QueſtioC

ꝙ ſe ordinat in deum. ⁊ ideo in preceptis decalogi ponuntur ſolum precepta pertinentia ad ꝓximum ⁊ ad deū. Aliter poteſt dici ꝙ precepta decalogi ſunt illa que īmediate populus recepit a deo. vnde dicitur Deutero. x. Scripſit in tabulis iuxia id quod prius ſcripſerat verba deceꝫque locutus eſt ad nos dominus. vnde oportet preceptadecalogi talia eſſę que ſtatm in mente populi cadere poſſunt. preceptum autem habet rationem debiti. ꝙ auteꝫhomo ex neceſſitate debeat aliquid deo vel proximo. hocde facili cadit in conceptione hominis. ⁊ precipue fidelisſed ꝙ aliquid ex neceſſitate ſit debituꝫ homini de his queperfinent ad ſeipſum. ⁊ non ad aliū. hoc nō ita in ꝓmptuapparet. videtur enim primo aſpectu ꝙ quilibet ſit liberin his que ad ipſum pertinent. ⁊ ideo precepta quibꝰ ꝓhibentur inordi nationes hominis ad ſeipſum perueniūad populum mediante inſtructione ſapientum. vnde nōpertinent ad decalogum. ¶ Ad. ij. dd̓m ꝙ omnes ſolēnitates legis veteris ſunt inſtitute in cōmemorationem alicuius diuini beneficij vel preteriti cōmemorati. vel futuriprefigurati. ⁊ ſimiliter propter hoc omnia ſacrificia offerebantur. inter omnia autem beneficia dei cōmemorandaprimum ⁊ precipuum erat beneficium creationis quodcōmemoratur in ſanctificatione ſabbati. vnde Exo. xx. ꝓratione huius precepti ponitur. Sex enī diebus fecit deus celum ⁊ terram ⁊cͣ. Inter omnia autem futura beneficia que erant prefiguranda p̄cipuum ⁊ finale erat quiesmentis in deo. vel in preſenti per gratiam. vel in futuro ꝑgloriam. que etiam figurabatur per obſeruantiam ſabbati. vnde dicitur Eſa. lviij. Si auerteris a ſabbato pedemtuum. vocaberis labbatum domini delicatum et fanctuꝫdomini glorioſum. Hic enim beneficia primo ⁊ principaliter ſunt in mēte hominū maxime fidelium. alie vero ſolēnitates celebrantur propter aliqua particularia beneficia temporaliter tranſeuntia. ſicut celebratio phaſe ꝓpterbeneficium preterite liberatiōis ī egypto. ⁊ propter futuram paſſionem chriſti que temporaliter tranſiuit. inducens nos ī quietem ſabbati ſpiritualis. ⁊ ideo pretermiſſis omnibus alijs ſolēnitatibus ⁊ ſacrificijs. de ſolo ſabbato fiebat mentio inter precepta decalogi. ¶ Ad. iij. dicendū ꝙ ſicut Apoſtolus dicit ad Hebre. vij. Hominesper maiorem ſui iurant. ⁊ omnis controuerſie eorū finisad confirmationem eſt iuramentum. et ideo quia iuramentum eſt omnibus commune. propter hoc prohibitioinordinationis circa iuramentum ſpecialiter precepto decalogi prohibetur. peccatum vero falſe doctrine non pertinet niſi ad paucos. vnde non oportebat vt de hoc fieretmentio inter precepta decalogi. qͣꝫuis etiaꝫ qͣꝫtum ad aliquem intellectum in hoc ꝙ dicitur. Non aſſumes nomēdei tui in vanum. ꝓhiberetur falſitas doctrine. vna enimglo. exponit. Non dices chriſtum eſſe creaturam. ¶ Adiiij. dicendum ꝙ ſtatim ratio naturalis homini dictatꝙ nulli iniuriam faciat. ⁊ ideo precepta decalogi prohibentia nocumentum. extendunt ſe ad omnes. ſed ratio naturalis non ſtatim dictat ꝙ aliquid ſit pro alio faciendūniſi cui homo aliquid debet. debitum autem filij ad patrem adeo eſt manifeſtum ꝙ nulla tergiuerſatione poteſtnegari eo ꝙ pater eſt principium generatiōis ⁊ eſſe ⁊ inſuper educationis ⁊ doctrine. ⁊ ideo non ponitur ſub p̄cepio decalogi vt aliquod beneficium vel obſequium alicui impendatur niſi parentibus. parentes autem non videntur eſſe debitores filijs ꝓpter aliqua beneficia ſuſceptaſed potius econuerſo Filius etiam ē aliquid patris. ⁊ pa

tres amant filios vt aliquid ipſorum. ſicut dicit philoſ ophus in. viij. ethi vnde eiſdem rationibus non ponūturaliqua precepta decalogi pertinentia ad amorem filioruꝫſicut neqꝫ etiam aliqua ordinantia homineꝫ ad ſeipſumAd. v. dd̓m ꝙ delectatio adulterij ⁊ vulitas diuitiaruꝫſunt ꝓpter ſeipſa appetibilia. inqͣꝫtum habent rationeꝫ boni delectabilis vel vtilis. ⁊ ꝓpter hoc oportuit in eis prohiberi non ſolum opus. ſed etiam cōcupiſcentiaꝫ. ſed homicidium ⁊ falſitas ſunt ẜm ſeipſa horribilia. quia ꝓximuset veritas naturaliter amantur. et non deſiderantur niſiꝓpter aliud. ⁊ ideo non oportuit circa peccatuꝫ homicidij⁊ falſi teſtimonij ꝓhibere peccatum cordis. ſed ſolum operis. ¶ Ad. vj. dd̓m ꝙ ſicut ſupra dictum eſt. omnes paſſiones iraſcibilis deriuantur a paſſionibus cōcupiſcibilis⁊ ideo in p̄ceptis decalogi que ſunt quaſi prima elemētalegis. non erat mentio faciēda de paſſionibꝰ iraſcibilis. ſ3ſolum de paſſionibus ꝯcupiſcibilis.Ad ſextuꝫ ſic procediturUidetur ꝙ incōuenienter ordinentur decem precepta decalogi. Dilectio enim proximi videtur eſſe prima ad dilectionem dei. quia proximus eſt nobis magis notus qͣꝫdeus. ẜm illud. j. Ioh. iij. Qui fratrem ſuuꝫ quem videt̉non diligit. deuꝫ quem non videt quomodo poteſt diligere? ſed tria prima precepta pertinent ad dilectionem dei.ſeptem vero alia ad dilectionem proximi. ergo incōueniēter precepta decalogi ordinantur. ¶ Pre. per precepta arfirmatiua imꝑantur actus virtutuꝫ. per precepta vero negatiua prohibentur actus vitiorum. ſed ẜm Doetium īcōmento p̄dicamentorum. Prius ſunt extirpanda vitiaqͣꝫ inſerātur virtutes. ergo inter precepta pertinentia adꝓximum primo ponenda fuerunt precepta negatiua qͣꝫaffirmatiua. ¶ Pre. precepta legis dantur de actibus hominum. ſed prior eſt actꝰ cordis qͣꝫ oris. vel exterioris operis. ergo incōuenienti ordine precepta de non concupiſcēdo que pertinent ad cor vltimo ponuntur. ¶ Sed cōtraeſt Apoſtolus dicit Roma. xiij. Que a deo ſunt ordinataſunt. ſed precepta decalogi ſunt immediate data a deo vtdictum eſt. ergo conuenientem ordinem habent. ¶ Rn̄.dd̓m ꝙ ſicut dictum eſt. precepta decalogi ordinantur d̓his que ſtatim in promptū mens hominis ſuſcipit. Manifeſtum eſt autem ꝙ tanto aliquid magis a ratione ſuſcipitur quanto contrariū eſt grauius. ⁊ magis repugnansrationi. Manifeſtum eſt autem ꝙ cum rationis ordo a fine incipiat. maxime eſt contra rationeꝫ vt homo īordinate habeat ſe circa finem. Finis autem humane vite ⁊ ſocietatis eſt deus. ⁊ ideo. Primo oportuit per p̄cepta decalogi hominem ordinare ad deum cum eius contrarium ſitgrauiſſimum. ſicut etiaꝫ in exercitu qui ordinatur ad ducem ſicut ad finem. primū eſt ꝙ miles ſubdatur duci. ethuius cōtrarium eſt grauiſſimum. Secundū vero eſt vtalijs coordinetur. Inter ipſa autem ꝑ que ordinamur indeum. primuꝫ occurrit ꝙ homo fideliter ei ſubdatur nullam participationem cum inimicis habens. Secūdū autem eſt ꝙ ei reuerentiam exhibeat. Tertium autem eſt ꝙetiam famulatum impendat. maiuſqꝫ peccatum eſt etiaꝫin exercitu ſi miles infideliter agens cum hoſte pactū habeat. qͣꝫ ſi aliquam irreuerentiam faciat duci. ⁊ hoc etiaꝫgrauius qͣꝫ ſi in aliquo obſequio ducis deficiens inueniatur. In preceptis autem ordinantibus ad ꝓximum manifeſtum eſt ꝙ magis repugnat rationi. ⁊ grauius peccatum eſt. ſi homo non ſeruet ordinem debitum ad ꝑſonas