QueſtioCIX

ſupͣ dictū eſt. ergo oīa mādata legis pōt hō implere ſinegr̄a. ¶ Sed cōtra eſt ꝙ aug. dicit in li. de hereſibus hocꝑtinere ad hereſim pelagiāoꝝ. vt credāt ſine gr̄a hoīeꝫ poſſe facere oīa diuina mandata. ¶ Rn̄. dd̓ꝫ ꝙ implere mādata legis cōtingit dupliciter. Unō mō quantū ad ſubſtantiā operū. ꝓut .ſ. hō oꝑatur iuſta ⁊ fortia ⁊ alia virtutis oꝑa. ⁊ hoc mō hō in ſtatu nature integre potuit oīa mādata legis implere. alioquin hō nō potuiſſet in ſtatu illonō peccare. cū nichil aliud ſit peccare qͣꝫ tranſgredi diuinamādata. ſed in ſtatu nature corrupte nō pōt hō implereoīa mandata diuina ſine gratia ſanante. Alio mō pn̄t impleri mādata legis non ſolū quantū ad ſubſtantiā oꝑis.ſed etiā quantū ad modū agendi. vt .ſ. ex charitate fiant⁊ ſic neqꝫ in ſtatu nature integre. neqꝫ ī ſtatu nature corrupte pōt hō implere abſqꝫ gratia legis mādata. vn̄ Augin li. de correctione ⁊ gratia. cū dixiſſet ꝙ ſine gratia nullum prorſus bonū hoīes faciunt ſubdit. Nō ſolū vt monſtrāte ip̄a qͥd faciendū ſit ſciāt. verū etiā vt p̄ſtante ip̄a faciant cū dilectōe qd̓ ſciunt. indiget inſuꝑ in vtroqꝫ ſtatuauxilio dei mouentis ad mandata implenda. vt dictū eſt¶ Ad i. ergo dd̓m ꝙ ſicut Aug. dicit in li. de ſpū ⁊ lr̄a.non moueat ꝙ naturaliter dixit eos que legis ſunt facere. hoc enī agit ſpūs gratie vt imaginē dei in qua naturaliter facti ſumus inſtauret in nobis. ¶ Ad. ij. dd̓m ꝙ illd̓qd̓ poſſumus cū auxilio diuino nō eſt nobis oīno impoſſibile. ẜm illud ph̓i in. iij. ethi. Que ꝑ amicos poſſumuseqͣliter ꝑ nos poſſumus. vn̄ Hieronymꝰ ibidē cōfitet̉ ſicnoſtrū liberū eſſe arbitriū. vt dicamus nos ſꝑ indigere d̓iauxilio. ¶ Ad. iij. dd̓ꝫ ꝙ p̄ceptū de dilectione dei nō pōthomo implere ex puris naturalibꝰ ẜm ꝙ ex charitate implet̉. vt ex ſupra dictis patet̉.Ad quintuꝫ ſic procedit̉Uidet̉ ꝙ homo poſſit mereri vitam eternā ſiue gratia. Dicic enī dn̄s Matth. xix. Si vis ad vitā ingredi ſerua maͣdata. ex quo videt̉ ꝙ ingredi in vitā eternā ſit cōſtitutuꝫin hoīs volūtate. ſed id qd̓ in nr̄a volūtate cōſtitutū eſt pernoſipſos poſſumꝰ. ergo videt̉ ꝙ hō ꝑ ſeip̄m poſſit vitameternā mereri. ¶ Pre. vita eterna eſt merces vel p̄miumque hoībꝰ reddit̉ a deo ẜm illud Matth. v. Merces vr̄amulta eſt in celis. ſed merces vel p̄miū reddit̉ a deo hoīẜm oꝑa eius. ẜm illud p̄s. Tu reddes vnicuiqꝫ ẜm oꝑaeius. cū igit̉ hō ſit dn̄s ſuoꝝ operū. videt̉ ꝙ in eius ptātecōſtitutū ſit ad vitā eternā ꝑuenire. ¶ Pre. vita eternaeſt vltimus finis vite humane. ſed quelibet res naturaliſꝑ ſua naturalia pōt cōſequi finē ſuum. ergo multo magishō qui eſt altioris nature ꝑ ſua naturalia pōt ꝑuenire advitā eternā abſqꝫ aliqͣ gratia. ¶ Sed cōtra eſt qd̓ Apl̓usdicit ad Ro. vi. Gtatia dei vita eterna. qd̓ ideo d̓r ſicutglo. ibid ē dicit. vt intelligeremus deū ad vitā eternā proſua miſeratione nos ꝑducere. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ actus ꝑducentes ad finē oportet eſſe fini ꝓportionatos. nullus aūtactus excedit ꝓportionē principij actiui. ⁊ ideo videmusin rebus naturalibus ꝙ nulla res pōt ꝑficere effectū perſuā oꝑationē qui excedat virtutē actiua. ſed ſolū pōt ꝓducere ꝑ oꝑationē ſuā effectū ſue virtuti ꝓportionatū. vitaaūt eterna eſt finis excedens ꝓportionē nature hūane. vtex ſupra dictis patet. Et ideo hō ꝑ ſua naturalia non pōtꝓducere oꝑa meritoria ꝓportionata vite eterne. ſꝫ ad hocexigitur altior virtus que eſt virtus gratie. ⁊ ideo ſine gr̄ahomo non pōt mereri vitā eternā. pōt tn̄ facere oꝑa ꝑducentia ad bonū aliquid hoī connaturale. ſicut laborare in

agro. bibere. māducare. ⁊ habere amicuꝫ ⁊ alia hmōi. viAug. dicit in tertia reſponſione contra pelagianos. ¶ Adi. ergo dd̓ ꝙ hō ſua voluntate facit oꝑa meritoria vite eterne. ſed ſicut Aug. in eodē li. dicit. ad hoc exigit̉ ꝙ volūtashoīs p̄paretur a deo ꝑ gratiā. ¶ Ad. ij. dd̓m ꝙ ſicut glo.dicit Ro. vi ſuꝑ illud. Gratia dei vita eterna. certū eſtvitā eternā bonis oꝑibuſ reddi. ſed ip̄a oꝑa quibꝰ reddit̉ad dei gratiā ꝑtinent. cū etiā ſupra dictū ſit ꝙ ad implendū mandata legis ẜm debitū modū ꝑ quē eoꝝ impletio ēmeritoria requirit̉ gratia. ¶ Ad. iij. dd̓m ꝙ obiectio illaꝓcedit de fine hoī cōnaturali. natura aūt humana ex hocip̄o ꝙ nobilior eſt pōt ad altiorē finē ꝑduci ſaltē auxiliogratie. ad quē inferiores nature nullo mō ꝑtīgere poſſūtſicut hō eſt melius diſpoſitus ad ſanitatē qui aliquibusauxilijs medicine pōt ſanitatē conſequi qͣꝫ ille qui nullomō vt phūs introduxit in. ij. de celo.Ad ſextum ſic procediturUidet̉ ꝙ hō poſſit ſeip̄m ad gratiā p̄ꝑare ꝑ ſeip̄m abſqꝫexteriori auxilio gratie. Nihil enī imponitur hoī qd̓ ſit eiimpoſſibile. vt ſupͣ dictū eſt. ſed zacha. i. dicit̉. Cōuertimiad me ⁊ ego ꝯuertar ad vos. nihil aūt eſt aliud ſe ad gt̄aꝫp̄ꝑare qͣꝫ ad deū conuerti. ergo videt̉ ꝙ bō ꝑ ſeip̄m poſſitſe ad gratiaꝫ preꝑare abſqꝫ auxilio gratie. ¶ Pre. hō ſead gratiā p̄parat faciendo qd̓ in ſe eſt. qꝛ ſi hō facit qd̓ inſe eſt deus ei non denegat gratiā. Dicit̉ enī Matth. vijꝙ deus dat ſpūm bonū petentibꝰ ſe. ſed illud in nobiseſſe dicit̉ qd̓ eſt in noſtra prāte. ergo videt̉ ꝙ in noſtra poteſtate ſit conſtitutū vt nos ad gratiā p̄paremus. ¶ Preſi hō indiget gratia ad hoc ꝙ p̄paret ſe ad gratiā. pari rōeindigebit gratia ad hoc ꝙ p̄paret ſe ad illā gratiā ⁊ ſic ꝓceditur in infinitū. qd̓ eſt incōueniens. ergo videt̉ ſtandūin prīo. vt ſcꝫ homo ſine gratia poſſit ſe ad gratiā p̄pararePre. Prouer. xvi. dicit̉ ꝙ hoīs eſt p̄parare animū. ſedillud dicitur eſſe hominis qd̓ ꝑ ſeip̄m pōt. ergo videt̉ ꝙhō ꝑ ſeip̄m ſe poſſit ad gratiā p̄parare. ¶ Sed cōtra ē qd̓dicitur Ioh. vi. Nemo pōt venire ad me niſi pater qͥ miſit me traxerit eū. ſi aūt hō ſeip̄m preꝑare poſſet non oporteret ꝙ ab alio traheret̉. ergo homo non pōt ſe ad gratiaꝫp̄pare abſqꝫ auxilio gratie. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ duplex eſt p̄paratio voluntatis humane ad bonū. Una quidē qua p̄paratur ad bene operandū ⁊ ad deo fruendū. ⁊ talis preparatio voluntatis nō pōt fieri ſine habituali gratie dono qd̓ſit principiū oꝑis meritorij. vt dictū eſt. Alio mō pōt intelligi prepatio voluntatis humane ad cōſequendum ip̄mgratie habitualis donū. ad hoc aūt ꝙ p̄paret ſe hō ad ſuſceptionē huius doni. non oportet p̄ſupponere aliqd̓ aliuddonū habituale in aīa. qꝛ ſic ꝓcederet̉ in infinitū. ſed oportet p̄ſupponi aliquod auxiliū gratuitū dei interius aīammouentis ſiue inſpirantis bonū ꝓpoſitum. His enī duobus modis indigemus auxilio diuino. vt ſupra dictū eſtꝙ aūt ad hoc indigeamus auxilio dei mouentis inanifeſtum eſt. Neceſſe eſt enī cū omne agens agat ꝓpter finemꝙ oīs cā cōuertat ſuos effectus ad ſuū finē. ⁊ ideo cumẜm ordinē agentiū ſiue mouentiū ſit ordo finiū. neceſſe ēꝙ ad vltimū finē ꝯueriat̉ hō ꝑ motionē primimouentisad finē aūt ꝓximū ꝑ motionē alicuius inferioꝝ mouētiūſicut animꝰ militis ꝯuertit̉ ad q̄rendū victoriā ex motiōēducis exercitus. ad ſequendū aūt vexillum alicuius acieiex motione tribuni. Sic igit̉ cū deus ſit primū mouensſimpliciter ex eius motōe eſt ꝙ oīa in ip̄m cōuertant̉ ẜmcōem intentionē boni. ꝑ quā vnūqd̓qꝫ intēdit aſſimilari

T q