QueſtioCXIII.
in linea. vt ꝓbat̉ in. vj. phiſicoꝝ. ſꝫ tp̄s terminatur ad inſtās. ⁊ ideo in toto tꝑe p̄cedēti qͦ aliquid mouet̉ ad vnaꝫformā ſubeſt forme oppoſite. ⁊ ī vltimo inſtanti illius teporis qd̓ ē primū inſtans ſequētis tꝑis. hꝫ formā que eſtterminꝰ motus. Sꝫ in his q̄ ſunt ſuprat p̄s aliter ſe habet. ſi qua enī ſucceſſio ſit ibi affectuū vel intellectualiumꝯceptionū. puta in angelis. talis ſucceſſio nō mēſuraturtꝑe ꝯtinuo. ſꝫ tꝑe diſcreto. ſicut ⁊ ip̄a q̄ mēſurant̉ nō ſuntꝯtinua vt in primo habitū eſt. vn̄ in talibꝰ ē dandū. vltimum inſtās in qͦ primū fuit. ⁊ primuꝫ inſtās in quo ē idqd̓ ſequit̉. nec oportet eſſe tp̄s mediū. qꝛ non ē ibi ꝯtinuitas tēporis q̄ hoc requirebat. mēs aūt hūana q̄ iuſtificat̉ẜm ſe quidē e ſupͣ tp̄s. ſꝫ ꝑ accidēs ſubdit̉ tēpori inqͣꝫtuꝫſcꝫ intelligit cū cōtinuo ⁊ tꝑe ẜm fantaſmata ī quibꝰ ſpecies ītelligibiles ꝯſiderat. vt in primo dictū ē. ⁊ ideo iudicandū ē ẜm hoc de eius mutatiōe ẜm cōditionē motuūtēporaliū. vt ſcꝫ dicamꝰ ꝙ nō ē dare vltimū inſtans ī quoculpa infuit. ſꝫ vltimū tp̄s. ē aūt dare primū inſtans ī qͦgr̄a ineſt. in toto aūt tꝑe p̄cedēti inerat culpa.Ad octauum ſic procedit̉Uidet̉ ꝙ gr̄e infuſio nō ſit prima ordine nature inter eaq̄ requirunt̉ ad iuſtificationē impij. Prius enī ē recedere a malo qͣꝫ accedere ad bonum. ẜm illud pͣs. Declina amalo ⁊ fac bonū. ſꝫ remiſſio culpe ꝑtinet ad receſſuꝫ a malo. infuſio aūt gr̄e ꝑtinet ad ꝓſecutionē boni. ergo naturaliter prius ē remiſſio culpe qͣꝫ infuſio gr̄e. ¶ Pre. diſpoſitio p̄cedit naturaliter formā ad quaꝫ diſponit. ſꝫ motusliberi arbitrij ē quedā diſpoſitio ad ſuſceptionē gr̄e. ergonaturaliter p̄cedit infuſionē gr̄e. ¶ Pre. peccatū impeditaīam ne libere tēdat in deū. ſed prius eſt remouere id qd̓ꝓhibet motuꝫ qͣꝫ motus ſequat̉. ergo prius ē naturaliterremiſſio culpe ⁊ motus liberi arbitrij in peccatū qͣꝫ motusliberi arbitrij ī deū ⁊ qͣꝫ infuſio gr̄e. ¶ Sꝫ cōtra. cauſa eſtprior naturaliter ſuo effectu. ſꝫ gr̄e infuſio cauſa eſt oīuꝫalioꝝ q̄ requirunt̉ ad iuſtificationē impij. vt ſupra dictūeſt. ergo ē naturaliter prior. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ p̄dicta qͣttuor que requirūt̉ ad iuſtificationē impij tꝑe quidē ſunt ſimul. qꝛ iuſtificatio impij non ē ſucceſſiua. vt dictū ē. ſedordinē nature vnū eoꝝ eſt prius altero. ⁊ īter ea naturaliordine primū eſt gr̄e infuſio. ſcd̓m motus liberi arbitrij īdeū. tertiū ē motus liberi arbitrij in peccatū. quartū veroē remiſſio culpe. Cuius ratio ē. qꝛ in qͦ libet motu naturaliter primū ē motio ip̄ius mouētis. ſcd̓m aūt eſt diſpoſitio materie ſiue motus ip̄iꝰ mobilis. vltimuꝫ vero ē finisvel terminꝰ motus ad quē terminat̉ motio mouētis; ipſaigit̉ dei mouētis motio ē gr̄e infuſio. vt dictū eſt ſu pͣ. motus aūt vel diſpoſitio mobilis ē quidē duplex motus liberi arbitrij. terminus autē vel finis motus ē remiſſio culpevt ex ſupra dictis ptꝫ. ⁊ ideo naturali ordine primuꝫ ī iuſtificatione impij ē gratie infuſio. ſcd̓m ē motus liberi arbitrij in deū. tertiū vero ē motus liberi arbitrij ī peccatuꝫPropter hoc enī ille qui iuſtificat̉ deteſtat̉ peccatū. qꝛ eſtꝯtra deū. vn̄ motus liberi arbitrij ī deuꝫ p̄cedit naturaliter motū liberi arbitrij in peccatū cū ſit cauſa ⁊ ratio eiusquartū vero ⁊ vltimū ē remiſſio culpe ad quam tota i ſtatrāſmutatio ordinat̉ ſicut ad finē. vt dictū eſt ¶ Ad. jͣ. ergo dd̓m ꝙ receſſus a termino ⁊ acceſſus ad terminum dupliciter ꝯſiderari pōt. Uno mō ex ꝑte mobilis. ⁊ ſic naturaliter receſſus a termino p̄cedit acceſſum ad terminum.prius enī eſt ī ſubiecto moͣbili oppoſitū qd̓ abijcit̉. ⁊ poſtmodū ē id qd̓ ꝑ motū aſſequit̉ mobile. Sed ex ꝑte agen-
tis ē ecōuerſo. agens enī ꝑ formā que ī eo p̄exi ſtit agit adremouēdū ꝯtrariū. ſicut ſol ꝑ ſuam lucē agit ad remouēdū tenebras. ⁊ ideo ex ꝑte ſolis prius eſt illuminare qͣꝫ tenebras remouere. ex ꝑte autē aeris illuminādi prius eſtpurgari a tenebris qͣꝫ cōſequi lumē ordine nature. lꝫ vtrūqꝫ ſit ſimul tempore. Et quia infuſio gr̄e ⁊ remiſſio culpedicunt̉ ex ꝑte dei iuſtificātis. ideo ordine nature prior eſtgr̄e infuſio qͣꝫ culpe remiſſio. Sꝫ ſi ſumant̉ ea q̄ ſunt exꝑte hoīs iuſtificati eſt ecōuerſo. nā prius ē ordine natureliberatio a culpa qͣꝫ cōſecutio gratie iuſti ficātis. Uel poteſtdici ꝙ termini iuſtificatiōis ſunt culpa ſicut a quo et iuſticia ſicut ad quē. gratia vero ē cauſa ⁊ remiſſionis culpe⁊ adeptionis iuſticie. ¶ Ad. ij. dd̓m ꝙ diſpoſitio ſubiecti p̄cedit ſuſceptionē forme ordine nature. ſequit̉ tn̄ actionem agētis ꝑ quā etiā ip̄m ſubiectū diſponitur. ⁊ ideomotus liberi arbitrij nature ordine p̄cedit cōſecutionemgr̄e. ſequit̉ aūt gratie in fuſionem. ¶ Ad. iij. dd̓m ꝙ ſicutphūs dicit in. ij. phiſicoꝝ. in motibus animi oīno p̄ceditmotꝰ in principiū ſpeculationis vel in finē actionis. ſꝫ inexterioribꝰ motibus remotio impedimēti p̄cedit aſſecutionem finis. ⁊ qꝛ motus liberi arbitrij ē motus animi prius nature ordine mouet̉ in deum ſicut in finem qͣꝫ ad remouendū impedimentum peccati.Adnonuꝫ ſic procediturUidetur ꝙ iuſtificatio impij nō ſit maximum opus dei.Ser iuſtificationē enī impij ꝯſequit̉ aliquis gr̄am vie.ſꝫ ꝑ glorificationē ꝯſequit̉ aliquis gr̄aꝫ patrie q̄ maior ēergo glorificatio angeloꝝ vel hoīuꝫ eſt maius opus qͣꝫ iuſtificatio impij. ¶ Pre. iuſtificatio impij ordinat̉ ad bonum ꝑticulare vnius hoīs. ſꝫ bonū vniuerſi eſt maius qͣꝫbonū vnius hoīs. vt ptꝫ in primo ethi. ergo maius opusē creatio celi ⁊ terre qͣꝫ iuſtificatio impij. ¶ Pre. maiusē ex nihilo aliqͥd facere ⁊ vbi nihil cooꝑatur agenti qͣꝫ exaliqͦ facere aliqͥd cū aliqͣ cooꝑatiōe patiētis. ſꝫ in oꝑe creationis ex nihilo fit aliqͥd. vn̄ nihil pōt cooꝑari agēti. ſedī iuſtificatiōe impij deꝰ ex aliqͦ aliqͥd facit .i. ex impio iuſtū⁊ ē ibi aliqͣ cooꝑatio ex ꝑte boīs. qꝛ ē ibi motꝰ liberi arbitrij vt dictū ē. gͦ iuſtificatio impij nō ē maximū opus dei¶ Sꝫ ꝯtra ē qd̓ ī pͣs d̓r. Miſeratiōes eiꝰ ſuꝑ oīa oꝑa eiꝰ.⁊ ī collecta d̓r. Deus qͥ omnipotētiā tuā parcendo maxīe⁊ miſerādo manifeſtas. ⁊ Augꝰ dicit exponēs illud Ioh.xiiij. Maiora horū faciet. qd̓ maius opus eſt vt ex imꝑioiuſtꝰ fiat qͣꝫ creare ceiū ⁊ terraꝫ ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ opꝰ aliqd̓p̄t dici magnū dupliciter. Uno mō ex ꝑte modi agēdi. ⁊ſic maximū opus ē creationis in qͦ ex nihilo fit aliqͥd. Aliomō p̄t dici opꝰ magnū ꝓpter magnitudinē eiꝰ qd̓ fit. ⁊ ẜmhoc maius opus ē iuſtificatio impij q̄ terminat̉ ad bonūeternū diuine ꝑticipatiōis qͣꝫ creatio celi ⁊ terre q̄ terminat̉ ad bonū nature mutabilis. ⁊ ideo Augꝰ cū dixiſſet ꝙmagis ē ꝙ ex imꝑio fiat iuſtus qͣꝫ creare celū ⁊ terrā. ſubiūgit. Celū enī ⁊ terra trāſibūt. ꝑ̄deſtinatoꝝ aūt ſalus etiuſtificatio ꝑmanebit. Sed ſciendū ē ꝙ aliqͥd magnumd̓r dupliciter. Uno mō ẜm quātitatē abſolutā. et hoc mōdonū gl̓ie ē maius qͣꝫ donū gr̄e iuſtificātis impiū. et ẜmhoc glorificatio iuſtoꝝ ē maiꝰ opus qͣꝫ iuſtificatio impij.Alio mō d̓r aliqͥd magnum qͣꝫtitate ꝓportionis. ſicut d̓rmons paruus ⁊ milium magnū. ⁊ hoc mō donū gr̄e impium iuſtificātis ē maius qͣꝫ donū gl̓ie beatificātis iuſtūqꝛ plus excedit donū gr̄e dignitatē impij qui erat dignꝰpena. qͣꝫ donum gl̓ie dignitatem iuſti. qui ex hocip̄o ꝙ eſtiuſtificatus. eſt dignus gl̓ia. ⁊ ideo Auguſ. dicit ibidem
U3