QueſtioCII

myſteriū chriſti. Oportet aūt eſſe aliquid determinatumid per qd̓ aliquid figurari debet vt .ſ. eius aliquam ſimitudinem rep̄ſentet. ⁊ ideo oportuit aliqua ſpecialia obſeruari in his que pertinent ad cultum dei. ¶ Ad. j. gͦ dd̓mꝙ cultus dei duo reſpicit .ſ. deum qui colitur ⁊ hominescolentes. ipſe igitur deus qui colitur nullo corporali lococlauditur. vnde ꝓpter ipſum non oportuit ſpeciale tabernaculum fieri aut templum. ſed homines ipſum colētescorporales ſunt. ⁊ ꝓpter eos oportuit ſpeciale tabernaculūvel templum inſtitui ad cultū dei ꝓpter duo. Primo quidem ad huiuſmodi locum cōuenientes cum hac cogitation ꝙ deputarentur ad colendum deū cum maiori reuerentia accederent. Secūdo vt ꝑ diſpoſitionem talis templi vel tabernaculi ſignificarentur aliqua ꝑtinentia ad excellentiam diuinitatis vel humanitatis chriſti. ⁊ hoc eſtqd̓ Salomon dicit. iij. Reg. viij. Si celum ⁊ celi celorum te capere non poſſunt. qͣꝫto magis domus hec quamedificaui tibi. ⁊ poſtea ſubdit. Sint oculi tui aꝑti ſuperdomum hanc de qua dixiſti. Exit nomen meum ibi vt exaudias dep̄cationem ſerui tui ⁊ populi tui iſrael. Ex quopatet ꝙ domus ſanctuarij non eſt inſtituta ad hoc ꝙ deūcapiat quaſi localiter in habitantem. ſed ad hoc ꝙ nomendei inhabitet ibi. id eſt. vt noticia dei ibi manifeſtetur peraliqua que ibi fiebant vel dicebantur. ⁊ ꝙ ꝓpter reuerentiam loci orationes ficrent ibi magis exaudibiles ex deuotione orantium. Ad. ij. dd̓m ꝙ ſtatus veteris legis nōfuit īmutatꝰ ante chriſtum qͣꝫtum ad impletionem legisque facta eſt ſolum ꝑ chriſtum. eſt tamen īmutatus qͣꝫtūad cōditionem populi qui erat ſub lege. nam primo populus fuit in deſerto non habens certam manſionē. poſtmodum autem habuerunt varia beſſa cum finitimis gētibus. Ultimo autem tempore Dauid regis ⁊ Salomonis populus ille habuit quietiſſimum ſtatum. ⁊ tunc primo edificatum fuit templum ī loco quem deſignaueratAbraam ex diuina demonſtratione ad imolandum. Dicitur enim Gen̄. xx. ꝙ dominus mandauit Abraē vt ofſferret filium ſuum in holocauſtum ſuper vnuꝫ montiū quēmon ſtrauero tibi. ⁊ poſtea dicit ꝙ appellauit nomen illiꝰloci dominus videt. quaſi ẜm dei prouiſioneꝫ eſſet locusille electus ad cultum diuinum. ꝓpter quod dicit̉ Deutero. xij. Ad locum quem elegerit dominꝰ deus veſter veniētis ⁊ offeretis holocauſta ⁊ victimas veſtras. Locꝰ autem ille deſignari non debuit per edificationē templi ante tempus predictum ꝓpter tres ratiōes quas rabi Moyſes aſſignat. Prima ē ne gentes appropriarent ſibi locuꝫillum. Secūda eſt ne gentes ipſuꝫ deſtruerent. Tertia veto ratio eſt ne quelibet tribus vellet habere locum illumin ſorte ſua. ⁊ ꝓpter hoc orirētur lites ⁊ iurgia. ⁊ ideo nonfuit edificatum templum donec haberent regem ꝑ quepoſſet huiuſmodi iurgium compeſci. antea vero adcultudei erat ordinatum tabernaculum portatile per diuerſa loca quaſi nōdum exiſtente determinato loco diuini cultus⁊ hec eſt ratio litteralis diuerſitatis tabernaculi ⁊ templiRatio auteꝫ figuralis eſſe poteſt. quia per hec duo ſignificatur duplex ſtatus. Per tabernaculum enim quod ēmutabile ſignificatur ſtatꝰ p̄ſentis vite mutabilis. Pertemplum vero qd̓ erat fixum ⁊ ſtans ſignificatur ſtatusfuture vite que omnino īmutabilis eſt. ⁊ ꝓpter hoc ī edificatione templi dicitur ꝙ non eſt auditus ſonitus mallei vel ſecuris ad ſignificandum ꝙ omnis perturbatiōistumultus longe erit a ſtatu futuro. Uel per tabernaculuꝫſignificatur ſtatus veteris legis. Per templum autem a

Salomone conſtructum ſtatus noue legis. vnde ad cōſtructionē tabernaculi ſoli iudei ſunt operati. ad edificationē vero tēpli cooperati ſunt etiaꝫ gentiles .ſ. thyri ⁊ ſidonij. ¶ Ad. iij. dd̓m ꝙ ratio vnitatis templi vl̓ tabernaculi p̄t eſſe ⁊ lr̄alis ⁊ figuralis. Litteralis qͥdē eſt rō ad excluſionē idolatrie. quia gentiles diuerſis dijs diuerſa tēpla cōſtituebant. ⁊ ideo vt firmaretur in animis hoīuꝫ fides vnitatis diuine. voluit deus vt in vno loco tm̄ ſibi ſacrificiū offerretur. ⁊ iterū vt per hoc oſtenderet ꝙ corporalis cultus non ꝓpter ſe erat acceptus ei. ⁊ ideo cōpeſcebāt̉ne paſſim ⁊ vbiqꝫ ſacrificia offerrent. ſed cultus noue legis in cuius ſacrificio ſpiritualis gratia cōtinetur. eſt ẜmſe deo acceptus. ⁊ ideo multiplicatio altariū et templorūacceptatur in noua lege. qͣꝫtum vero ad ea que ꝑtinebātad ſpiritualem cultum dei. qui cōſiſtit in doctrina legis ⁊ꝓphetaꝝ. erant etiam in veteri lege diuerſa loca deputarain quibus ꝯueniebant ad laudem dei que dicebanturꝭ ſynagoge. ſicut ⁊ nunc dicūtur eccleſie in quibus populuschriſtianus ad laudeꝫ dei cōgregatur. ⁊ ſic eccleſia noſtraſuccedit in locum ⁊ templi ⁊ ſynagoge. quia ipſum ſacrificium eccleſie ſpirituale ē. vnde non diſtinguitur apudnos locus ſacrificij a loco doctrine. Ratio autem figuralis eſſe poteſt. quia ꝑ hoc ſignificabatur vnitas eccl̓ie velmilitantis vel triumphātis. ¶ Ad. iiij dd̓m ꝙ ſicut ī vnitate templi vel tabernaculi repreſentabatur vnitas dei vl̓vnitas eccleſie. ita etiam in diſtinctione tabernaculi vel tēpli repreſentabatur diſtinctio eorum que deo ſunt ſubiecta. ex quibus in dei venerationem cōſurgimus. Diſtinguebatur autem tabernaculum in duas partes. in vnaꝫque vocabatur ſancta ſanctorum. que erat occidētalis. etaliam que vocabatur ſancta que erat ad orientem. ⁊ iteꝝante tabernaculum erat atrium. Hec igitur diſtinctio duplicet rationem. vnam quidem ẜm ꝙ tabernaculū ordinatur ad cultū dei. ſic enī diuerſe ꝑtes mūdi in diſtinctione tabernaculi figurātur. naꝫ pars illa que ſancta ſanctorum dicitur figurabat ſeculum altius qd̓ eſt ſpiritualiuꝫſubſtātiaruꝫ. Pars vero illa que dicitur ſancta exprimebat mundum corporalem. ⁊ ideo ſancta a ſanctis ſanctoꝝdiſtinguebat̉ quodā velo qd̓ qͣttuor coloribꝰ erat diſtinctū ꝑ qͦs qͣttuor elemēta deſignāt̉ ſcꝫ byſſo ꝑ qd̓ deſignat̉terra qꝛ byſſus .i. linū de terra naſcit̉. purpura per quā ſignificatur aqua. fiebat enim purpureus color ex quibuſdam conchis que inueniuntur in mari. Hyacintho ꝑ quēſignificatur aer. quia habet aereum colorem. et cocco bistincto per quem deſignatur iguis. et hoc ideo. quia materia quattuor elementorum ē impedimentū ꝑ qd̓ velāturnobis incorporales ſubſtātie. et ideo in interius rabernaculum .i. ī ſancta ſanctoꝝ ſolus ſummꝰ ſacerdos et ſemelin anno introibat. vt deſignaretur ꝙ hec finalis perfectiohominis ē vt ad illud ſeculum introducatur. in tabernaculum vero exterius. id ē. in ſancta introibant ſacerdotesquotidie. non autem populus qui ſolum ad atrium accedebat. quia ipſa corporalia populus ꝑcipere poteſt. ad īteriores autem eorum rationes ſoli ſacerdotes ꝑ conſiderationem attingere poſſunt. Ecd̓m vero rationem figuralem per exterius tabernaculum qd̓ dicitur ſancta ſignificatur ſtatus veteris legis. vt Apoſtolus dicit ad Hebre.ix. quia ad illud tabernaculum ſemper introibant ſacerdotes ſacrificiorum officia cōſūmantes. Per interius verotabernaculum quod dicitur ſancta ſanctorum ſignificat̉vel celeſtis gloria. vel etiam ſtatus ſpūalis noue legis quieſt quedam inchoatio future glorie in quem ſtatum nos