QueſtioCXIII

peccatū. que quidem motio dei non eſt ipſa remotio peccati. ſed cauſa eius.Ad ſe cūdū ſic proceditur.Uidet̉ ꝙ ad remiſſionē culpe que ē iuſtificatio impij nōrequirat̉ gratie infuſio. Poteſt enī aliquis remoueri abvno ꝯtrario ſine hoc ꝙ ꝑducat̉ ad alteꝝ ſi ꝯtraria ſint mediata. ſꝫ ſtatꝰ culpe ⁊ ſtatus gr̄e ſunt ꝯͣria mediata. eſt enīmedius ſtatus īnocētie in qͦ hō nec gr̄am hꝫ nec culpaꝫ.ergo pōt alicui remitti culpa ſine hoc ꝙ ꝑducat̉ ad gr̄aꝫ.¶ Pre. remiſſio culpe ꝯſiſtit in reputatiōe diuina. ẜm illud pͣs. Beatus vir cui nō imputauit dn̄s peccatuꝫ. ſꝫ infuſio gr̄e ponit etiā aliquid ī nobis. vt ſupͣ habitū ē. ergoinfuſio gr̄e nō requirit̉ ad remiſſionē culpe. ¶ Pre. nullus ſubijcit̉ ſimul duobꝰ ꝯtrarijs. ſꝫ q̄dā peccata ſunt contraria. ſic ut ꝓdigalitas ⁊ illiberalitas. ergo qui ſubijciturpeccato ꝓdigalitatꝭ nō ſimul ſubijcit̉ peccato illiberalitatis. Poteſt tn̄ ꝯtingere ꝙ prius eī ſubijciat̉. ergo peccando vitio ꝓdigalitatis liberat̉ a peccato illiberalitatis. et ſicremittit̉ aliqd̓ peccatū ſine gr̄a. ¶ Sꝫ ꝯtra eſt qd̓ d̓r Roma. iij. Iuſtificati gratis ꝑ gr̄aꝫ ip̄ius. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ homo peccādo deū offendit. ſicut ex ſupra dictis ptꝫ. Offenſa aūt nō remittit̉ alicui niſi ꝑ hoc ꝙ animus offenſi pacatur offendenti. ⁊ ideo ẜm hoc peccatuꝫ nobis remitti d̓r ꝙdeus nobis pacat̉. q̄ quidem pax ꝯſiſtit in dilectione quadeus diligit nos. Dilectio aūt dei qͣꝫtū ē ex ꝑte actus diuini ē eterna ⁊ īmutabilis. ſꝫ qͣꝫtum eſt ad effectū quē nobis imprimit qn̄qꝫ interrūpit̉. ꝓut ſcꝫ ab ip̄o qn̄qꝫ deficimus ⁊ qn̄qꝫ iteꝝ recuꝑamus. Effectꝰ aūt diuine dilectionis ī nobis qui ꝑ peccatuꝫ tollit̉ eſt gr̄a qua hō fit dignꝰvita eterna. a qua peccatū mortale excludit. ⁊ ideo nō poſſet intelligi remiſſio culpe ſi nō adeſſet infuſio gr̄e. ¶ Adj. ergo dd̓m ꝙ plus requirit̉ ad hoc ꝙ offendenti remittatur offenſa qͣꝫ ad hoc ꝙ ſimpliciter aliquis nō offendensnō habeat̉ odio. Poteſt enī apud hoīes cōtingere ꝙ vnꝰhō aliquē aliū nec diligat nec odiat. ſꝫ ſi eum offendat ꝙei dimittat offenſaꝫ. hoc nō pōt ꝯtingere abſqꝫ ſpeciali beniuolētia Beniuolētia aūt dei ad hoīeꝫ reꝑari dicit̉ ꝑ donum gr̄e. ⁊ ideo lꝫ homo anteqͣꝫ percet potuerit eſſe ſinegratia ⁊ ſine culpa. tn̄ poſt peccatuꝫ nō pōt eſſe ſine culpaniſi gratiaꝫ habeat. ¶ Ad. ij. dd̓m ꝙ ſicut dilectio dei nonſolū cōſiſtit ī actu volūtatis diuine. ſꝫ etiā importat quēdam gr̄e effectū. vt ſupra dictū ē. ita etiā ⁊ hoc qd̓ eſt deūnō imputare peccatū homini importat quēdā effectum īipſo cui peccatū nō imputat̉. ꝙ enī alicui nō imputet̉ peccatū a deo ex diuina dilectiōe ꝓcedit. ¶ Ad. iij. dd̓m ꝙ ſicut Augꝰ dicit in libro de nuptijs ⁊ ꝯcupiſcētia. Si a peccato deſiſtere hoc eſſet nō habere peccatū ſufficeret. vt hocmoneret ſcriptura. Fili peccaſti. non adijcias iteruꝫ. hocaūt non ſufficit ſꝫ addit̉. Et de priſtinis dep̄care vt tibi remittant̉. tranſit enī peccatū actu. ⁊ remanet reatu. vt ſupͣdictū eſt. ⁊ ideo cū aliquis a peccato vniꝰ vitij trāſit ī peccatū ꝯtrarij vitij. deſinit quidē habere actū p̄teriti. ſꝫ nondeſinit habere reatū. vnde ſimul habet reatu vtriuſqꝫ peccati. non enī peccata ſunt ſibi cōtraria ex ꝑte auerſionis adeo. ex qua ꝑte peccatum reatum habet.Ad tertium ſic ꝓcediturUidet̉ ꝙ ad iuſtificationē impij nō requirat̉ motꝰ liberiarbitrij. Uidemus enī ꝙ ꝑ ſacramentum bapuſmi iuſtificātur pueri abſqꝫ motu liberi arbitrij. ⁊ etiā interdumadulti. Dicit enī Augꝰ in. iiij. ꝯfeſ. ꝙ cū quidā ſuꝰ amicꝰ

laboraret febribus iacuit diu ſine ſenſu in ſudore letali. etdū deſpiraret̉ baptizatus eſt neſciēs ⁊ renatus eſt. qd̓ fitꝑ gratiā iuſti ficantē. ſꝫ deus potentiā ſuā nō alligauit ſacramētis. ergo etiā pōt iuſtificare hoīem ſine ſacramētisabſqꝫ omni motu liberi arbitrij. ¶ Pre. in dormiēdo homo non habet vſum rōnis ſine qͦ non pōt eſſe motus liberi arbitrij. ſed Salomon in dormiēdo ꝯſecutꝰ ē a deo donum ſapientie. vt habetur. iij. Reg. ij. ⁊. ij. Paral̓ jͣ. ergoetiā pari rōne donū gratie iuſtificantis qn̄qꝫ dat̉ hominia deo abſqꝫ motu liberi arbitrij. ¶ Pre. ꝑ eandē cauſamgr̄a ꝓducit̉ in eſſe ⁊ cōſeruat̉. Dicit enī Augꝰ. viij. ſuperGen̄. ad litterā ꝙ ita ſe debet homo ad deū conuertere vtab illo ſemꝑ fiat iuſtus. ſꝫ abſqꝫ motu liberi arbitrij gr̄ain hoīe ꝯſeruat̉. ergo abſqꝫ motu liberi arbitrij poteſtaprincipio infundi. ¶ Sꝫ ꝯtra ē qd̓ d̓r Ioh. vj. Oīs quiaudit a patre ⁊ didicit venit ad me. ſꝫ diſcere non eſt ſinemotu liberi arbitrij. addiſcens enī ꝯſentit docēti. ergo nullus venit ad deum ꝑ gratiā iuſtificantē abſqꝫ motu liberiarbitrij. ¶ Rn̄. dd̓m. ꝙ iuſtificatio impij ſit deo mouente hoīeꝫ ad iuſticiā. ip̄e enī qui iuſtificat imꝑium. vt dicit̉Aoma. iij. Deꝰ autē mouet oīa ẜm modū vniuſcuiuſqꝫſicut in naturalibꝰ videmus ꝙ aliter mouēt̓ ab ipſo grauia ⁊ aliter leuia ꝓpter diuerſam naturā vtriuſqꝫ. vnde⁊ hoīem ad iuſticia mouet ẜꝫ ꝯditionē nature hūane. homo aūt ẜm ꝓpriā naturā habet ꝙ ſit liberi arbitrij. ⁊ ideoin eo q̄ habet vſum liberi arbitrij non fit motio a deo adiuſticiā abſqꝫ motu liberi arbitrij. ſꝫ ita infundit donumgr̄e iuſtificantis ꝙ etiā ſimul cuꝫ hoc mouet liberū arbitriū ad donū gratie acceptādum in his qui ſunt huiꝰ motionis capaces. ¶ Ad. j. ergo dd̓m ꝙ pueri nō ſunt capaces motus liberi arbitrij. ⁊ ideo mouēt̉ a deo ad iuſticiaꝫꝑ ſolā informationē aīe ipſoꝝ. hoc autē non fit ſine ſacramento. qꝛ ſicut peccatū originale a qͦ iuſtificant̉ non ꝓpriavolūtate ad eos ꝑuenit. ſꝫ ꝑ carnalē originē. ita etiā ꝑ ſpiritualē regenerationē a xp̄o in eos gr̄a deriuat̉. Et eademratio ē de furioſis ⁊ amentibꝰ qui nunqͣꝫ vſum liberi arbitrij habuerunt. ſed ſi quis aliqn̄ habuit vſum liberi arbitrij ⁊ poſtmodū eo careat vel ꝑ infirmitatē vel ꝑ ſomnūnō ꝯſequit̉ gratiā iuſtificantē ꝑ baptiſmū exteriꝰ adhibitum aut ꝑ aliqd̓ aliud ſacramentuꝫ. niſi prius habueritſacramentū ī ꝓpoſito. qd̓ ſine vſu liberi arbitrij non ꝯtingit. et hoc modo ille de qͦ loquit̉ Augꝰ renatus fuit. qꝛ ⁊priꝰ ⁊ poſtea baptiſmū acceptauit. ¶ Ad. ij. dd̓m ꝙ etiāSalomon dormiendo nō meruit ſapientiā nec accepit. ſꝫin ſomno declaratuꝫ eſt ei ꝙ ꝓpter p̄cedens deſideriū ei adeo ſapientia infunderet̉. vn̄ ex eius perſona d̓r Sap̄. vijOptaui ⁊ datus ē mihi ſenſus. Uel pōt dici ꝙ ille ſomnus non fuit naturalis. ſꝫ ſomnus ꝓphetie. ẜm ꝙ d̓r Numeri. xij. Si qͥs fuerit īter vos ꝓpheta dn̄i ꝑ ſomnū autin viſione loquar ad eū. In qͦ caſu aliquis vſum liberi arbitrij habet. Et tn̄ ſciendū ē ꝙ nō eſt eadē ratio de donoſapiētie ⁊ de dono gratie iuſtificātis. nam donū gratie iuſtificātis p̄cipue ordinat hoīem ad bonū. qd̓ eſt obiectuꝫvolūtatis. ⁊ ideo ad ip̄m mouet̉ homo ꝑ motum voluntatis. qui ē motus liberi arbitrij. ſed ſapiētia ꝑficit intellectū qui p̄cedit voluntatē. vnde abſqꝫ cōpleto motu liberi arbitrij pōt intellectus dono ſapientie illuminari. ſicutetiā videmꝰ in dormiendo aliqua hoībꝰ reuelantur. ſicutd̓r Iob. xxxiij. Quādo irruit ſopor ſuꝑ hoīes ⁊ dormiūtin lectulo. tūc aꝑit aures viroꝝ ⁊ erudiēs eos inſtruit diſciplina. ¶ Ad. iij. dd̓m ꝙ ī infuſione gr̄e iuſtificātis eſtquedā trāſmutatio aīe hūane. et ideo requirit̉ motꝰ ꝓpriꝰ