QueſtioCIX

Einde conſiderandū eſt de exteriori principio humanoꝝ actuūſcꝫ de deo ꝓut ab ip̄o ꝑ gratiā adiuuamur adrecte agendū. Et primo ꝯſiderandū eſt de gratia dei. ſcd̓ode cauſa eius. tertio de eius effectibus. Prima aūt cōſideratio erit triꝑtita. Nam primo cōſiderabit̉ de neceſſitategratie. ſcd̓o de ip̄a gratia qͣꝫtū ad eius eſſentiā. tertio de eiꝰdiuiſione. Circa primū querunt̉. x. primo vtꝝ abſqꝫ gratia poſſit hō aliqd̓ verū cognoſcere. ſcd̓o vtꝝ abſqꝫ gratiadei poſſit hō aliqd̓ bonum facere vel velle. tertio vtrū hōabſqꝫ gratia poſſit deū diligere ſuꝑ oīa. quatto vtꝝ abſqꝫgratia poſſit ꝑ ſua naturalia p̄cepta legis obſeruare. quinto vtꝝ abſqꝫ gratia poſſit mereri vitam eternā. ſexto vtrūhomo poſſit ad gratiam p̄parare ſine gratia. ſeptimo vtꝝabſqꝫ gratia poſſit reſurgere a peccato. octauo vtrū abſqꝫgratia poſſit homo vitare peccatū. nono vtꝝ homo gratiaꝯſecutus poſſit abſqꝫ alio diuino auxilio bonū facere ⁊ vitare peccatū. decimo vtꝝ poſſit ꝑſeuerare ī bono ꝑ ſeip̄m.Ad primum ſic procedit̉.Uidet̉ ꝙ hō ſine gr̄a nullum verū cognoſcere poſſit. quiaſuꝑ illud. jͣ. ad Coꝝ. xij. Nemo poteſt dicere dn̄s Ieſusniſi in ſpirituſancto. dicit gloſa Ambro. Omne verum aquocūqꝫ dicat̉ a ſpirituſancto ē. ſpūſſanctus habitat ī nobis ꝑ gratiā. ergo veritatē cognoſcere non poſſumus ſinegratia. ¶ Pre. Augꝰ dicit in primo ſoliloquioꝝ ꝙ diſciplinaꝝ certiſſima talia ſūt qualia illa que a ſole illuſtrāt̉vt videri poſſint. deus aūt ipſe eſt qui illuſtrat. Ratio autem ita ē in mentibꝰ vt in oculis ē aſpectus. mētis auteꝫoculi ſunt ſenſus anime. ſed ſenſus corporis qͣꝫtūcunqꝫ ſupurus nō pōt aliqd̓ viſibile videre ſine ſolis illuſtratiōe.ergo hūana mens qͣꝫtūcūqꝫ ſit ꝑfecta nō pōt ratiocinādoveritatē cognoſcere abſqꝫ illuſtratiōe diuina q̄ ad auxilium gratie ꝑtinet. ¶ Pre. hūana mens nō pōt veritatē intelligere niſi cogitādo. vt ptꝫ ꝑ Auguſ xij. de tri. ſꝫ Apl̓sdicit. ij. ad Coꝝ. iij. Non ſufficiētes ſumus aliquid cogitare a nobis qͣſi ex nobis. ergo homo nō pōt cognoſcereveritatē ꝑ ſeip̄m ſine auxilio gratie. ¶ Sed cōtra eſt qd̓Augꝰ dicit in primo retractationū. nō approbo ꝙ ī oration dixi. deus q̄ nō niſi mūdos verū ſcire voluiſti. reſpōderi enī pōt multos etiā non mūdos multa ſcire vera. ſedꝑgratiā hō mūdus efficitur. ẜm illud pͣs. Cor mundumcrea in me deus ⁊ ſpiritū rectū innoua in viſceribꝰ meis.ergo ſine gr̄a pōt hō ꝑ ſeip̄m veritatē cognoſcere ¶ Rn̄.dd̓m ꝙ cognoſcere veritatē eſt vſus quidā vel actus intellectualis luminis. qꝛ ẜm Apl̓m ad Ephe. v. Omne qd̓manifeſtatur lumē ē. vſus autē quilibet quēdā motū importat. large accipiēdo motū ẜm ꝙ intelligere ⁊ velle motus quidaꝫ eſſe dicūt̉. vt ptꝫ ꝑ philoſophū in. iij. de aīa.Uidemus aūt in corꝑalibꝰ ꝙ ad motū non ſolū requirit̉ip̄a forma que ē principiū motus vel actiōis. ſꝫ etiā requirit̉ motio primi mouētis. primū aūt mouēs ī ordine corporaliū ē corpus celeſte. vn̄ qͣꝫtūcunqꝫ ignis habeat calorem ꝑfectū nō alteraret niſi ꝑ motionem corꝑis celeſtis.manifeſtū ē aūt ꝙ ſicut motus oēs corꝑales reducunt̉ īmotū celeſtis corꝑis ſicut in primum mouēs corꝑale. itaoēs motus tā corꝑales qͣꝫ ſpūales reducunt̉ in primummouēs ſimpliciter qd̓ ē deus. ⁊ ideo qͣꝫtūcūqꝫ natura aliqua corꝑalis vel ſpūalis ponat̉ ꝑfecta nō pōt in ſuū actuꝫꝓcedere niſi moueat̉ a deo q̄ qͥdē motio ē ẜm ſue ꝓuidentie rōnem nō ẜm neceſſitatē nature ſicut motio corꝑis cele

ſtis. nō ſolū aūt a deo eſt oīs motio ſicut a primo mouente. ſed etiā ab ip̄o ē oīs formalis vel rationalis ꝑfectio ſicut a primo actu. Sic igit̉ actio intellectꝰ ⁊ cuiuſqꝫ entiscreati dependet a deo qͣꝫtū ad duo. Uno modo inqͣꝫtumab ip̄o habet ꝑfectionē ſiue formā ꝑ quā agit. Alio modoinqͣꝫtum ab ip̄o mouet̉ ad agendū. vnaqueqꝫ aūt formaindita rebꝰ creatꝭ a deo habet efficatiaꝫ reſpectu alicui actꝰdeterminati in quē pōt ẜm ſuā ꝓprietatē. vltra aūt nō pōtniſi ꝑ aliquā formā ſuꝑadditam. ſicut aqua nō pōt calefacere niſi calefacta ab igne. Sic igit̉ intellectꝰ humanushabet aliquā formā .ſ. ip̄m intelligibile lumen qd̓ ē de ſeſufficiēs ad quedā intelligibilia cognoſcēda. ad ea ſcꝫ inquoꝝ noticiā ꝑſenſibilia poſſumꝰ deuenire. altiora vera ītelligibilra ītellectus humanꝰ cognoſcere nō pōt niſi fortiori lumine ꝑficiat̉. ſicut lumine fidei vel ꝓphetie. qd̓ dicitur lumen gratie inqͣꝫtum ē nature ſuꝑadditum. Sicigit̉ dd̓m ē ꝙ ad cognitionem cuiuſcūqꝫ veri homo indiget auxilio diuino vt intellectus a deo moueat̉ ad ſuumactū. nō aūt indiget ad cognoſcendā veritatē ī omnibusnoua illuſtratione ſuꝑaddita naturali illuſtratiōe. ſed inquibuſdā q̄ excedūt naturalē cognitionē. ⁊ tn̄ qn̄qꝫ deusmiraculoſe ꝑ ſuā gratiā aliquos inſtruit de his q̄ ꝑ naturalē rōneꝫ cognoſci poſſunt. ſicut ⁊ qn̄qꝫ miraculoſe facitquedaꝫ q̄ natura facere pōt. ¶ Ad. j. ergo dd̓m ꝙ omneverū a quocūqꝫ dicat̉ ē a ſpirituſancto ſicut ab infundēte naturale lumen ⁊ mouente ad intelligendū et loquēdūveritatem. non aūt ſicut ab inhabitāte ꝑ gratiaꝫ gratū facientem. vel ſicut largiente aliqd̓ habituale donum nature ſuꝑadditum. ſed hoc ſolum eſt in quibuſdam veris cognoſcēdis ⁊ loquendis. ⁊ maxime in illis que ꝑtinent adfidem de quibus Apl̓s loquebat̉. ¶ Ad. ij. dd̓m ꝙ ſol corporalis illuſtrat exterius. ſed ſol intelligibilis qui eſt deꝰilluſtrat interius. vnde ip̄m lumen naturale aīe inditumē illuſtratio dei qua illuſtramur ab ip̄o ad cognoſcenduꝫea q̄ ꝑtinent ad naturalē cognitionē. ⁊ ad hoc nō requiritur alia illuſtratio. ſꝫ ſolū ad illa que naturalē cognitiōeꝫexcedunt. ¶ Ad. iij. dd̓m ꝙ ſemꝑ indigemus diuino auxilio ad cogitandū quodcūqꝫ inqͣꝫtuꝫ ip̄m mouet intellectum ad agendū. actu enī intelligere aliquid eſt cogitarevt ptꝫ ꝑ Auguſ. xiiij. de tri.Ad ſcd̓m ſic proceditur.Uidet̉ ꝙ homo poſſit velle ⁊ facere bonum abſqꝫ gr̄a. Illud enī eſt ī hoīs poteſtate cuius ip̄e eſt dn̄s. ſꝫ hō ē dn̄sſuoꝝ actuū. ⁊ maxime eius qd̓ eſt velle. vt ſupra dictū ē.ergo homo pōt velle ⁊ facere bonum ⁊ ſeip̄m abſqꝫ auxilio gratie. ¶ Pre. vnūqd̓qꝫ poteſt magis in id qd̓ eſt ſibi ẜm naturā qͣꝫ in id qd̓ eſt ſibi p̄ter naturam. ſꝫ peccatūeſt ꝯtra naturā. vt Damaſ. dicit in. ij. libro. Opus auteꝫvirtutis ē hoīuꝫ ẜm naturā. vt ſupra dictū ē. cuꝫ igit̉ hoꝑ ſeip̄m poſſit peccare videt̉ ꝙ multo magis ꝑ ſeipſumpoſſit bonū velle ⁊ facere. ¶ Pre. bonū ītellectus ē verū.vt phūs dicit in. vj. ethi. ſed ītellectus pōt cognoſcere verum ꝑ ſeip̄m. ſicut ⁊ quelibet alia res pōt ſuam naturaleꝫoꝑationem ꝑ ſe facere. ergo multo magis homo poteſt ꝑſeip̄m facere ⁊ velle bonum. ¶ Sed contra eſt qd̓ Apl̓sdicit Roma. ix. Non eſt volentis .ſ. velle. neqꝫ currētis .ſ.currere. ſed miſerentis dei. ⁊ Augꝰ dicit in libro de correctione ⁊ gratia. ꝙ ſine gratia nullum prorſus ſiue cogitado ſiue volendo ⁊ amando ſiue agendo faciunt hominesbonum. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ natura homīs poteſt dupliciterꝯſiderari. Uno modo in ſui integritate ſicut fuit ī primo

T ꝫ