QueſtioCVIII.
Uidet̉ ꝙ circa interiores actus lex noua inſufficiēter hominē ordinauerit. Sunt enī decē p̄cepta decalogi ordinantia hoīeꝫ ad deū ⁊ ꝓximū. ſed ſolū dn̄s circa tria illorum aliquid adimpleuit ſcꝫ circa ꝓhibitionē homicidij. ⁊circa ꝓhibitionē adulterij. ⁊ circa ꝓhibitionē ꝑiurij. ergo videt̉ ꝙ inſufficiēter hoīem ordinauerit ad impletionem maloꝝ alioꝝ p̄ceptoꝝ p̄termittens. ¶ Pre. dominꝰnihil ordinauit ī euangelio de iudicialibꝰ p̄ceptis niſi circa repudiū vxoris. ⁊ circa penam talionis. et circa ꝑſecutionem inimicoꝝ. ſed multa ſunt alia iudicialia preceptaveteris legis. vt ſupra dictū eſte ergo qͣꝫtum ad hoc inſufficienter vitā hominū ordinauit. ¶ Pre. in veteri legeter precepta moralia ⁊ iudicialia erāt q̄daꝫ cerimonialiacirca que dn̄s nihil ordinauit. ergo videt̉ inſufficiēter ordinaſſe. ¶ Pre. ad interiorē bonā mētis diſpoſitionē ꝑtinet vt nullū bonū opus homo faciat ꝓpter quēcūqꝫ temporalē finē. ſꝫ multa ſunt alia tēporalia bona qͣꝫ fauor humanus. multa etiā ſunt alia bona oꝑa qͣꝫ ieiuniū. elemoſyna ⁊ oratio. ergo incōueniens fuit ꝙ dn̄s docuit ſolumcirca hec tria oꝑa gloriam fauoris humani vitari ⁊ nihilaliud terrenoꝝ bonoꝝ. ¶ Pre. naturaliter homini inditum ē vt ſollicitet̉ circa ea q̄ ſunt ſibi neceſſaria ad viuendū. in qͣ etiā ſollicitudine alia aīalia cū hoīe cōueniūt. vtd̓r Prouer. vj. Uade ad formicā o piger ⁊ cōſidera viaseius. q̄ cū non habeat p̄ceptorē vel ducē. parat in eſtate cibum ſibi. ⁊ cōgregat in meſſe qd̓ comedat. ſed omne p̄ceptum qd̓ datur ꝯtra inclinationē nature ē iniquū. vtpoteꝯtra legē naturalē exiſtens. ergo incōuenienter videt̉ dn̄sꝓhibuiſſe ſollicitudinē victus ⁊ veſtitutus. ¶ Pre. nullus actus virtutis ē ꝓhibēdus. ſꝫ iudiciū eſt actus iuſticie. ẜm illud pͣs. Quouſqꝫ iuſticia nō ꝯuertat̉ in iudiciūergo incōuenienter videtur dn̄s iudiciū ꝓbibuiſſe. et itavidet̉ lex noua inſufficiēter hoīem ordinaſſe circa interiores actus. ¶ Sed ꝯtra ē qḋ Augꝰ dicit in libro de ẜmonedn̄i in monte. Cōſiderandū eſt qꝛ cum dixit. q̄ audit verba mea. hoc ſatis ſignificat ſermonē iſtum dn̄i oībꝰ preceptis quibus xp̄iana vita formatur eſſe ꝑfectū. ¶ Rn̄.dd̓m ꝙ ſicut ex inducta auctoritate Auguſ. apparet. ſermo quē dn̄s in monte ꝓpoſuit totā informationē xp̄ia nevite cōtinet. in quo ꝑfecte interiores motus homīs ordinantur. Nā poſt declaratū beatitudinis finē. ⁊ cōmendata apl̓ica digitate. ꝑ quos erat doctrina euāgelica ꝓmulganda. ordinat interiores hoīs motus primo quide qͣꝫtūad ſeip̄m. ⁊ deinde qͣꝫtum ad ꝓximū. Quantū aūt ad ſeip̄m dupliciter ẜm duos interiores hoīs motus circa agēda. que ſunt volūtas de agēdis ⁊ intentio de fine vn̄ primo ordinat hoīs volūtatem ẜm diuerſa legis p̄cepta. vtſcꝫ abſtineat aliquis non ſolū ab exterioribus oꝑibus q̄ſunt ẜm ſe mala. ſꝫ etiā ab exterioribꝰ ⁊ accaſionibꝰ malorū. deinde ordinat intentionē hoīs dicens ꝙ in bonis queagimus neqꝫ queramꝰ humanā gloriam. neqꝫ mūdanasdiuitias. qd̓ eſt theſaurizare in terra. Cōſequēter aūt ordinat interiorē hoīs motū qͦ ad ꝓximū. vt .ſ. eū nō temerarie aut iniuſte iudicemꝰ aut p̄ſumptuoſe. neqꝫ tn̄ ſic ſimꝰapud ꝓximū remiſſi vt eis ſacra cōmittamus ſi ſint indigni. Ultimo aūt docet modū adimplendi euāgelicam doctrinā .ſ. implorando diuinū auxiliū ⁊ conatū apponēdoad ingrediendū ꝑ anguſtā portam ꝑfecte virtutis. ⁊ cautelā adhibēdo ne a ſeductoribꝰ corrūpamur. ⁊ ꝙ obſeruatio mādatoꝝ eius ē neceſſaria ad virtutē. nō aūt ſufficit ſola cōfeſſio fidei vel miraculoꝝ operatio vel ſolus auditꝰ.¶ Ad. j. ergo dd̓m ꝙ dominꝰ circa illa legis p̄cepta ad-
impletionē appoſuit. in quibꝰ ſcribe ⁊ phariſei nō rectumītellectū habeāt. ⁊ hoc ꝯtingebat p̄cipue circa tria p̄ceptadecalogi. Nā circa ꝓhibitionē adulterij ⁊ homicidij eſtimabāt ſolū exteriorem actu ꝓhiberi. non aūt interioremappetitū. qd̓ magis credebāt circa homicidiū ⁊ adulteriūqͣꝫ circa furtū vel falſum teſtimoniū qꝛ motus ire ī homicidiū tendēs ⁊ cōcupiſcētie motus tēdens in adulteriū.vident̉ aliqͣliter nobis a natura ineſſe. nō aūt appetitꝰ iurandi vel falſum teſtimoniū dicēdi. Circa ꝑiurium verohabebāt falſum ītellectū credētes ꝑiuriū quidē eſſe peccatū. iuramentū aūt ꝑ ſe eſſe appetendū ⁊ frequētandū. qꝛvidet̉ ad dei reuerentiā ꝑtinere. ⁊ ideo dn̄s oſtendit iuramentū non eē appetēdū tanqͣꝫ bonū. ſꝫ melius eſſe abſqꝫiuramēto loqui niſi neceſſitas cogat. ¶ Ad. ij. dd̓m ꝙ circa iudicialia p̄cepta dupliciter ſcribe ⁊ phariſei errabantPrimo quidē qꝛ q̄dā q̄ in lege Moyſi erāt tradita tanqͣꝫꝑmiſſiōes eſtimabāt eē ꝑ ſe iuſta .ſ. repudiū vxoris. ⁊ vſuras acciꝑe ab extraneiſ. ⁊ iō dn̄s ꝓhibuit vxoris repudiūMat. v. ⁊ vſurarū acceptioneꝫ Luc̄. vj. dicēs. Date mutuū nihil inde ſperātes. Alio mō errabāt credētes quedāq̄ ex vetus inſtituerat faciēda ꝓpter iuſticiā eſſe exequenda ex appetitu vindicte vel ex cupiditate tēporaliū rerumvel ex odio inimicoꝝ. ⁊ hoc in tribꝰ p̄ceptis. Appetituꝫ enīvindicte credebāt eſſe licitum ꝓpter p̄ceptum datū de pena talionis. qd̓ quidem fuit datum vt iuſticia ſeruaretur.non vt homo vindictam q̄reret. ⁊ ideo dn̄s ad hoc remouendū docet animū hoīs ſic debere eſſe p̄paratum vt ſi neceſſe ſit etiā paratus ſit plura ſuſtinere. Motū aūt cupiditatis eſti mabāt eſſe licitū ꝓpter precepta iudici alia. ī quibus mādabatur reſtitutio rei ablate fieri etiam cū aliquaadditione. vt ſupra dictuꝫ eſt. et hoc quidē lex mandauitꝓpter iuſticiā obſeruandā. nō vt daret cupiditati locū. etideo dominus docet vt ex cupiditate noſtra nō repetamꝰ.ſꝫ ſimus parati ſi neceſſe fuerit etiā ampliora dare. Motum vero odij credebant eſſe licitū ꝓpter p̄cepta legis data de hoſtium interfectione. qd̓ quidem lex ſtatuit ꝓpteriuſticiam implendā. vt ſupra dictuꝫ eſt. non ꝓpter odiaexſaturanda. ⁊ ideo dominus docet vt ad mimicos dileectionem habeamus ⁊ parati ſimus ſi neceſſe fuerit etiaꝫbenefacere. hec enim p̄cepta ẜm p̄parationem animi ſuntaccipienda. vt Augꝰ exponit. ¶ Ad. iij. dd̓m ꝙ preceptamoralia omnino in noua lege remanere debebant. qꝛ ẜmſe ꝑtinent ad rationem virtutis. precepta autem iudicialia non remanebant ex neceſſitate ẜm modum quem lexdeterminauit. ſed relinquebatur arbitrio hominū vtꝝ ſicvel aliter eſſet determinandū. ⁊ ideo cōuenienter dominꝰcirca hec duo genera preceptorum nos ordinauit. Preceptorum auteꝫ cerimonialium obſeruatio totaliter per reiimpletionem tollebatur. ⁊ ideo circa huiuſmodi p̄ceptain illa cōmuni doctrina nihil ordinauit. Oſtendit tamēalibi ꝙ totus corꝑalis cultus qui erat determinatus in lege erat in ſpūalem cōmutandus. vt patet Ioh. iiij. vbi dirit. Uenit hora quando neqꝫ in monte hoc neqꝫ in hieroſolymīs adorabitis patreꝫ. ſed veri adoratores adorabūtpatrem in ſpiritu ⁊ veritate. ¶ Ad. iiij. dd̓m ꝙ omnesres mundane ad tria reducūtur .ſ. ad honores. diuitias.⁊ delicias. ẜm illud. j. Ioh. ij. Omne quod eſt in mūdoconcupiſcentia carnis eſt. quod ꝑtinet ad delicias carnis⁊ concupiſcentia oculoruꝫ. quod pertinet ad diuicias. etſuperbia vite. quod pertinet ad ambitum glorie ⁊ honoris. Suꝑfluas auteꝫ carnis delicias lex non ꝓmiſit. ſedmagis ꝓhibuit repromiſit autem celſitudinem honoris
C 2