Druckschrift 
2,1 (1485)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Qu eſtioC X

alia dei dona. ideo remiſſio peccatoꝝ non fit ſine aliquoeffectu diuinitꝰ in nobis cauſato. vt infra patebit.Ad ſcd̓m ſic proceditur.Uidetur gratia non ſit qͣlitas anime. Nulla enī qͣlitasagit ī ſuū ſubiectū. qꝛ actio qͣlitatis ē abſqꝫ actiōe ſubiecti. ſic oporteret ſubiectū ageret in ſeipſuꝫ. ſed gr̄a agit in aīaꝫ iuſtificando ipſaꝫ. gr̄a non eſt qͣlitas. Pre.ſubſtātia eſt nobilior qͣlitate. ſed gr̄a eſt nobilior qͣꝫ natura aīe. multa enī poſſumus gratiā ad que natura ſufficit. vt ſup̄ dictū ē. ergo gr̄a ē qͣlitas. Pre. nulla qͣlitas remanet poſtqͣꝫ deſinit eſſe in ſubiecto. ſed gr̄a remanet. enī corrūpit̉. qꝛ ſic in nihilū redigeret̉ ſicut ex nihilo creat̉. vn̄ et d̓r noua creatura ad Gal̓. vlti. ergo gr̄aeſt qͣlitas. Sꝫ cōtra ē qd̓ ſuꝑ illud pͣs. Ut exhilaret faciem in oleo. dicit glo. gr̄a eſt nitor aīe ſanctū cōciliansamorē. ſed nitor aīe ē q̄dā qͣlitas ſicut pulchritudo corporis. ergo gr̄a eſt q̄dā qͣlitas. Rn̄. dd̓. ſic̄ dictū eſtin eo qui dicit̉ grāꝫ dei habere ſignificat̉ eſſe quidaꝫ effectus gratuite dei volūtatis. Dictū eſt aūt ſuꝑ dupliciter ex gratuita dei volūtate adiuuat̉. Uno inqͣꝫtūaīa hoīs mouet̉ a deo ad aliqͥd cognoſcēdū vel volenduꝫvel agendū. hoc ipſe gratuitꝰ effectꝰ in hoīe ēlitas ſed motꝰ qͦdā aīe. actus enī mouētis in moto ē motus. vt dicit̉ in. iij. phiſi. Alio adiuuat̉ ex gratuita dei volūtate ẜm aliqd̓ habituale donū a deo aīe īfūditur. hoc ideo qꝛ eſt cōueniēs deꝰ minꝰ ꝓuideathis quos diligit ad ſuꝑnaturale bonū habēdū qͣꝫ creaturis qͣs diligit ad bonū naturale habendū. Creaturis autēnaturalibus ſic ꝓuidet vt ſolū moueat eas ad actꝰ naturales. ſed etiā largit̉ eis formas virtutes qͣſdā ſuntprincipia actuū. vt ẜm ſeip̄as īclinent̉ ad hmōi motus. ſic motꝰ qͥbꝰ a deo mouent̉ fiūt creaturis cōnaturalesfaciles. ẜm illud Sapͥ. viij. Et diſponit oīa ſuauiter. multo igit̉ magis illis qͦs mouet ad ꝯſequendū bonū ſuꝑnaturale eternū infundit aliqͣs formas ſeu qͣlitates ſuꝑnaturales. ẜm qͣs ſuauiter ꝓmpte ab ip̄o moueant̉ ad bo et̓nū ꝯſequendū. ſic donū gr̄e qͣlitas q̄dā eſt. Ad. dd̓m gratia ẜm ē qͣlitas d̓r agere ī aīam mo cauſe efficiētis. ſꝫ modum cauſe formalis. ſicut albedo facit albū. iuſticia iuſtū. Ad. ij. dd̓m oīs ſubſtātia vel ē ip̄a nat̉a rei cuiꝰ ē ſubſtātia. vel ē pars nat̉e. ẜmquē modū materia vel forma ſubſtātia d̓r. qꝛ gr̄a ē ſuꝑnaturā hūanaꝫ pōt ſit ſubſtantia aut forma ſubſtātialis. ſꝫ ē forma accidētalis ip̄ius aīe. Id enī qd̓ ſubſtātialiter ē ī deo accidētaliter fit ī aīa ꝑticipāte diuinambonitatē. vt de ſciētia ptꝫ. ẜm hoc aīa īꝑfecte ꝑticipatdiuinā bonitatē. ip̄a ꝑticipatio diuine bonitatis eſt gr̄aimꝑfectiori hꝫ eſſe ī aīa qͣꝫ aīa in ſeip̄a ſubſiſtat. eſt tn̄nobilior qͣꝫ nat̉a aīe inqͣꝫtū ē exp̄ſſio vel ꝑticipatio diuinebonitatis. aūt qͣꝫtū ad moduꝫ eſſendi. Ad. iij. dd̓m ſic̄ dicit Boetiꝰ accidētis ē ineſſe. vn̄ accidēs nondrens qͣſi ip̄m habeat. ſꝫ qꝛ eo aliqͥd ē. vn̄ magis d̓r entis qͣꝫ ens. vt d̓r. xi. metaphiſice. qꝛ eiꝰ ē fieri vel corrūpi cuiꝰ ē. ideo ꝓprie loquēdo nullū accidēs neqꝫ fit neqꝫ corrūpit̉. ſꝫ d̓r fieri vel corrūpi ẜm ſubiectū īcipit vl̓deſinit ī actu ẜm illud accidēs. ẜm hoc etiā gr̄a drcreari ex eo hoīes ẜm ip̄am creant̉ .ſ. in nouo cōſtituū̉ex nihilo .i. ex meritis. ẜm illud ad Ephe. ij. Creati inxp̄o Ieſu in oꝑibus bonis.Ad tertium ſic ꝓceditur

Uidet̉ gr̄a ſit idē qd̓ virtꝰ. Dicit enī Augꝰ gr̄a operans ē fides dilectioneꝫ oꝑat̉. vt habet̉ in libro de ſpū lr̄a. ſꝫ fides dilectione oꝑat̉ ē virtꝰ. gr̄a eſt virtus Pre. cuicūqꝫ ꝯuenit diffinitio diffinitū. ſꝫ diffinitiones de virtute dateᶠ ſiue a ſanctis ſiue a ph̓is cōueniumgr̄e. ip̄a enī bonū facit habētē opꝰ eiꝰ bonuꝫ reddit. ipſaetiā ē bona qͣlitas mētis recte viuit̉ ⁊c̄. gr̄a eſt virtus Pre. gr̄a ē qͣlitas q̄dā. ſꝫ manifeſtū ē non ē in qͣrtaſpecie qͣlitatꝭ ē forma circa aliqͥd ꝯſtās figura ꝙꝛꝑtinet ad corpꝰ. neqꝫ etiā ī tertia ē. qꝛ ē paſſio vel paſſibilis qͣlitas ē in ꝑte aīe ſenſitiua. vt ꝓbat̉ ī. vij phiſico. ip̄a aūt gr̄a principalit̓ ē in mēte. neqꝫ iteꝝ ē ī ſcd̓a ſpecie ē potētia vel īpotētia nat̉alis. qꝛ gr̄a ē ſupͣ naturā. ſe hꝫ ad bonū malū ſicut potētia nat̉alis. relinqͥt̉ ſit ī prima ſpecie ē habitꝰ vel diſpoſitio. habitus aūtmētis ſunt virtutes. qꝛ etiā ip̄a ſciētia qͦdamodo ē virtusvt ſupͣ dictū ē. gr̄a ē idē qd̓ virt Sꝫ ꝯͣ. ſi gr̄a ē virtꝰmaxīe videt̉ ſit aliqͣ triū theologicaꝝ virtutū. ſꝫ gr̄aē fides vel ſpes. qꝛ hec pn̄t eſſe ſine gr̄a gratū faciēte. neqꝫetiā charitas. qꝛ gr̄a p̄uenit charitatē. vt Augꝰ dicit ī li.de p̄deſtinatiōe ſanctorū. gr̄a non ē virtꝰ. Rn̄. dd̓.q̄dā poſuerūt idē gr̄aꝫ ꝟtutē ẜm eſſentiaꝫ. ſꝫ differreſolū ẜm rōneꝫ. vt gr̄a dicat̉ ẜm facit hoīem deo gratuꝫvel ẜm gratis dat̉. virtꝰ aūt ẜm ꝑficit ad bn̄ oꝑandū hoc videt̉ ſenſiſſe magiſter ī. ij. ſnīaꝝ diſ. xvi. Sed ſi qͥsrecte ꝯſideret rōneꝫ virtutis hoc ſtare non p̄t. qꝛ vt phusdic̄ in. vij. phiſicoꝝ. virtꝰ ē q̄dā diſpoſitio ꝑfecti. dico aūtꝑfectū qd̓ ē diſpoſitū ẜm naturā. Ex ptꝫ virtꝰ vniuſcuiuſqꝫ rei d̓r ī ordine ad aliquā nat̉aꝫ p̄exiſtētem. qn̄ ſcꝫvnūqd̓qꝫ ſic ē diſpoſitū ẜm ꝯgruit ſue nat̉e. Manifeſtū ē aūt virtutes acqͥſite actꝰ hūanos de qͥbꝰ ſupͣ dictū ē ſūt diſpoſitiōes qͥbꝰ ꝯueniēt̉ diſponit̉ ī ordine adnat̉aꝫ ē. virtutes aūt īfuſe diſponūt hoīeꝫ altiori ad altiorē finē. vn̄ etiā oꝑtet ī ordine ad aliquā altio nat̉aꝫ hoc ē ī ordine ad nat̉aꝫ diuinā ꝑticipatā. d̓r lu gr̄e. ẜm d̓r.. Per. ij. Maxīa p̄cioſa vobis ꝓmiſſadonauit vt hoc efficiamini diuine ꝯſortes nat̉e. ẜm acceptionē hmōi nature dicimur regenerari ī filios dei. Sicut igit̉ lumē naturale rōnis ē aliqͥd p̄ter virtutes acqͥſitas dicūt̉ ī ordine ad ip̄m lumē nat̉ale. ita etiā ip̄m lu gr̄e qd̓ ē ꝑticipatio diuine nat̉e ē aliqͥd p̄ter virtutes īfuſas a lumīe illo deriuāt̉ ad illud lumē ordinant̉. vn̄ Apl̓s dic̄ ad Ephe. v. Eratis aliqn̄ tenebre. nūc aūt luxī dn̄o. vt filij lucis ambulate. Sicut enī virtutes acqͥſiteꝑficiūt hoīeꝫ ad ambulādū ẜm ꝯgruit lumini naturalirōnis. ita virtutes in fuſe ꝑficiūt hoīeꝫ ad ambulāduꝫ ẜm ꝯgruit lumini gr̄e. Ad. j. dd̓m Augꝰ noīat fidēꝑdilectionē oꝑantē gr̄aꝫ. qꝛ actꝰ fidei dilectionē operātis ē primꝰ actꝰ ī gr̄a gratū faciēs manifeſtatur. Ad. ijdd̓m. bonū poſitū ī diffinitiōe virtutis d̓r ẜm ꝯuenientiā ad aliquā naturā p̄exiſtētē vel eſſentialē vel ꝑticipatāſic aūt bonū attribuit̉ gr̄e. ſꝫ ſic̄ radici bonitatis ī hoīe.vt dictū ē. Ad. iij. dd̓m gr̄a reducit̉ ad primā ſpeciēqͣlitatis nec tn̄ ē idē qd̓̇ virtꝰ. ſꝫ habitudo q̄dā p̄ſupponit̉ virtutibꝰ infuſis ſicut eaꝝ principiū radix.Ad quartum ſic procedit̉Uidet̉ gr̄a ſit ī eſſentia īe ſicut ī ſubiecto. ſꝫ in aliqͣpotētiaꝝ. Dic̄ enī Augꝰ in iponoſticon. gr̄a cōꝑatur advolūtatē ſiue ad liberū arbitrium ſicut ſeſſor ad equū. ſꝫvolūtas ſiue libeꝝ arbitriū ē potentia q̄dam. vt in primodictū eſt. ergo gr̄a eſt in potentia anime ſicut in ſubiecto