QueſtioC

tūc trāſgrediatur p̄ceptum de omiſſione modi charitatisAd. iij. dd̓m ꝙ obſeruare oīa p̄cepta legis homo nonpoteſt niſi impleat p̄ceptum charitatis. quod non fit ſinegratia. ⁊ ideo impoſſibile ē ꝙ Pelagius dixit hoīem implere legem ſine gratia.Ad vndecimuꝫ ſic ꝓcedit̉Uidet̉ ꝙ īconueniēter diſtinguāt̉ alia moralia p̄cepta legis p̄ter decalogū. Quia vt dn̄s dicit Mat. xxij. In duobus p̄ceptis charitatis depēdet oīs lex ⁊ ꝓphete. ſed hecduo p̄cepta explicāt̉ ꝑ dece p̄cepta decalogi. gͦ nō oportetalia precepta moralia tradere. ¶ Pre. precepta moraliaa iudicialibꝰ ⁊ cerimonialibus diſtinguunt̉. vt dictū eſt.ſꝫ determinationes cōmuniū preceptoꝝ moraliū ꝑtinētad iudicialia ⁊ cerimonialia precepta. cōmunia aūt precepta moraliaſub decalogo ꝯtinentur. vel etiā decalogo preſupponūtur. vt dictū ē. ergo incōueniēter tradūtur alia p̄cepta moralia p̄ter decalogum. ¶ Pre. precepta moralia ſunt d̓ actibus omniū virtutū. vt ſupra dictū eſt. ſicutigitur in lege ponūtur precepta moralia p̄ter decalogumꝑtinentia ad latriam. liberalitatem. ⁊ miſericordiā. et caſtitatem. ita etiā deberent poni aliqua precepta ꝑtinentiaad alias virtutes. puta ad fortitudinē. ſobrietatem. ⁊ aliahuiuſmodi. qd̓ tamen non īuenitur. non ergo cōuenienter diſtinguūtur in lege alia precepta moralia preter decalogum ¶ Sed cōtra eſt qd̓ in pͣs dicitur. Lex domini immaculata cōuertens animas. ſed ꝑ alia etiā moralia quedecalogo ſuꝑaddunt̉ homo cōſeruatur abſqꝫ macula peccati. ⁊ anima eius ad deum cōuertitur. ergo ad legem ꝑtinebat etiam alia p̄cepta moralia tradere. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙſicut ex dictis patet. precepta iudicialia ⁊ cerimonialia exſola inſtitutione vim habent. quia anteqͣꝫ inſtituerenturnon videbatur differre vtrum ſic vel aliter fierent. ſed precepta moralia ex ipſo dictamine naturalis rationis efficatiam habent. etiam ſi nunqͣꝫ in lege ſtatuantur. Hoꝝ autem triplex eſt gradus. nam quedaꝫ ſunt cōmuniſſima etadeo manifeſta ꝙ editione nō indigent. ſicut mandata dedilectione dei ⁊ ꝓximi ⁊ alia huiuſmodi. vt ſupra dictuꝫeſt. que ſunt quaſi fines preceptoꝝ vnde in eis nullus poteſt errare ẜm iudicium rationis. Quedam vero ſūt magis determinata quoꝝ rationem ſtatim quilibet popularis poteſt de facili etiam videre. et tamen quia in paucioribus circa huiuſmodi cōtingit iudicium humanū ꝑuerti. huiuſmodi editione indigent. ⁊ hec ſunt precepta decalogi. Quedam vero ſunt quorum ratio non ē adeo cuilibet manifeſta. ſed ſolum ſapientibus. ⁊ iſta ſunt preceptamoralia ſuperaddita decalogo tradita a deo ppl̓o ꝑ Moyſen et Aaron. ſed quia ea que ſunt manifeſta ſunt principia cognoſcendi eorum que non ſunt manifeſta. alia precepta moralia ſuperaddita decalogo reducuntur ad precepta decalogi per modum cuiuſdā additionis ad ipſa. Nāin primo precepto decalogi ꝓhibetur cultus alienoꝝ deorum. cui ſuperaddūtur alia precepta prohibita eorū queordinantur in cultum idolorum. ſicut habetur Deutero.viij. Non inueniatur in te qui luſtret filiuꝫ ſuum. aut filiam ſuam ducens per ignem. nec ſit maleficus atqꝫ incātator. nec phitones conſulat. neqꝫ diuinos. ⁊ q̄rat a mortuis veritatem. Secundum autem preceptum probibetperiurium. ſuperadditur auteꝫ ei prohibitio blaſphemie.Leuit. xiiij. ⁊ ꝓhibitio falſe doctrine. Deutero. xiij. Tertio vero precepto ſuꝑ addunt̉ omnia cerimonialia. Quarto autem precepto d̓ honore parentum ſuperadditur pre

ceptum de honoratione ſenum. ẜm illud Leuit̉. xix. Corācano capite conſurge ⁊ bonora perſonam ſenis. ⁊ vniuerſaliter omnia precepta inducentia ad reuerentiaꝫ exhibēdam maioribus vel beneficia exhibenda. vel equalibꝰ vl̓minoribus. Quinto autem precepto quod eſt de prohibitione homicidij additur prohibitio odij ⁊ cuiuſlibet violationis ꝯtra ꝓximum. ſicut illud Leuit̓. xix. Non ſtabiscontra ſanguinem ꝓximi tui. ⁊ etiam prohibitio odij fratris ẜm illud. Ne oderis fratrem tuū in corde tuo. Precepto autem ſexto quod eſt de prohibitione adulterij. ſuperadditur preceptum de prohibitione meretricij. ẜm illud Deutero. xxiiij. Non erit meretrix de filiabus iſrael.neqꝫ fornicator d̓ filijs iſrael. ⁊ iterum prohibitio vitij cōtra naturam. ẜm illud Leuit̓. xviij. Cum maſculo non cōmiſceberis. cum omni pecore non cōibis. Septimo autem precepto de prohibitione furti adiungitur preceptuꝫde prohibitione vſure. ẜm illud Deutero. xviij. Non fenerabis fratri tuo ad vſuram. ⁊ prohibitio fraudis. ẜm illud De utero. xxv. Non habebis in ſacculo diuerſa pōdera. ⁊ vniuerſaliter omnia que ad ꝓhibitionem calumnie⁊ rapine pertinent. Octauo vero precepto quod eſt de ꝓhibitione falſi teſtimonij additur prohibitio falſi iudicijẜm illud Exo. xxiij. Nec in iudicio plurimoruꝫ acquieſceſententie. vt a veritate deuies. ⁊ prohibitio medacij. ſicutibi ſubditur. Mendacium fugies. ⁊ prohibitio detractionis. ẜm illud Leuit. xix. Non eris criminator et ſuſurro īpopulis. Alijs autem duobus preceptis nulla alia adiūguntur. quia per ea vniuerſaliter omnis mala concu piſcētia prohibetur. ¶ Ad. jͣ. ergo dd̓m ꝙ ad dilectionem dei⁊ proximi ordinantur quedam precepta decalogi ẜm manifeſtam rationem debiti. alia vero ẜm rationem magisoccultam. ¶ Ad. ij. dd̓m ꝙ precepta cerimonialia ⁊ iudicialia ſunt determinatiua preceptorum decalogi ex vi inſtitutionis. non autem ex vi natural̓is inſtinctus ſicut p̄cepta moralia ſuperaddita. ¶ Ad. iij. dd̓m ꝙ precepta legis ordinantur ad bonum cōmune vt ſupra dictum eſt. ⁊quia virtutes ordinantur ad alium directe pertinent adbonuꝫ cōmune. ⁊ ſimiliter virtus caſtitatis inqͣꝫtum actꝰgeneratiōis deſeruit bono cōmuni ſpeciei. ideo de iſtis virtutibus directe dantur precepta ⁊ decalogi et ſuperaddita. De actu autem fortitudinis datur preceptum proponendum per duces exhortantes in bello quod ꝓ bono cōmuni ſuſcipitur. vt patet Deutero. xx. vbi mandatur ſacerdoti. Nolite metuere. nolite cedere. Similiter etiamactus gule ꝓhibendus cōmittitur monitioni paterne. qꝛcontrariatur bono domeſtico. vnde dicitur Deutero. xx.ex ꝑſona parentū. Monita noſtra audire ꝯtemnit. cōmeſſationibus vacat. ⁊ luxurie atqꝫ ꝯuiuijsAd duodecimuꝫ ſic ꝓceditur. Uidetur ꝙ precepta moralia veteris legis iuſtificarent. Dicit enim Apl̓s Roma. ij. Non enim auditoreslegis iuſti ſunt apud deum. ſed factores legis iuſtificabūtur. ſed factores legis dicuntur qui implent precepta legis. ergo precepta legis ad impleta iuſtificabāt. ¶ Pre.Leuit̉. xviij. dicitur. Cuſtodite leges meas atqꝫ iudiciaque faciens homo viuet in eis. ſed vita ſpiritualis hominis eſt per iuſticiam. ergo precepta legis adimpleta iuſtificabant. ¶ Pre. lex diuina efficatior eſt qͣꝫ humana. ſedlex humana iuſtificat. eſt enim quedam iuſticia in hoc ꝙprecepta legis adimplentur. ergo precepta legis iuſtificabant. ¶ Sed cōtra eſt ꝙ Apoſtolus dicit. ij. ad Coꝝ. iij.