QueſtioC

fidei preſupponitur ad p̄cepta decalogi. ſicut preceptumdilectionis. ſicut enim prima precepta cōmunia legis nature ſunt per ſe nota habenti rationem naturalem. et ꝓmulgatione non indigent. ita etiam ⁊ hoc qd̓ eſt crederein deum eſt primum ⁊ per ſe notum ei qui habet fidem.accedentem enim ad deum oportet credere quia eſt. vt dicitur ad Hebre. xj. ⁊ ideo non indiget alia ꝓmulgationeniſi infuſione fidei. ¶ Ad. ij. dd̓m. ꝙ p̄cepta affirmatiuadiſtinguūtur a negatinis quando vnum non compreheditur in alio. ſicut in honoratione parentum non includitur ꝙ nullus homo occidatur nec econuerſo. et ꝓpter hocdantur diuerſa p̄cepta ſuper hoc. ſed quādo affirmatiuūcomprehenditur ſub negatiuo. vel ecōuerſo. non danturſuper hoc diuerſa p̄cepta. ſicut non datur aliud p̄ceptumde hoc qd̓ eſt. non furtum facies. ⁊ de hoc qd̓ eſt conſeruare rem alienam. vel reſtituere eam. et eadem ratione nonſunt diuerſa p̄cepta de credendo in deū. ⁊ de hoc ꝙ noncredatur in alienos deos. ¶ Ad. iij. dd̓m ꝙ omnis cōcupiſcentia conuenit in vna cōmuni ratione. et ideo. Apl̓sſingulariter de mandato cōcupiſcendi loquitur. quia tamen in ſpeciali diuerſe ſunt tationes cōcupiſcendi. ideoAugꝰ diſtinguit diuerſa p̄cepta de nō cōcupiſcendo. differunt enī ſpecie concupiſcentie ẜm diuerſitatem actionūvel ꝯcupiſcibiliū. vt phūs dicit in. x. ethi.Ad quintum ſic ꝓcediturUidetur ꝙ incōuenienter p̄cepta decalogi enumerēturPeccatum enim vt Ambroſiꝰ dicit. eſt tranſgreſſio legisdiuine ⁊ celeſtium inobedientia mandatorum. ſed peccata diſtinguūtur per hoc ꝙ homo peccat vel in deum. vel īproximum. vel in ſeipſum. cum igitur in preceptis decalogi non ponātur aliqua precepta ordinātia hominem adſeipſum. ſed ſolum ordinantia ipſum ad deum ⁊ ꝓximū.videtur ꝙ inſufficiens ſit enumeratio p̄ceptorum decalogi. ¶ Pre. ſicut ad cultum dei pertinebat obſeruatio ſabbati. ita etiam obſeruatio aliarum ſolēnitatum. ⁊ imolatio ſacrificiorum. ſed inter precepta decalogi eſt vnum ꝑtinens ad obſeruantiam ſabbati. ergo etiā debent eſſe aliqua pertinentia ad alias ſolēnitates. ⁊ ad ritum ſacri ficiorum. ¶ Pre. ſicut contra deum peccare contingit periurando. ita etiam blaſphemādo. vel alias contra doctrinādiuinam mentiendo. ſed ponitur vnum preceptum prohibens periurium cum dicitur. Non aſſumes nomē deitui ī vanū. ergo peccatum blaſphemie ⁊ falſe doctrine debent aliquo precepto decalogi prohiberi. ¶ Pre. ſicut homo naturalem dilectionem habet ad parētes. ita etiā adfilios. mandatum etiam charitatis ad omnes ꝓximos extenditur. ſed precepta decalogi ordinantur ad charitateꝫẜm illud. j. ad Timo. jͣ. Finis precepti charitas eſt. ergoſicut ponitur quoddam p̄ceptum pertinens ad parentesita etiam debuerunt poni aliqua p̄cepta pertinentia ad filios. ⁊ ad alios proximos. ¶ Pre. in quolibet genere peccati contingit peccare corde ⁊ opere. ſed in quibuſdaꝫ generibus peccatorum. ſcꝫ in furto ⁊ adulterio ſeorſum prohibetur peccatum operis cum dicitur. Non mechaberis.Non furtum facies. ⁊ ſeorſum peccatum cordis cum dicitur. Non concupiſces rem ꝓximi tui. ⁊ non cōcupiſcesvxorem ꝓximi tui. ergo etiam idem debuit poni in peccato homicidij ⁊ falſi teſtimonij. ¶ Pre. ſicut contingit peccatum ꝓuenire ex inordinatione cōcupiſcibilis. ita etiaꝫex inordinatione iraſcibilis. ſed quibuſdam preceptis prohibetur inordinata concupiſcentia cum dicitur. Nō con

cupiſces. ergo etiam aliqua precepta in decalogo debuerunt poni per que prohiberetur inordinatio iraſcibilis. nōergo videtur ꝙ conuenienter decē precepta decalogi enumerentur. ¶ Sed contra eſt quoc dicitur Deutero. iiij.Oſtendit vobis pactum ſuum quod p̄cepit vt faceretis.⁊ decem verba que ſcripſit in duabus tabulis lapideis.¶ Rn̄. dd̓m ꝙ ſicut ſupra dictuꝫ eſt. ſicut precepta legishumane ordinant hominem ad quādam cōmunitatē humanam. ita precepta legis diuine ordinant hominem adquandam cōmunitatem ſeu rempublicam hominuꝫ ſubdeo. Ad hoc autem ꝙ aliquis in aliqua cōmunitate benecōmoretur. duo requirūtur. quorum primum eſt vt beneſe habeat ad eum qui p̄eſt cōmunitati. Aliud autem eſtvt homo bene ſe habeat ad alios cōmunitatis conſocios ⁊comparticipes. Oportet igitur ꝙ ī lege diuina primo ferantur quedam precepta ordinantia hominem ad deum.⁊ inde alia quedam precepta ordinantia hominem ad alios ꝓximos ſimul cōuiuentes ſub deo. Principi auteꝫ cōmunitatis tria debet homo. prim felicitatem. ſecundo reuerentiam. tertio famulatum. F. delitas quideꝫ ad dominum in hoc conſiſtit vt honorem rincipatus ad aliū nōdeferat. ⁊ qͣꝫtum ad hoc accipitur rimum p̄ceptum cumdicitur. Non habebis deos aliens. Reuerentia autē addominum requiritur vt nihil in iurioſum in eum cōmittatur. ⁊ qͣꝫtum ad hoc accipitur ſecūdum p̄ceptum quodeſt. Non aſſumes nomen dominꝰ dei tui in vanū. Famulatus autem debetur domino in ompenſationem beneficiorum que ab ip̄o percipiunt ſub diti. ⁊ ad hoc ꝑtinet tertium preceptum de ſanctificatione ſabbati in memoriaꝫcreationis rerum. Ad ꝓximos at em̄ aliquis bene ſe habet ſpecialiter. ⁊ generaliter. Speialiter quidem qͣꝫtumad illos quoruꝫ eſt debitor vt eis vbitum reddat. ⁊ qͣꝫtūad hoc accipitur preceptum de hnoratione parentum.Generaliter auteꝫ qͣꝫtū ad oēs nulli nocumentum inferatur. neqꝫ opere. neqꝫ ore. neq orde. Opere quidē infertur nocumentum ꝓximo. quandoqꝫ quidem in ꝓpriāperſon. n̄ qͣꝫtum ad conſiſtentiam ſcꝫ perſone. et ꝓhibetur pe hoc quod dicitur. Non occides. Quandoqꝫ auteꝫin ꝑſonam cōiunctam. qͣꝫtum ad ꝓpagationem prolis. ethoc ꝓhibetur cum dicitur. Non mechaberis. Quandoqꝫautem in rem poſſeſſam que ordinatur ad vtrūqꝫ. ⁊ qͣꝫtūad hoc dicitur. Non furtum facies. Nocumentum auteꝫoris prohibetur cum dicitur. Non loqueris cōtra proximum tuum falſum teſtimonium. Nocumentum autemcordis ꝓhibetur cum dicitur. Non concupiſces. Et ẜmhanc etiam differentiam poſſent diſtingui tria preceptaordinantia in deum. quorum primum pertinet ad opusvnde ibi dicitur. Non facies ſculptile. Secundū ad os.vnde dicitur. Non aſſumes nomen dei tui in vanū. Tertium pertinet ad cor. quia ī ſanctificatione ſabbati ẜm ꝙeſt mortale preceptum precipitur quies cordis in deum.Unde ẜm Auguſ. per pͥ mū preceptuꝫ reueremur vnitatem primi principij. per ſecundum veritatem diuinaꝫ.per tertium eius bonitatem qua ſanctificamur. et in quaquieſcimus ſicut in fi¶ Ad. j. ergo poteſt reſponderidupliciter. Primo qͣem quia precepta decalogi referuntur ad preceptationis. Fuit autem preceptū homini de dilectioneximi. quia qͣꝫtum ad hoc lex naturalis obſcurataꝯpter peccatum. non autē qͣꝫtuꝫad dilectionē ſuijuia qͣꝫtū ad hoc lex naturalſis vigebat. vel quia etctio ſuijpſius includitur in di-

Q4