QueſtioCIIII
magis ſūt figuralia qͣꝫ iudicialia alijs ppl̓is tradita. ſicutetiā bella ⁊ geſta illius populi exponūt̉ myſtice. nō autēbella vel geſta aſſyrioꝝ vel romanoꝝ qͣꝫuis longe clarioraẜm hoīes fuerint. ¶ Ad iij. dd̓m ꝙ ordo ad ꝓximū ī populo illo ẜm ſe ꝯſideratꝰ paruiꝰ erat rōni. ſꝫ ẜm ꝙ referebat̉ ad cultū dei ſuꝑabat rōneꝫ. ⁊ ex hac ꝑte erat figural̓.Ad tertiuꝫ ſic proceditur.Uidet̉ ꝙ p̄cepta iudicialia veteris legis ꝑpetuā obligationem habeāt. Precepta enī iudicialia ꝑtinēt ad virtuteꝫiuſticie. nā iudiciū dicit̉ iuſticie executio. iuſticia aūt ē ꝑpetua ⁊ īmortalis. vt d̓r Sap̄. j. ergo obligatio p̄ceptorūiudicialiū eſt ꝑpetua. ¶ Pre. inſtitutio diuina ē ſtabilior qͣꝫ inſtitutio humana. ſꝫ p̄cepta iudicialia humanarūlegū habent ꝑpetuam obligationē. ergo multo magis p̄cepta iudicialia legis diuine. ¶ Pre. Apl̓s dicit ad Hebre. vij. ꝙ reprobatio fit p̄cedentis mādati ꝓpter infirmitatem ip̄ius ⁊ iuutilitatē. qd̓ quidē verū ē de mādato cerimoniali. qd̓ nō poterat facere ꝑfectū iuxta ꝯſcientiā ſeruientē ſolūmodo in cibis ⁊ in potibꝰ ⁊ varijs baptiſmatibus ⁊ iuſticijs carnis. vt Apl̓s dicit ad Hebre. ix. ſed pͥcepta iudicialia erāt vtilia ⁊ efficacia ad id ad qd̓ ordinabāt̉ .ſ. ad iuſticiā ⁊ equitateꝫ īter hoīes ꝯſtituendaꝫ. ergop̄cepta iudicialia veteris legis nō reprobant̉. ſꝫ adhuc eſficaciā habēt. ¶ Sed ꝯtra ē qd̓ Apl̓us dicit ad Hebre.vij. ꝙ trāſlato ſacerdotio neceſſe ē vt legis trāſlatio fiat. ſꝫſacerdotiū ē tranſlatū ab Aaron ad xp̄m. ergo etiā et totalex ē trā ſlata. nō ergo iudicialia p̄cepta adhuc obligationem habēt ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ iudicialia p̄cepta non habuerunt ꝑpetuā obligationem. ſꝫ ſunt euacuata ꝑ aduentuꝫxp̄i. aliter tn̄ qͣꝫ cerimonialia. nā cerimonialia adeo ſunteuacuata vt non ſolū ſint mortua. ſꝫ etiā mortifera obſeruantibꝰ poſt xp̄m. maxime poſt euangeliū diuulgatū. p̄cepta aūt iudicialia ſunt quidē mortua. qꝛ nō habēt vimobligādi. non tn̄ ſunt mortifera. qꝛ ſi quis princeps ordinaret in regno ſuo illa iudicialia obſeruari non peccaret.niſi forte hoc modo obſeruarent̉ vel obſeruari mādarent̉tanqͣꝫ habētia vim obligādi ex veteris legis inſtitutionetalis enī intentio obſeruādi eſſet mortifera. ⁊ huius differentie ratio pōt accipi ex p̄miſſis. Dictū eſt enī ꝙ p̄ceptacerimonialia ſunt figuralia primo et ꝑ ſe tanqͣꝫ inſtitutaprincipaliter ad figurandū xp̄i myſteria vt futura. ⁊ ideoipſa obſeruatio eoꝝ p̄iudicat fidei veritati. ẜm quā confitemur illa myſteria iā eſſe cōpleta. Precepta aūt iudicialia nō ſunt inſtituta ad figurandū. ſꝫ ad diſponendū ſtatūilliꝰ populi qui ordinabat̉ ad xp̄m. ⁊ ideo mutato ſtatu illius populi xp̄o iam veniēte iudicialia p̄cepta obligationem amiſerunt. Lex enī fuit pedagogus ducens ad xp̄m.vt d̓r ad Gal̓. iij. qꝛ tn̄ hmōi iudicialia p̄cepta nō ordinātur ad figurandū. ſed ad aliquid fienduꝫ. ipſa eoꝝ obſeruatio abſolutē nō preiudicat fidei veritati. ſed intētio obſeruandi tanqͣꝫ ex obligatiōe legis p̄iudicat veritati fideiqꝛ ꝑ hoc haberet̉ ꝙ ſtatꝰ prioris populi adhuc duraret. etꝙ chriſtꝰ nōdū veniſſet. ¶ Ad. j. gͦ dd̓m ꝙ iuſticia quidēꝑpetuo ē obſeruanda. ſꝫ determinatio eoꝝ q̄ ſūt iuſta ẜminſiitutionē humanā vel diuinā oportet ꝙ variet̉ ẜm diuerſum hoīuꝫ ſtatum. Ad. ij. dd̓m ꝙ precepta iudiciatia ab hoībꝰ inſtituta habēt ꝑpetuā obligationē manenteillo ſtatu regiminis. ſꝫ ſi ciuitas vel gēs ad aliud regimēdeueniat oportet leges mutari. non enī eēdē leges ꝯueniunt in democratia que ē poteſtas populi. ⁊ in obligarchiaq̄ eſt poteſtas diuitū. vt patꝫ ꝑ philoſophū ī ſua politica.
⁊ ideo etiā mutato ſtatu illius populi oportuit p̄cepta iudicialia mutari. ¶ Ad. iij. dd̓m ꝙ illa precepta iudicialiadiſponebāt populū ad iuſticiā ⁊ equitatē ẜm ꝙ cōueniebat illi ſtatui. ſꝫ poſt xp̄m ſtatū illius populi oportuit mutari vt iam in xp̄o nō eſſet diſcretio gentilis ⁊ iudei ſicutantea erat. ⁊ ꝓpter hoc oportuit etiaꝫ precepta iudicialiamutari.Ad quartum ſic ꝓceditur.Uidet̉ ꝙ p̄cepta iudicialia non ponint habere aliquamcertā diuiſionē. Precepta enī iudicialia ordināt hoīes adinuicē. ſꝫ ea que inter hoīes ordinari oportet in vſum eoꝝveniētia non cadunt ſub certa diſtinctione cuꝫ ſint infinita. ergo p̄cepta iudicialia non poſſunt habere certā diſtinctionem ¶ Pre. precepta iudicialia ſunt determinatiōesmoraliū. ſed moralia p̄cepta nō vidēt̉ habere aliquam diſtinctionē niſi ẜm ꝙ reducunt̉ ad precepta decalogi. ergoprecepta iudicialia nō habēt aliquā certam diſtinctionē.¶ Pre. precepta cerimonialia qꝛ certā diſtinctionē habēteoꝝ diſtinctio ī lege īnuit̉ dum quedam vocantur ſacrificia. quedam obſeruātie. ſed nulla diſtinctio īnuitur in lege p̄ceptoꝝ iudicialiū. ergo videt̉ ꝙ non habeant certā diſtinctionem ¶ Sed cōtra. vbi eſt ordo oportet ꝙ ſit diſtinctio. ſꝫ rō ordinis maxīe ꝑtinet ad p̄cepta iudicialia ꝑq̄ populus ille ordinabat̉. ergo maxime debēt habere diſtinctionē certā. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ cū lex ſit quaſi q̄daꝫ arshumane vite inſtituēde vel ordinādē. ſicut in vnaquaqꝫarte ē certa diſtinctio regularū artis. ita oportet in qualibet lege eē certā diſtinctionem p̄ceptoꝝ. aliter enim ipſacōfuſio vtilitatem legis auferret. ⁊ ideo dd̓m ē ꝙ p̄ceptaiudicialia veteris legis ꝑ que hoīes ad inuicē ordinabantur diſtinctionem habēt ẜm diſtinctionē ordinatiōis humane. Quadruplex aūt ordo in aliquo populo inueniripoteſt. Unus quidē principum populi ad ſubditos. aliꝰautem ſubditoꝝ ad inuicem. tertius autē eoꝝ qui ſunt d̓populo ad extraneos. quartus aūt ad domeſticos. ſicut patris ad filium. vxoris ad virū. ⁊ domini ad ſeruum. ⁊ ẜmiſtos quattuor ordines diſtingui poſſunt precepta iudicialia veteris legis. Dātur aūt quedam p̄cepta de inſtitutione principū ⁊ officio eoꝝ. ⁊ de reuerētia eis exhibenda. ⁊ hec eſt vna ꝑs iudicialium p̄ceptoꝝ Dant̉ etiā quedam precepta ꝑtinentia ad cōciues ad inuicē. puta circaemptiones ⁊ venditiones ⁊ iudicia ⁊ penas. ⁊ hec eſt ſcd̓aꝑs iudicialiū preceptoꝝ. Dant̉ etiā quedam precepta ꝑtinentia ad extraneos. puta de bellis ꝯtra hoſtes. ⁊ de ſuſceptione peregrinoꝝ ⁊ aduenaꝝ. ⁊ hec ē tertia ꝑs iudicialiūprecepceꝝ Dant̉ etiā in lege quedā precepta ꝑtinētia addomeſticā ꝯuerſationē. ſicut de ſeruis ⁊ vxoribus ⁊ filijset hec eſt quarta pars iudicialiū preceptoꝝ. ¶ Ad. j. ergodd̓m ꝙ ea que ꝑtinent ad ordinationem hominum ad inuicem ſunt quideꝫ numero infinita. ſed tamen reduci poſſunt ad aliqua certa ẜm differentiaꝫ ordinationis humane. vt dictum eſt. ¶ Ad. ij. dd̓m ꝙ precepta decalogi ſūtprima in genere moralium. vt ſupra dictuꝫ eſt. ⁊ ideo cōuenienter alia precepta moralia ẜm ea diſtinguuutur. ſedprecepta iudicialia ⁊ cerimonialia habent aliam rationēobligationis. non quidem ex ratione naturali. ſed ex ſolainſtitutione. ⁊ ideo diſtinctionis eoruꝫ alia ē ratio. ¶ Adiij. dd̓m ꝙ ex ipſis rebus que per precepta iudicialia ordinant̉ in lege īnuit lex diſtinctionē iudicialiū p̄ceptoꝝ.¶ Queſtio. CV.