QueſtioCIX

parente ante peccatū. Alio modo ẜm ꝙ eſt corrupta in nobis poſt peccatum primi parentis. ẜm autem vtrūqꝫ ſtatum natura humana indiget auxilio diuino ad faciendūvel volendum qd̓cūqꝫ bonū ſicut primo mouente. vt dicrum eſt. ſed in ſtatu nature integre qͣꝫtum ad ſufficientiāoꝑatiue virtutis poterat homo ꝑ ſua naturalia velle ⁊ operari bonum ſue nature ꝓportionatum quale eſt bonū virtutis acquiſite. non autē bonum ſuꝑexcedens quale eſtbonū virtutis infuſe. ſed in ſtatu nature corrupte etiamdeficit homo ab hoc qd̓ ẜm ſuam naturā poteſt vt nō poſſit totū hmōi bonum implere ꝑ ſua naturalia. quia tamēnatura humana ꝑ peccatū nō eſt totaliter corrupta. vt ſcꝫtoto bono nature priuetur. pōt quidē etiam in ſtatu nature corrupte ꝑ virtutē ſue nature aliqd̓ bonuꝫ particulareagere. ſicut edificare domos. plantare vineas. ⁊ alia hmolnon tn̄ totum bonum ſibi cōnaturale ita ꝙ in nullo deficiat. ſicut homo infirmꝰ pōt ꝑ ſeip̄m aliquem motum habere. non tn̄ ꝑfecte poteſt moueri motu hominis ſani niliſanetur auxilio medicine. Sic igitur virtute gratuita ſuperaddita virtuti nature indiget homo in ſtatu nature integre qͣꝫtū ad vnum .ſ. ad oꝑandū ⁊ volendū bonū ſuꝑnaturale. ſed in ſtatu nature corrupte qͣꝫtum ad duo. ſcꝫ vtſanet̉. ⁊ vlteriꝰ vt bonū ſuꝑnaturalis virtutis oꝑetur qd̓ē meritoriū. vlterius aūt in vtroqꝫ ſtatu indiget homo auxilio diuino vt ab ip̄o moueat̉ ad bn̄ agendum. ¶ Ad. jͣ.ergo dd̓m ꝙ homo ē dn̄s ſuoꝝ actuū ⁊ volendi ⁊ nō volendi ꝓpter deliberationē rationis que pōt flecti ad vnaꝫꝑtem vel ad aliam. ſed ꝙ deliberet vel nō deliberet ⁊ ſi huiuſmodi etiā ſit dn̄s. oportet ꝙ hoc ſit ꝑ deliberationemp̄cedentem. ⁊ cum hoc non ꝓcedat in infinitū oportet ꝙfinaliter deueniat̉ ad hoc ꝙ libeꝝ arbitriuꝫ hoīs moueat̉ab aliquo exteriori principio qd̓ eſt ſupra mētē hūanamſcꝫ a deo. vt etiā phūs ꝓbat in capl̓o de bona fortuna. vn̄mens hoīs etiā ſani non ita habet dominiū ſui actꝰ quinindigeat moueri a deo. ⁊ multo magis libeꝝ arbitriū hominis infirmi poſt peccatū ꝑ qd̓ impedit̉ a bono ꝑ corruptionē nature. ¶ Ad. ij. dd̓m ꝙ peccare nihil aliud eſt qͣꝫdeficere a bono qd̓ ꝯuenit alicui ẜm ſuaꝫ naturam. vnaqueqꝫ aūt res creata ſicut eē non habet niſi ab alio ⁊ in ſeꝯſiderata nihil eſt. ita indiget ꝯſeruari in bono ſue nature ꝯueniēti ab alio. pōt enī ꝑ ſeip̄am deficere a bono ſicut⁊ ꝑ ſeip̄am pōt deficere in non eē niſi diuinitus ꝯſeruaretur. ¶ Ad. iij. dd̓m ꝙ etiā verū nō pōt hō cognoſcere ſine auxilio diuino. ſicut ſupra dictum ē. ⁊ tn̄ magis ē natura hūana corrupta ꝑ peccatū qͣꝫtum ad appetitum boniqͣꝫ qͣꝫtum ad cognitionem veri.Ad tertium ſic procedit̉Uidet̉ ꝙ hō nō poſſit diligere deū ſuꝑ oīa ex ſolis naturalibꝰ ſine gr̄a. Diligere enī deū ſuꝑoīa eſt ꝓpriꝰ ⁊ principalis charitatis actus. ſꝫ charitatē hō nō pōt habere ꝑ ſeip̄m. qꝛ charitas dei diffuſa ē in cordibꝰ noſtris ꝑ ſpiritūſanctū qui datꝰ ē nobis. vt d̓r Roma. v. ergo hō ex ſolisnaturalibꝰ nō pōt deū diligere ſuꝑ oīa. ¶ Pr̄e. nulla natura pōt ſup̄ ſe ip̄am. ſꝫ diligere aliquid plus qͣꝫ ſe eſt tēdere in aliqͥd ſupra ſeip̄m. gͦ nulla natura creata pōt deuꝫdiligere ſupra ſeip̄am ſine auxilio gr̄e. ¶ Pre. deo cuꝫ ſitſummū bonū debet̉ ſummꝰ amor. qͥ ē vt ſuꝑ oīa diligat̉.ſꝫ ad ſummū amorē deo impēdendū qui ei a nobis debet̉hō nō ſufficit ſine gr̄a. alioqͥn fruſtra adderet̉ gr̄a. ergo hōnō pōt ſine gr̄a ex ſolis naturalibꝰ diligere deum ſuꝑ oīa¶ Sꝫ ꝯtra primꝰ hō in ſolis naturalibꝰ ꝯſtitutꝰ fuit vt a

quibuſdā ponit̉ in qͦ ſtatu manifeſtū ē ꝙ aliqͣliter deū dilexit. ſꝫ nō dilexit deū eqͣliter ſibi vel minus ſe. qꝛ ẜm hocpeccaſſet. gͦ dilexit deū ſupra ſe. gͦ homo ex ſolis naturalibus deū pōt diligere plꝰ qͣꝫ ſe ⁊ ſuꝑ oīa. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ ſicut ſupra dictū ē in primo. in qͦ etiā circa naturalē dilectionē angeloꝝ diuerſe opiniōes ſunt poſite. hō in ſtatu nature integre poterat oꝑari virtute ſue nature bonū qd̓ ē ſibi cōnaturale abſqꝫ ſuꝑadditiōe gratuiti doni. lꝫ nō abſqꝫ auxilio dei mouētis. diligere aūt deū ſuꝑ oīa eqͥddamcōnaturale hoī ⁊ etiā cuilibet creature nō ſoluꝫ rationaliſꝫ irrationali ⁊ etiā inanimate ẜm modum amoris qͦ vnicuiqꝫ creature cōpetere pōt. Cuiꝰ ratio eſt. quia vnicuiqꝫnaturale eſt ꝙ appetat ⁊ amet aliquid ẜm ꝙ aptū natumē eē. Sic igit̉ agit vnūqd̓qꝫ ꝓut aptū natū ē. vt dicitur īij. phiſicoꝝ. manifeſtū ē autē ꝙ bonum partis ē ꝓpter bobonuꝫ totius. vn̄ naturali appetitu vel a more vnaqueqꝫres ꝑticularis amat bonū ſuū ꝓprium ꝓpter bonū cōmune totius vniuerſi qd̓ ē deus. vnde Dionyſius dicit in libro de di. no. ꝙ deus conuertit oīa ad amorē ſuijp̄ius. vn̄homo in ſtatu nature integre dilectionē ſuijpſiꝰ reſerebatad amorē dei ſicut ad finē. ⁊ ſil̓iter dilectionē omniū aliarum rerū. ⁊ ita deū diligebat plꝰ qͣꝫ ſeip̄m ⁊ ſuꝑ oīa. Sꝫin ſtatu nature corrupte homo ab hoc deficit ẜm appetituvoluntatis rōnalis q̄ ꝓpter corruptionē nature ſequit̉ bonū priuatū niſi ſanet̉ ꝑ gr̄am dei. Et ideo dd̓m ē ꝙ homoin ſtatu nature ītegre nō indigebat dono gr̄e ſuꝑadditenaturalibꝰ bonis ad diligendū deū naturaliter ſuꝑ oīa. lindigeret auxilio dei ad hoc eū mouētis. ſꝫ in ſtatu nature corrupte indiget hō etiā ad hoc auxilio gr̄e naturam ſanātis. ¶ Ad. j. gͦ dd̓m ꝙ charitas diligit deū ſuꝑ oīa eminētius qͣꝫ natura. nat̉a enī diligit deū ſuper oīa prout eſtprincipiū ⁊ finis naturalis boni. charitas aūt ẜm ꝙ ē obiectū beatitudinis ⁊ ẜm hoc homo habet quādā ſocietatēſpiritualē cū deo. addit etiā charitas ſuper naturalē dilectionē dei ꝓmptitudinē quādā ⁊ delectationē. ſcut habitꝰqͥlibet virtutis addit ſupra actū bonū q̄ fit ex ſola naturali ratione hoīs virtutis habitū nō habetis. ¶ Ad. ij. dd̓.ꝙ cū dicit̉ ꝙ nulla natura pōt ſupra ſeipſam. nō ē ītelligēdū ꝙ nō poſſet ferri in aliqd̓ obiectū qd̓ ē ſupra ſe. manifeſtū ē enī ꝙ ītellectꝰ noſter naturali cognitione poteſtaliqua cognoſcere que ſunt ſupra ſeipſum. vt patet in naturali cognitione dei. ſed illud intelligendū eſt ꝙ naturanō pōt ī actū excedentē ꝓportionē ſue virtutis. talis autēactꝰ nō ē diligere deū ſuꝑ oīa. hoc enī ē naturale cuilibetnature create. vt dictū ē. ¶ Ad. iij. dd̓m ꝙ amor d̓r ſummus nō ſolū qͣꝫtum ad gradū dilectiōis. ſed etiā qͣꝫtū adrōnem diligēdi ⁊ dilectionis modū. ⁊ ẜm hoc ſummꝰ gradus dilectionis eſt quo charitas diligit deū vt beatificātem ſicut dictum eſt.Ad quartum ſic procediturUidet̉ ꝙ hō ſine gr̄a ꝑ ſua naturalia poſſit p̄cepta legisimplere. Dicit enī Apl̓s ad Roma. ij. ꝙ gētes q̇ legē nōhabētinaturaliter ea q̄ legis ſunt faciūt. ſꝫ illud qd̓ naturaliter hō facit p̄t ꝑ ſeip̄m facere abſqꝫ gr̄a. gͦ hō pōt legꝭp̄cepta facere abſqꝫ gr̄a. ¶ Pre. Hieroꝰ dicit ī expoſitiōecatholice fidei illos eē maledicēdos qͦ deū p̄cepiſſe hoī aliqͥd īpoſſibile dicūt. ſꝫ īpoſſibile ē hoī qḋ ꝑ ſeip̄m īplere nōp̄t. gͦ hō pōt īplere oīa p̄cepta legis ꝑ ſeip̄m ¶ Pre. īteroīa p̄cepta legis maximū ē illud. Diliges dn̄m deū tuuꝫex toto corde tuo. vt piꝫ Matth. xxij. ſꝫ hoc mandatuꝫ p̄thō implere ex ſolis naturalibꝰ diligendo deū ſuꝑ oīa. vt