QueſtioC

ꝑ metum pene. vt dicitur in. x. ethi. Nam illud propriᵉcadit ſub precepto legis pro quo pena legis infligitur.ad inſtituendum autem penam aliter ſe habet lex diuina⁊ aliter lex humana. Non enim pena legis infligitur niſipro illis de quibus legiſlator habet iudicare. quia ex iudicio lex punit. homo auteꝫ qui eſt legi ſlator humane nonhabet iudicare niſi de exterioribꝰ actibus. qꝛ homīes vident ea que parēt. vt dicitur. jͣ. Reg. vj. ſed ſolius dei quiē lator legis diuine eſt iudicare de interioribꝰ motibꝰ voluntatū. ẜm illud pͣs. Scrutans corda ⁊ renes deus. ẜmhoc igit̉ dd̓m eſt ꝙ modus virtutis qͣꝫtum ad aliquid reſpicit̉ a lege humana ⁊ diuina. qͣꝫtum ad aliquid auteꝫ alege diuina. ſed non a lege humana. qͣꝫtuꝫ ad aliquid vero nec a lege humana. nec a lege diuina. Modus enimvirtutis in tribus ꝯſiſtit ẜm philoſophū in. ij. ethi. quorum primur ē ſi aliquis oꝑetur ſciens. hoc autem diiudicatur ⁊ a lege diuina ⁊ a lege humana. qd̓ enim aliquisfacit ignorans ꝑ accidens facit. vnde ẜm ignorantiā aliqua diiudicantur ad penam vel veniam tam ẜm legē humanam qͣꝫ ẜm legem diuinam. Secunduꝫ autem eſt vtaliquis operetur volens vel eligens. ⁊ ꝓptet hoc ē ligensin quo importat̉ duplex motus interior .ſ. voluntatis ⁊ intentionis. de quibus ſupra dictum eſt. ⁊ iſta duo non diiudicat lex humana. ſed ſolum lex diuina. Lex enī humana non punit eum qui vult occidere ⁊ non occidit. punitautem eū lex diuina. ẜm illud Mat. v. Qui iraſcitur fratri ſuo reus erit iudicio. Tertiū autem vt firme ⁊ īmobiliter habeat ⁊ operetur. ⁊ iſta firmitas ꝓprie ꝑtinet ad habitum. vt ſcꝫ aliquis ex habitu radicato oꝑetur. ⁊ qͣꝫtumad hoc modus virtutis non cadit ſub precepto neqꝫ legisdiuine neqꝫ legis humane. neqꝫ enī ab homine neqꝫ a deopunitur tanqͣꝫ p̄cepti tranſgreſſor qui debituꝫ parentibꝰhonorem impendit. qͣꝫuis non habeat habitum pietatis¶ Ad. jͣ. ergo dd̓m ꝙ modus faciendi actum iuſticie quicadit ſub p̄cepto. eſt vt fiat aliquid ẜm ordinem iuris. nōautem ꝙ fiat ex habitu iuſticie. ¶ Ad. ij. dd̓m ꝙ intētiolegiſlatoris eſt de duobus. de vno quidem ad quod intendit per precepta legis inducere. ⁊ hoc ē virtus. Aliud autem eſt de quo intendit preceptum ferre. ⁊ hoc eſt qd̓ ducit vel diſponit ad virtuteꝫ .ſ. actus virtutis. Non enimidem eſt finis precepti. ⁊ id d̓ quo preceptum datur. ſicutneqꝫ in his rebꝰ idē eſt finis et qd̓ ē ad finem. ¶ Ad. iij.dd̓m ꝙ operari ſine triſiicia opus virtutis cadit ſub p̄cepto legis diuine. qꝛ quicunqꝫ cum triſticia operatur nonvolēs operatur. ſed delectabiliter operari ſiue cum leticiavel hilaritate. quodā modo cadit ſub p̄cepto. ſcꝫ ẜm ꝙ ſequitur delectatio ex dilectione dei et ꝓximi. que cadit ſubprecepto. cum amor ſit cauſa delectationis. ⁊ quodāmodo non ẜm ꝙ delectatio conſequitur habitum. Delectatio enī operis eſt ſignum habitus generati. vt dicit̉ in. ij.ethi. Poteſt enī aliquis actus eſſe delectabilis vl̓ ꝓpter finem. vel ꝓpter ꝯuenientiam habitus.Ad decimuꝫ ſic ꝓceditur.Uidet̉ ꝙ modus charitatis cadat ſub p̄cepto diuine legis. Dicit̉ enī Mat. xix. Si vis ad vitā ingredi ſerua mādata. ex quo videt̉ ꝙ obſeruatio mandatoꝝ ſufficiat ad introduceendū ad vitā. ſed oꝑa bona non ſufficiūt ad ītroducendum in vitā niſi excharitate fiant. Dicit̉ enī. jͣ. adCoꝝ. xiij. Si diſtribuero in cibos paupeꝝ oēs facultatesmieas. ⁊ ſi tradidero corpus meū ita vt ardeā. charitatemautem non habaero nihil mihi ꝓdeſt. ergo modus chari

tatis eſt in p̄cepto. ¶ Pre. ad modū charitatis ꝓprie ꝑtinet vt omnia fiāt ꝓpter deum. ſed iſtud cadit ſub p̄ceptoDicit enī Apl̓s. jͣ. ad Coꝝ. x. Oīa in gloriar dei facite. ergo modus charitatis cadit ſub p̄cepto ¶ Pre. ſi moduscharitatis non cadat ſub precepto. ergo aliquis poteſt implere precepta legis non habēs charitateꝫ. ſed qd̓ poteſtfieri ſine charitate poteſt fieri ſine gratia que ſemꝑ adiuncta eſt charitati. ergo aliquis poteſt implere precepta legis ſine gratia. hoc autem eſt pelagiam erroris. vt patetper Auguſ. in li. de hereſibus. ergo modus charitatis eſtin precepto. ¶ Sed contra eſt. quia quicunqꝫ non ſeruatpreceptum peccat mortaliter. ſi igitur modus charitatiscadat ſub precepto. ſequetur ꝙ quicunqꝫ operatur aliqͦo⁊ non ex charitate peccet mortaliter. ſed quicunqꝫ non habet charitatem operatur non ex charitate. ergo ſequeturꝙ quicunqꝫ non habet charitatem peccet mortaliter inomni opere quod facit qͣꝫtumcunqꝫ ſit de genere bonoꝝquod eſt incōueniens. ¶ Rn̄. dicendum ꝙ circa hoc fuerunt contrarie opiniones Quidam enim dixerunt abſolute modum charitatis eſſe ſub precepto. nec eſt impoſſibile obſeruare hoc preceptum charitateꝫ non habenti. qꝛpoteſt diſponere ad hoc ꝙ charitas ei infundatur a deo.nec quandocūqꝫ aliquis non habens charitatem facit aliquid de genere bonorum peccat mortaliter. quia hoc eſtpreceptum affirmatiuū vt ex charitate operetur. ⁊ nō obligat ad ſemper. ſed pro tempore illo quo aliquis habetcharitarem. Alij vero dixerunt ꝙ omnino modus charitatis non cadit ſub precepto. Utriqꝫ autem qͣꝫtuꝫ ad aliquid verum dixerunt. Actus enī charitatis dupliciter cōſiderari p̄t. Uno mō ẜm ꝙ eſt quidam actus per ſe. et hocmodo cadit ſub precepto legis quod de hoc ſpecialiter datur. ſcꝫ Diliges dominū deum tuuꝫ. ⁊ diliges proximūtuum. ⁊ qͣꝫtum ad hoc primi verum dixerunt. Non enimeſt impoſſibile hoc preceptum obſeruare qd̓ eſt de actucharitatis. quia homo poteſt ſe diſponere ad charitatemhabendam. et quando habuerit eam poteſt ea vti. Aliomodo poteſt conſiderari actus charitatis ẜm ꝙ eſt modꝰactuum aliarum virtutum. hoc eſt ẜm ꝙ actus aliarumvirtutum ordinantur ad charitatem que eſt finis precepti. vt dicitur. jͣ. ad Timo. j. Dictum eſt enim ſupra ꝙ ītentio finis eſt quidam modus formalis ſuperioris ordinis actus ordinati in finem. ⁊ hoc modo veruꝫ eſt quodſecundo dixerunt ꝙ modus charitatis non cadit ſub precepto. hoc eſt dictū ꝙ in hoc precepto Honora patrem. nōincluditur ꝙ honoretur pater ex charitate. ſed ſolum ꝙhonoret̉ pater. vn̄ qͥ honorat patrē. lꝫ nō habeat charitatenō efficit̉ trāſgreſſor huiꝰ p̄cepti. ⁊ ſi ſit tranſgreſſor huiꝰp̄cepti qd̓ eſt d̓ actu charitatis. ꝓpter quā tranſgreſſionēmeretur penam. ¶ Ad. j. ergo dicendum ꝙ dominus nōdixit. Si vis ad vitam ingredi ſerua vnum mandatum.ſed ſerua omnia mandata. inter que etiam continet̉ mandatum de dilectione dei ⁊ proximi. ¶ Ad. ij. dicendū ꝙſub precepto charitatis cōtinetur vt diligatur deus ex toto corde. ad quod pertinet vt omnia referantur in deumideo preceptum charitatis implere homo non poteſt niſietiam omnia referantur in deum. Sic ergo qui honoratparentes tenetur ex charitate honorare non ex vi huiusp̄cepti quod eſt honorare parentes. ſꝫ ex vi huius p̄ceptiDiliges dominū deū tuuꝫ ex toto corde tuo. Et cum iſtaſint duo precepta affirmatiua non obligantia ad ſemper.poſſunt ꝓ diuerſis tēporibus obligare. ⁊ ita poteſt cōtingere ꝙ aliquis implens p̄ceptuꝫ de honoratiōe parētū nō