QueſtioCXII
¶ Ad. ij. dd̓m ꝙ ſi gr̄a gratis data poſſet hoc agere in altero qd̓ hō ꝑ gratiā gratū facientē ꝯſequit̉. ſeq̄ret̉ ꝙ gratiagratis data eēt nobilior. ſicut excellētior ē claritas ſolis illuminātis qͣꝫ corꝑis illuminati. ſꝫ ꝑ gratiā gratis datamhō nō p̄t cauſare ī alio ꝯiūctionē ad deū quā ip̄e habet ꝑgr̄am gratū faciētē. ſꝫ cauſat quaſdā diſpoſitiones ad hocet ideo nō oportet ꝙ gr̄a gratis data ſit excellentior. ſicutnec in igne calor manifeſtatiuꝰ ſpeciei eius ꝑ quā agit adinducendū calorem ī alia ē nobilior qͣꝫ forma ſubſtantialis ip̄ius. ¶ Ad. iij. dd̓m ꝙ ſentire ordinat̉ ad ratiocinari ſicut ad finē. ⁊ ideo ratiocinari ē nobiliꝰ. hic aūt ē ecōuerſo. qꝛ id qd̓ ē ꝓpriū ordinatur ad id qd̓ ē cōmune ſicutad finē. vnde non eſt ſimile. ¶ Queſtio CXIIEinde cōſiderandū.Deſt de cauſa gr̄e. Et circa hoc q̄runtur quinqꝫ.Iprimo vtꝝ ſolus deꝰ ſit cauſa efficiens gratie.ſcd̓o vtꝝ requirat̉ aliqͣ diſpoſitio ad gr̄am ex ꝑte recipientis ip̄aꝫ ꝑ actū liberi arbitrij. tertio vtrum talis diſpoſitiopoſſit eſſe neceſſitas ad gr̄am. quarto vtꝝ gr̄a ſit equalis īoībꝰ. quinto vtꝝ aliqͥs poſſit ſcire ſe habere gr̄am.Ad primum ſic ꝓcediturUidet̉ ꝙ nō ſoīꝰ deꝰ ſit cauſa gr̄e. Dicit̉ enī Ioh. jͣ. Gr̄a⁊ veritas ꝑ Ieſum xp̄m facta ē. ſꝫ in noīe Ieſu xp̄i ītelligit̉ nō ſolū natura diuina aſſumēs. ſed etiā natura creataaſſumpta. gͦ aliqͣ creatura pōt eē cauſa gratie. ¶ Pre. iſtadifferētia ponitur inter ſacramenta noue legis et veteris.ꝙ ſacramēta noue legis cauſant gratiā quā ſacramēta veteris legis ſolū ſignificāt. ſꝫ ſacramēta noue legis ſunt q̄dam viſibilia elemēta. gͦ nō ſolꝰ deꝰ ē cauſa gr̄e. ¶ Pre.ẜm Dionyſiū ī libro ce. hierar. Angeli purgāt ⁊ illumināt ⁊ ꝑficiūt ⁊ angelos inferiores ⁊ etiā hoīes. ſꝫ rationalis creatura purgat̉. illuminat̉ ⁊ ꝑficit̉ ꝑ gratiā. ergo nōſolꝰ deꝰ ē cauſa gr̄e ¶ Sꝫ ꝯtra ē qd̓ ī pͣs d̓r. Gratiā ⁊ gloriam dabit dn̄s ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ nulla res p̄t agere vltraſuaꝫ ſpeciē. qꝛ ſemꝑ oportet ꝙ cauſa potior ſit effectu. donū aūt gratie excedit oēꝫ facultatē nature create cū nihilaliud ſit qͣꝫ qͣdā ꝑticipatio diuine nature q̄ excedit omnēaliā naturā. ⁊ ideo impoſſibile ē ꝙ aliqͣ creatura gratiamcauſet. Sic enī neceſſe ē ꝙ ſolꝰ deꝰ deificet cōmunicādoꝯſortiū diuine nature ꝑ quādā ſimilitudinis ꝑticipationē. ſicut impoſſibile ē ꝙ aliqͦd igniat niſi ſolꝰ ignis. ¶ Adjͣ. ergo dd̓m ꝙ hūanitas xp̄i ē ſicut quoddā organū diuitatis eiꝰ. vt Damaſ. dicit ī. iij. li. Inſtrumētū aūt nō agitactionē agētis principalis ꝓpria virtute. ſed virtute principalis agētis. ⁊ ideo hūanitas xp̄i nō cauſat gr̄am ꝓpriavirtute. ſꝫ virtute diuinitatis adiūcte. ex qͣ actiōes humanitatis xp̄i ſunt ſalutares. ¶ Ad. ij. dd̓m ꝙſicut ī ipſa ꝑſona xp̄i hūanitas cauſat ſalutē noſtrā ꝑ gratiam virtutediuina principaliter oꝑante. ita etiā in ſacramētis nouelegis q̄ deriuant̉ a xp̄o cauſat̉ gratia inſtrumētaliter qͦdēꝑ ipſa ſacramēta. ſꝫ principaliter ꝑ virtutē ſpūſſancti ī ſacra mētis oꝑantis. ẜm illud Ioh. iij. Niſi quis renatꝰ fuerit ex aqua ⁊ ſpirituſancto ⁊cͣ. ¶ Ad. iij. dd̓m ꝙ angeluspurgat illuminat ⁊ ꝑficit angelū vel hoīeꝫ ꝑ modū īſtructionis cuiuſdā. nō aūt iuſtificādo ꝑ gratiā. vn̄ Dionyſiꝰdicit. vij. ca. de di. no. ꝙ hmōi purgatio illuminatio ⁊ ꝑfectio nihil ē aliud qͣꝫ diuine ſcientie aſſumptio.Ad ſcd̓m ſic proceditur.Uidet̉ ꝙ nō requiratur ali qͣ p̄paratio ſtue diſpoſitio ad
gr̄aꝫ ex ꝑte hoīs. Quia vt Apl̓s dicit Roma. iiij. Eiquioꝑat̉. merces nō imputat̉ ẜm gr̄am ſꝫ ẜm debitū ſꝫ p̄paratio hoīs ꝑ libeꝝ arbitriū nō ē niſi ꝑ aliquā oꝑationeꝫ.gͦ tolleret̉ ratio gr̄e. ¶ Pre. ille qͥ in peccato ꝓgredit̉ nonſe p̄parat ad gratiā habēdā. ſꝫ aliquibꝰ ī peccato ꝓgrediētibꝰ data ē gr̄a ſicut piꝫ de Pauloqui gr̄aꝫ ꝯſecutꝰ eſt dūeēt ſpirās minaꝝ ⁊ cedis ī diſcipulos dn̄i. vt d̓r Act̉. ix. exga nulla p̄paratio ad gr̄am requirit̉ ex ꝑte hoīs. ¶ Pre.agēs infinite virtutis nō requirit diſpoſitionē ī materiacū nec ip̄am materiā requirat. ſicut ī creatiōe apparet. cuicollatio gr̄e cōꝑatur. q̄ d̓r noua creatura ad Gal̓. vlt. ſedſolus deꝰ qui ē infinite virtutis gratiā cauſat. vt dictū eſt.ergo nulla p̄paratio requirit̉ ex ꝑte hoīs ad gratiā conſequēdā. Sꝫ cōtra ē qḋ d̓r Amos. iiij. Preparare ī occurſum dei tui iſrael. ⁊. j. Regū. viij. dicit̉. Preparate cordaveſtra dn̄o. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ ſicut ſupra dictū ē. gratia dicitur dupliciter. qn̄qꝫ quideꝫ ip̄m habituale donum deiqn̄qꝫ autem auxilium dei mouētis animā ad bonū. Primo igitur modo accipiendo gratiam p̄ex igitur ad gratiāaliqua gratie p̄paratio. qꝛ nulla forma poteſt eſſe niſi inmateria diſpoſita. Sed ſi loqͣmur de gratia ẜm ꝙ ſignificat auxilium dei mouētis ad bonum. ſic nulla p̄paratiorequirit̉ ex ꝑte hoīs qͣſi p̄ueniens diuinū auxiliū. ſꝫ potiꝰq̄cūqꝫ p̄paratio in hoīe eſſe pōt ē ex auxilio dei mouētisaīaꝫ ad bonū. ⁊ ẜm hoc ip̄e bonꝰ motꝰ liberi arbitrij quoqͥs p̄parat̉ ad donū gratie ſuſcipiēdū ē actus liberi arbitrij moti a deo. ⁊ qͣꝫtum ad hoc dicitur homo ſe preparareẜm illud Prouer. xvj. Hoīs ē p̄parare animū. ⁊ ē principaliter a deo mouēte libeꝝ arbitriū. ⁊ ẜm hoc d̓r a deo volūtas hoīs p̄parari et a dn̄o greſſus hoīs dirigi. ¶ Ad. jergo dd̓m ꝙ p̄paratio hoīs ad gratiā habēdā quedā ē ſimul cū ipſa infuſione gratie. ⁊ talis oꝑatio ē quidē meritoria. ſꝫ nō gratie q̄ iā habet̉. ſꝫ glorie q̄ nondū habet̉. Eſtautē alia p̄paratio gratie imꝑfecta q̄ aliqn̄ p̄cedit donumgratie gratū faciētis q̄ tn̄ ē a deo mouēte. ſꝫ iſta non ſufficit ad meritū nondū hoīe ꝑ gratiā iuſtificato. qꝛ nulluꝫmeritū pōt eſſe niſi ex gratiā. vt infra dicet̉. ¶ Ad. ij. dd̓.ꝙ cū hō ad gratiā ſa p̄parare nō poſſit niſi deo eū p̄ueniente ⁊ mouēte ad bonū. nō refert vtꝝ ſubito vel paulatimaliquis ad ꝑfectā p̄paratiponem perueniat. Dicit̉ enimEcc̄i. xi. Facile ē in oculis dei ſubito honeſtare pauperē.Contingit autem quandoqꝫ ꝙ deus mouet homineꝫ adaliquod bonum non tamen ꝑfectum. ⁊ talis p̄paratio p̄cedit gratiam. ſed quandoqꝫ ſtatim ꝑfecte mouet ipſumad bonum ⁊ ſubito gratiā hō accipit. ẜm illud Ioh. vj.Oīs qui audit a patre ⁊ didicit venit ad me. Et ita ꝯtigit Paulo. qꝛ ſubito cū eēt ī ꝓgreſſu peccati ꝑfecte motū ē cor eius a deo audiēdo ⁊ addiſcēdo ⁊ veniēdo. ⁊ ideoſubito ē gratiam cōſecutus. ¶ Ad iij dd̓m ꝙ agens infinite virtutis non exigit materiam vel diſpoſitionē materie qͣſi p̄ſuppoſitam ex alterius cauſe actione. ſed tn̄ oportet ꝙ ẜm conditionē rei cauſande ī ipſa re cauſet ⁊ materiā ⁊ diſpoſitionē debitā ⁊ formā. ⁊ ſimiliter ꝙ deus gratiam infundat aīe nulla preparattio exigitur quā ip̄e nōfaciat.Ad tertium ſic ꝓcediturUidet̉ ꝙ ex neceſſitate detur gratiā ſe preparanti ad gratiam vel faciēti quod in ſe eſt. Quia ſuper illud Roma.v. Iuſtificati ex fide pacem habeamus ⁊c̄. dicit gloſa. deus recipit eum qui ad ſe confugit. aliter eſſet in eo iniquitas. ſed impoſſibile eſt in deo iniquitatem eſſe. Ergo eſt