QueſtioCXIIII

Audicet qui pōt vtrū maius ſit iuſtos angelos creare qͣꝫimpios iuſtificare. certe ſi e qͣlis ē vtrūqꝫ potētie. hoc maioris ē miſericordie. Et ꝑ hoc ptꝫ rn̄ſio ad primū. ¶ Adij. dd̓m ꝙ bonū vniuerſi ē maius qͣꝫ bonū ꝑticulare vnius ſi accipiat̉ vtrūqꝫ in eodē genere. ſꝫ bonū gr̄e vniꝰ maius ē qͣꝫ bonū nature totiꝰ vniuerſi. ¶ Ad. iij. dd̓m ꝙ ratio illa ꝓcedit ex ꝑte modi agendi. ẜm quē creatio ē maximum opus dei.Ad decimū ſic ꝓceditur.Uidet̉ ꝙ iuſtificatio ſit opus miraculoſum. Oꝑa enī miraculoſa ſunt maiora nō miraculoſis. ſꝫ iuſtificatio impijē maius opꝰ qͣꝫ alia oꝑa miraculoſa. vt ptꝫ ꝑ Auguſ. ī auctoritate inducta. ergo iuſtificatio impij ē opus miraculoſum: ¶ Pre. motꝰ volūtatis ita eſt ī aīa ſicut īclinationaturalis ī rebꝰ naturalibꝰ. ſꝫ qn̄ deꝰ aliquid oꝑat̉ in rebus naturalibꝰ ꝯtra inclinationē nat̉e ē opꝰ miraculoſuꝫſic ut cū illumīat cecū. vel ſuſcitat mortuū. Uolūtas autimpij tendit ī malū. cū igit̉ deus iuſti ficādo hoīeꝫ moueat eū in bonum. videt̉ ꝙ iuſtificatio impij ſit miraculoſa.Pre. ſicut ſapiētia ē donū dei. ita ⁊ iuſticia. ſꝫ miraculoſum eſt ꝙ aliquis ſubito ſine fludio ſapientia aſſequat̉a deo. ergo miraculoſum ē ꝙ aliquis impiꝰ iuſtificetur adeo. ¶ Sꝫ ꝯtra. oꝑa miraculoſa ſunt ſuꝑ potētiā naturalem. ſꝫ iuſtificatio impij nō eſt ſupͣ potentiā naturalem.Dicit enī Augꝰ in libro de p̄deſtinatione ſanctorū ꝙ poſſe habere fidē ſic ut poſſe habere charitatē nature ē hoīuꝫ.habere aūt gr̄e ē fideliū. ergo iuſtificatio impij nō ē miraculoſa. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ in oꝑbꝰ miraculoſis tria ꝯſueuerunt īueniri. quorū vnū eſt ex ꝑte potentie agētis. qꝛ ſoladiuina virtute fieri poſſunt. ⁊ ideo ſunt ſimpliciter miraquaſi habētia cauſam occuliā. vt in primo dictū ē. ⁊ ẜmhoc tā iuſtificatio impij qͣꝫ creatio mundi ⁊ vniuerſaliteromne opus qd̓ a ſolo deo fieri pōt miraculoſum dici pōtScd̓o ī quibuſdā miraculoſis oꝑbꝰ inuenit̉ ꝙ forma inducta ē ſupra naturalē potētiā talis materie. ſicut ī ſuſcitatione mortui vita ē ſupra naturalē potētiā talis corꝑis⁊ qͣꝫtum ad hoc iuſtificario impij nō eſt miraculoſa. quianaturaliter aīa ē gr̄e capax. eo enī ipſo ꝙ facta ē ad imaginem dei capax eſt dei ꝑ gratiā. vt Augꝰ dicit. Tertio modo in oꝑbꝰ miraculoſis īuenitur aliquid p̄ter ſolitum etcōſuetū ordinē cauſandi effectū. ſicut cuꝫ aliquis infirmꝰſanitatē ꝑfectā aſſequit̉ ſubito p̄ter ſolitū curſū ſanatiōisque fit a natura vel arte.; ⁊ qͣꝫtuꝫ ad hoc iuſtificatio impijqn̄qꝫ ē miraculoſa ⁊ qn̄qꝫ non. Eſt enī iſte cōmunis ⁊ cōſuerus curſus iuſtificatiōis vt deo mouēte interius aīamhomo ꝯuertat̉ ad deū primo quidē cōuerſione imꝑfecta ⁊poſtmodū ad ꝑfectā deueniat. qꝛ charitas inchoata meretur augeri vt aucta mereatur ꝑfici. ſicut Augꝰ dic̄. Qn̄qꝫvero tam vehemēter deus aīaꝫ mouet vt ſtatim quādamꝑfectionē iuſticie aſſequat̉. ſicut fuit in cōuerſione Pauli. adhibita etiā exterius miraculoſa ꝓſtratiōe. ⁊ ideo conuerſio Pauli tanqͣꝫ miraculoſa ī eccl̓ia cōmemorat̉ celebriter. ¶ Ad. j. ergo dd̓m ꝙ q̄dā miraculoſa oꝑa et ſi ſintminora qͣꝫ iuſtificatio impij qͣꝫtū ad bonū qd̓ fit. ſunt tn̄p̄ter cōſuetū ordinē taliū effectuū. ⁊ ideo plus habent deratione miraculi. ¶ Ad. ij. dd̓m ꝙ nō quādocūqꝫ res naturalis mouet̉ cōtra ſuā īclinationē ē opus miraculoſuꝫ.alioquin miraculoſum eēt ꝙ aqua calefieret vel ꝙ lapisſurſum ꝓijceret̉. ſꝫ qn̄qꝫ hoc fit p̄ter ordineꝫ ꝓprie cauſe q̄nata eſt facere hoc. Iuſtificare autem impium nulla aliacauſa pōt niſi deus. ſicut nec aquā calefacere niſi ignis. ⁊

ideo iuſtificatio impija deo qͣꝫtū ad hoc nō ē miraculoſa.¶ Ad iij. dd̓m ꝙ ſapientiā ⁊ ſcientiā homo natus eſt acquirere a deo ꝑ ꝓpriuꝫ ingeniū ⁊ ſtudium. ⁊ ideo qn̄ p̄terhūc modū hō ſapiēs vel ſciēs efficitur ē miraculoſuꝫ. ſedgr̄aꝫ iuſtificātē nō eſt hō natus acq̇rere ꝑ ſuā oꝑationē ſꝫdeo oꝑante. vnde non ē ſimile. ¶ Queſtio CXIIIIEinde cōſiderandū.Piſt de merito gͥ eſt effectus gr̓e cospanis. Etcirca hoc querūt̉ decē. primo vtrum hō poſſitaliqͥd mereti a deo. ſcd̓o vtrū aliquis ſine gr̄a poſſit mereri vitā eternā. tertio vtrū ꝑ gr̄am poſſit mereri vitā eternam ex cōdigno. quarto vtrū gr̄a ſit principiū merēdi mediante charitate principaliter. quinto vtrū homo poſſit ſibi mereri primā gratiaꝫ. ſexto vtrū homo poſſit eā mererialij. ſeptimo vtrum poſſit ſibi aliquis mereri reꝑationeꝫpoſt lapſum. octauo vtrū poſſit ſibi aliqͥs mereri augmentū gr̄e vel charitatis. nono vtrū poſſit ſibi mereri finaleꝫꝑſeuerantiā. decimo vtrū bona tꝑalia cadant ſub merito.Ad primum ſic procedit̉.Uidet̉ ꝙ hō nō poſſit aliquid mereri a deo. Nullꝰ enī videt̉ mercedē mereri ex hoc ꝙ reddit alteri qd̓ debet. ſed ꝑoīa bona q̄ facimus nō poſſumus ſufficiēter recompēſaredeo qd̓ debemꝰ qͥn ſemꝑ amplius debeamꝰ. vt etiā phūsdic̄ ī. viij. ethi. vn̄ ⁊ Luc̄. xvij. d̓r. Cū oīa q̄ p̄cepta ſunt feceritis dicite. ſerui inutiles ſumus qd̓ debuimus facerefecimus. gͦ hō nō pōt aliquid mereri a deo. ¶ Pre. ex eoꝙ aliqͥs ſibi ꝓficit nihil videt̉ mereri apud eū cui nihil ꝓficit. ſꝫ hō bene oꝑando ſibi ꝓficit vel alteri hoī. nō auteꝫdeo. Dicit̉ enī Iob. xxxv. Si iuſte egeris qͥd donabis eiaut qͥd de manu tua accipiet? gͦ hō non pōt aliquid a deomereri. ¶ Pre. quicūqꝫ apud aliquē aliquid meret̉ cōſtituit eū ſibi debitorē. debitū enī eſt vt aliquis merēti mercedē repēdat ſꝫ deus nulli ē debitor. vnde d̓r Roma. xi.Quis prior dedit ei ⁊ retribuet̉ ei. gͦ nullus a deo pōt aliquid mereri. ¶ Sꝫ cōtra ē qḋ d̓r Hiere. xxxi. Eſt merceeoꝑi tuo. ſed merces d̓r qd̓ ꝓ merito reddit̉. ergo videt̉ ꝙhō poſſit a deo mereri. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ merituꝫ et mercesad idē referunt̉. Id enī merces dicit̉ qd̓ alicui recōpenſat̉ꝓ retributiōe oꝑis vel laboris qͣſi quoddā p̄cium ipſius.vn̄ ſicut reddere iuſtuꝫ p̄ciū ꝓ re accepta ab aliquo ē actꝰiuſticie. ita etiā recōpenſare mercedeꝫ oꝑis vel laboris eſtactus iuſticie. iuſticia aūt ē qͣlitas quedā eſt. vt ptꝫ ꝑ philoſophū in. v. et hi. ⁊ ideo ſimpliciter ē iuſticia īter eos qͦꝝē ſimpliciter equalitas. eorū vero quorū nō ē ſimplicitereqͣlitas nō ē ſimpliciter iuſticia. ſꝫ quidā iuſticie moduspōt eſſe ſicut d̓r quoddaꝫ ius paternū ſiue dn̄atiuū. vt ineodē libro phūs dicit. ⁊ ꝓpter hoc ī his ī quibꝰ ē ſimpliciter iuſtū. ē ⁊ ſimpliciter ratio meriti ⁊ mercedis in quibꝰaūt ē ẜm quid iuſtū ⁊ nō ſimpliciter. ī his etiā nō ſimpliciter ē ratio meriti. ſꝫ ẜm quid. inqͣꝫtum ſaluat̉ ibi iuſticieratio. Sic enī ⁊ filius meret̉ aliquid a patre ⁊ ſeruꝰ a dn̄oManifeſtū ē aūt ꝙ inter deū ⁊ hoīem ē maxima inequalitas. in infinitū enī diſtant ⁊ totū qd̓ ē hoīs bonū ē a deovnde nō pōt hoīs ad deū eſſe iuſticia ẜm abſolutā equalitatē. ſꝫ ẜm ꝓportionē quandā. inqͣꝫtuꝫ .ſ. vterqꝫ oꝑat̉ ẜmmodū ſuū. modus autē ⁊ mēſura hūane virtutis hoī eſt adeo. ⁊ ideo meritū hoīs apud deū eſſe non pōt niſi ẜm p̄ſuppoſitionē diuine ordinatiōis. ita ſcꝫ vt id hō ꝯſequat̉a deo ꝑ ſuā oꝑationem quaſi mercedē ad qd̓ deus ei virtutem oꝑandi deputauit. ſicut etiā res naturales hoc cō