓.j. Dignos nos fecit in partem ſortis ſanctorum in lumīe.¶ Ad. ij. dd̓m ꝙ gratia ẜm ꝙ gratis datur excludit rationem debiti. poteſt autem intelligi duplex debitum. Unūquidem ex merito ꝓueniens quod refertur ad perſonamcuius eſt agere meritoria opera. ẜm illud ad Roma. iiij.Ei qui operatur merces imputatur ẜm debitum. non ẜmgratiam. Aliud eſt debitum ẜm conditionem nature. puta ſi dicamus debitum eſſe homini ꝙ habeat rationem etalia que ad humanam ꝑtinent naturam. Neutro auteꝫmodo dicitur debitum ꝓpter hoc ꝙ deus creature obligetur. ſed potius inqͣꝫtum creatura debet ſubijci deo vt ī eadiuina ordinatio impleatur que quideꝫ eſt vt talis natura tales conditiones vel ꝓprietates habeat. ⁊ ꝙ talia operās talia ꝯſequat̉. Dona igit̉ naturalia carēt primo debito non aut carēt ſcd̓o debito. ſꝫ dona ſuꝑnaturalia vtroqꝫdebito carēt. ⁊ iō ſpecialiꝰ ſibi nomē gr̄e vēdicant. ¶ Adiij. dd̓m ꝙ gratia gratū faciens addit aliquid ſupra rationem gratie gratis date. quod etiam ad rationem gratie ꝑtinet. quia ſcilicet hominem gratum facit deo. ⁊ ideo gratia gratis data que hoc non facit retinet ſibi nomen commune ſicut in pluribus alijs contingit. et ſic opponunturdue partes diuiſionis ſicut gratum faciens ⁊ non faciēsgratum.Ad ſecūdū ſic proceditur.Uidet̉ ꝙ gr̄a incōuenienter diuidat̉ ꝑ oꝑantē ⁊ cooꝑātēGratia enī accidēs quoddā ē. vt ſupͣ dictū ē. ſꝫ accidensnon poteſt agere in ſubiectū. ergo nulla gratiā debet dici