QueſtioCXI.

Pre oꝑatio ſanitatū ⁊ loqui diuerſa genera linguaꝝmiracula q̄dā ſunt. interp̄tatio etiā ſermonū ad ſapiētiāvel ſciētiā ꝑtinet. ẜm illud. Dan̄. j. Pueris his dedit deꝰſcientiā ⁊ diſciplinā in oī lingua ⁊ ſapiētia. ergo inconueniēter diuidit̉ gr̄a ſanitatū ⁊ genera linguaꝝ ꝯtra oꝑationem virtutū ⁊ interp̄tatio ſermonū ꝯtra ſermonē ſapientie ⁊ ſcientie. ¶ Pre. ſicut ſapiētia ⁊ ſciētia ſunt quedādona ſpūſſancti. ita etiā intellectꝰ cōſilium pietas ⁊ fortitudo ⁊ timor. vt ſupra dictū eſt. ergo hoc etiā debent poniinter gratias gratis datas. ¶ Sꝫ cōtra ē ꝙ Apl̓s dicit. jͣ.ad Coꝝ. xij. alij ꝑ ſpiritū datur ſermo ſapientie. alij autſermo ſcientie. ẜm eundē ſpiritū. alteri fides in eodē ſpiritu. alij gratia ſanitatū. alij oꝑatio virtutū. alij ꝓphetia.alij diſcretio ſpirituū. alij genera linguaꝝ. alij interpretatio ſermonū. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ ſicut ſupra dictum ē gratiagratis data ordinatur ad hoc ꝙ homo alteri cooperet̉ vtreducat̉ ad deū. homo aūt ad hoc operari nō pōt interiusmouendo. hoc enī ſolius dei eſt. ſed ſolū exterius docendovel ꝑſuadendo. ⁊ ideo gratia gratis data illa ſub ſe continet quibus homo indiget ad hoc ꝙ alterū inſtruat in rebus diuinis que ſunt ſupra rōnem. Ad hoc auteꝫ tria requirūtur. primo quidē ꝙ homo ſut ſortitus plenitudineꝫcognitiōis diuinoꝝ. vt ex hoc inſtruere alios poſſit. ſcd̓ovt poſſit cōfirmare vel ꝓbare ea que dicit alias non eēt efficax eius doctrina. tertio vt ea que ꝯcipit poſſit cōuenienfer auditoribus ꝓferre. Quātum igitur ad primum triaſunt neceſſaria ſicut etiā apparet in magiſterio humano.oportet enī ꝙ ille qui debet aliū inſtruere in aliqua ſcientia. primo quidē vt principia illius ſcientie ſint ei certiſſima. ⁊ qͣꝫtum ad hoc ponit̉ ei fides q̄ eſt certitudo d̓ rebusinuiſibilibꝰ q̄ ſupponūt̉ vt principia ī catholica doctrinaScd̓o oꝑtet ꝙ doctor recte ſe habeat circa principales cōcluſiones ſciētie. ⁊ ſic ponit̉ ſermo ſapiētie q̄ ē cognitio diuinoꝝ. Tertio oportet vt etiā abundet exēplis ⁊ cognitione effectuū. ꝑ qͦs interdum oportet manifeſtare cauſas. etqͣꝫtū ad hoc ponit̉ ſermo ſciētie que ē cognitio rerum humanarū qꝛ inuiſibilia dei ꝑea q̄ facta ſunt intellecta conſpiciunt̉. Cōfirmatio aūt in his q̄ ſubdūtur rōni ē ꝑ argumenta. In his aūt qui ſunt ſupra rōneꝫ diuinitꝰ reuelata ꝯfirmatio eſt ꝑ ea que ſunt diuine virtuti ꝓpria. et hocdupliciter. Uno quidē modo vt doctor ſacre doctrine faciat q̄ ſolus deꝰ facere p̄t in oꝑibus miraculoſis ſiue ſintad ſalutē corpoꝝ. ⁊ qͣꝫtū ad hoc ponit̉ gratia ſanitatū. ſiueordinent̉ ad ſolā diuine pote ſtatis manifeſtationeꝫ. ſicutꝙ ſol ſtet aut tenebreſcat. ꝙ mare diuidat̉. et qͣꝫtū ad hocponit̉ oꝑatio virtutū. Scd̓o vt poſſit manifeſtare ea queſoliꝰ dei ē ſcire. ⁊ hec ſunt ꝯtingētia futura. ⁊ qͣꝫtū ad hocponit̉ ꝓphetia. ⁊ etiā occulta cordiū. ⁊ qͣꝫtū ad hoc poniturdiſcretio ſpirituū. Facultas aūt ꝓnūciādi pōt attēdi velqͣꝫtū ad idioma in qͦ aliquis poſſit ītelligi. ⁊ ẜm hoc ponūtur genera linguaꝝ. vel qͣꝫtū ad ſenſum eoꝝ q̄ ſunt ꝓferēda. ⁊ qͣꝫtū ad hoc ponit̉ īterp̄tatio ſermonū. ¶ Ad. j. ergodd̓m ꝙ ſic ut ſupra dictū ē. nō oīa bn̄ficia q̄ nobis diuinitus cōcedunt̉ gr̄e gratis date dicunt̉. ſꝫ ſolū illa q̄ excedūtfacultatem nature. ſicut ꝙ p̄dicator abundet ſermone ſapientie ⁊ ſcientie ⁊ alijs hmōi. ⁊ talia ponūt̉ hic ſub gratia gratis data. ¶ Ad. ij. dd̓m ꝙ fides non numerat̉ hicinter gr̄as gratis datas ẜm ꝙ eſt q̄dam virtus iuſtificāshoīem ī ſeip̄o. ſꝫ ẜm hoc ꝙ importat quādā ſuꝑeminēteꝫcertitudinē fidei. ex qua hō ſit idoneꝰ ad inſtruēdū aliosde his que ad fidē ꝑtinēt. ſpes aūt et charitas ꝑtinent advim apperitiuā ẜm ꝙ ꝑ eā homo ī deū ordinat̉. ¶ Ad. iij.

dd̓m ꝙ gratia ſanitatuꝫ diſtinguit̉ a generali oꝑationevirtutū. qꝛ habet ſpecialē rōneꝫ inducēdi ad fidē. ad quaꝫaliquis magis ꝓmptus reddit̉ ꝑ bn̄ficiū corꝑalis ſanitatis quā ꝑ fidei virtutē aſſequimur. Si l̓iter etiam loquivarijs linguis ⁊ īterp̄tari ſermones habēt ſpeciales quaſdam rationes mouendi ad fidem. ⁊ ideo ponūtur ſpeciales gratie gratis date. ¶ Ad. iiij. dd̓m ꝙ ſapiētia ⁊ ſcientia non cōputātur inter gratias gratis datas ẜm ꝙ enumerant̉ inter dona ſpūſſancti. ꝓut ſcꝫ mens bominis eſtbene mobilis ꝑ ſpiritūſanctum ad ea que ſunt ſapiētie ⁊ſcientie. ſic enim ſunt dona ſpūſſancti. vt ſupra dictum ēſed computantur inter gratias gratis datas ẜm ꝙ important quandā abūdantiam ſcientie ⁊ ſapientie. vt homopoſſit non ſolum in ſeip̄o recte ſapere de diuinis. ſꝫ etiā alios inſtruere ⁊ cōtradicentes reuincere. ⁊ ideo inter gratias gratis datas ſignificātur primo ſermo ſapientie ⁊ ſermo ſcientie. quia vt Augꝰ dicit. xiiij. de trini. aliud eſt ſcire tātūmodo quid homo credere debeat ꝓpter adipiſcēdāvitā beatā aliud ē ſcire quēadmodū hocip̄m ⁊ pijs opituletur ⁊ cōtra impios defendatur.Ad quintum ſic ꝓceditur.Uidetur ꝙ gratia gratis data ſit dignior qͣꝫ gratia gratūfaciēs. Bonū enī gētis ē meliꝰ qͣꝫ bonum vnius. vt philoſophus dicit in. j. ethi. ſꝫ gratia gratū faciēs ordinat̉ ſolum ad bonum vnius hominis. gratia autem gratis data ordinatur ad bonum cōmune totius eccleſie. vt ſupradictuꝫ ē. ergo gratia gratis data eſt dignior qͣꝫ gratia gratum faciēs. ¶ Pre. maioris virtutis eſt ꝙ aliquid poſſitagere in aliud qͣꝫ ꝙ ſolū in ſeip̄o ꝑficiat̉. ſicut maior ē claritas corporis quod poteſt etiaꝫ aliaʳ corꝑa illuminare qͣꝫeius quod ita in ſe lucet ꝙ alia illuminare non p̄t. ꝓpterqd̓ etiaꝫ phūs dicit in. v ethi. ꝙ iuſticia eſt preclariſſimavirtutū. ꝑ quā hō recte ſe hꝫ etiā ad alios ſꝫ ꝑ gr̄aꝫ gratūfaciētē hōꝑficit̉ ī ſeip̄o. ꝑ gr̄am aūt gratis dataꝫ hō oꝑat̉ad ꝑfecrionē alioꝝ. ergo gratia gratis data ē dignior qͣꝫgratia gratum faciens. ¶ Pre. id quod eſt ꝓprium meliorum dignius eſt qͣꝫ id quod eſt cōmune omniuꝫ. ſicut ratiocinari quod eſt ꝓprium hominis dignius eſt qͣꝫ ſentiraquod eſt cōe oībus animalibus. ſed gratia gratū faciēsē cōmunis oībus membris eccl̓ie. gratia aūt gratis dataē ꝓpriū donū dignioꝝ mēbroꝝ eccleſie. ergo gratia gratisdata eſt dignior qͣꝫ gratia gratum faciens. ¶ Sed contraeſt qd̓ Apl̓s. j. ad Coꝝ. xij. enumeratis gratijs gratis datis ſubdit. Adhuc excellentiorē viā vobis demonſtro. etſicut ꝑ ſubſequeutiam ptꝫ loquitur de charitate que pertiriet ad gratiam gratum facientem. ergo gratia gratū faciens excellētior eſt qͣꝫ gr̄a gratis data. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ vnaqueqꝫ virtus tanto excellētior eſt qͣꝫto ad altius bonū ordinat̉. ſemꝑ aūt finis potior ē his q̄ ſunt ad finē. gr̄a enīgratū faciēs ordīat hoīeꝫ īmediate ad cōiūctiōeꝫ vltimifinis. gr̄e aūt gratis date ordināt hoīeꝫ ad q̄dam p̄ꝑatoria finis vltimi. ſicut ꝑ ꝓphetiam ⁊ miracula ⁊ alia bmōihoīes inducūt̉ ad hoc ꝙ vltimo fini ꝯiungāt̉. ⁊ ideo gr̄agratū faciēs ē multo excellētior qͣꝫ gr̄a gratis data ¶ Adjͣ. gͦ dd̓m ꝙ ſicut phūs dicit ī xi. metaphiſice. bonū multitudinis ſicut exercitꝰ ē duplex. Unū qͥdē qḋ ē ī ip̄a mulritudine. puta ordo exercitus. aliud aūt ē qd̓ ē ſeꝑatumamultitudine. ſic̄ bonū ducis. ⁊ hoc meliꝰ ē. qꝛ ad hoc etiaꝫilld̓ aliud ordīat̉ gr̄a gͦ gratꝭ data ordīat̉ ad bonū cōe eccleſie. qd̓ ē ordo eccl̓iaſticꝰ. ſꝫ gr̄a gratū faciēs ordīat̉ ad bonū cōe ſeꝑatū qḋ ē ip̄e deꝰ ⁊ iō gr̄a gratū faciēs ē nobilior