Druckschrift 
2,1 (1485)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

QueſtioC

ptꝫ hiſtorias veteris teſtamenti reuoluēti. cōmunis ſtatꝰpopuli ſemꝑ ſub lege in ꝓſperitate fuit qͣꝫdiu legem obſeruabāt. et ſtatim declinantes a preceptis legis diuine īmultas aduerſitates incidebāt. ſed alique ꝑſone ꝑticulares etiā iuſticiā legis obſeruātes in aliqͣs aduerſitates incidebāt. vel qꝛ iam erāt ſpūales effecti. vt hoc magis abaffectu tēporaliū abſtraherent̉. eoꝝ virtus ꝓbata reddetur. aut qꝛ oꝑa legis exteriꝰ implētes cor totū habebāt intēporalibꝰ defixū a deo elōgatū. ẜm d̓r Eſa. xxix. Populus hic labijs me honorat. cor autem eorum longe eſta me.Queſtio. C.Einde conſiderandum ē de ſingulis generibꝰ p̄ceptorū veterislegis. primo de p̄ceptis moralibꝰ. ſcd̓o de cerimonialibꝰ. tertio de iudicialibꝰ. Circa primū q̄runt̉. xijprimo vtrū oīa p̄cepta moralia veteris legis ſint de legenature. ſcd̓o vtꝝ p̄cepta moralia veteris legis ſint actibus oīuꝫ virtutuꝫ. tertio vtꝝ oīa p̄cepta moralia veterislegis reducāt̉ ad. x. p̄cepta decalogi. quarto de diſtinctiōep̄ceptoꝝ decalogi. quinto de numero eoꝝ. ſexto de ordine.ſeptimo de modo tradēdi ip̄a octauo vtꝝ ſint diſpenſabilia. nono viꝝ modus obſeruādi virtutē cadat ſub p̄ceptodecimo vtꝝ medus charitatis cadat ſub p̄cepto. vndecimo de diſtinctione alioꝝ preceptoꝝ moraliū. duodecimovtꝝ p̄cepta moralia veteris legis iuſtificent.Ad primum ſic procedit̉.Uidet̉ oīa p̄cepta moralia ꝑtineāt ad legē nature.Dicit̉ enī Ecc̄. xvij. Addidit illis diſciplinam legē vite hereditauit illos. ſꝫ diſciplina diuidit̉ ꝯtra legē natureeo lex naturalis addiſcit̉. ſꝫ ex naturali inſtinctu habetur. non omnia p̄cepta moralia ſunt de lege nature.Pre. lex diuina ꝑfectior ē qͣꝫ lex humana. ſꝫ lex hūanaſuꝑaddit aliqua ad bonos mores ꝑtinētia his que ſunt lege nature. qd̓ ptꝫ ex hoc lex nature ē eadē apud oēshmōi aūt moꝝ īſtituta ſūt diuerſa apd̓ diuerſos. ml̓tofortius diuina lex aliqͣ ad bonos mores ꝑtinentia debuitaddere ſupra lege nature. Pre. ſicut ratio naturalis īducit ad aliquos bonos mores. ita fides. vn̄ etiā d̓r adGal̓. v. fides dilectionē oꝑatur. ſed fides ꝯtineturſub lege nature. qꝛ ea que ſunt fidei ſupra rōnem naturalem. ergo oīa p̄cepta moralia legis diuine ꝑtinent adlegē nature. Sed ꝯtra ē qḋ dicit Apl̓us Roma. ij.gentes legē non habēt naturaliter ea legis ſunt faciunt. qd̓ oportet intelligi de his que pertinent ad bonosmores. ergo oīa moralia p̄cepta legis ſunt de lege nature Rn̄. dd̓m precepta moralia a cerimonialibꝰ iudicialibus ſunt diſtincta. Moralia enī ſunt de illis ẜm ſead bonos mores ꝑtinent. aūt hūani mores dicantur īordine ad rōnem qd̓ ē ꝓpriū principiū humanorū actuū.illi mores dicūtur boni qui rōni cōgruūt. mali aūt qui arōne diſcordāt. Sicut aūt omne iudiciū ratiōis ſpeculatiue ꝓcedit a naturali cognitione primoꝝ principiorū. itaetiā omne iudiciū rōnis practice ꝓcedit ex quibuſdā prīcipijs naturaliter cognitis. vt ſupͣ dictū ē. Ex quibus diuerſimode ꝓcedi pōt ad iudicādū diuerſis. Quedā enīſunt ī hūanis actibꝰ adeo explicita. ſtatim cuꝫ modicacōſideratione poſſunt approbari vel reprobari per illamunia prima principia. Quedā vero ſunt ad quoꝝ iudiciū requirit̉ multa ꝯſideratio diuerſaꝝ circūſtantiarū.quas ꝯſiderare diligēter ē cuiuſlibet. ſꝫ ſapientū. ſicut

ꝯſiderare ꝑticulares ꝯcluſiones ſciētiaꝝ ꝑtinet ad omnes. ſꝫ ad ſolos philoſophos. Quedā vero ſūt ad diiudicanda indiget adiuuari inſtructionē diuinā ſicutē circa credēda. Sic igit̉ ptꝫ moralia p̄cepta ſint dehis ꝑtinent ad bonos mores. hec aūt ſunt rationiueniūt. omne autē rōnis hūane iudiciū aliqͣliter a nat̉alirōne deriuat̉. neceſſe ē oīa p̄cepta moraſia ꝑtineāt ad legem nat̉e. ſꝫ diuerſimode. Quedā enī ſunt ſtatim ſeratio naturalis cuiuſlibet hoīs diiudicat eſſe faciēda. vel faciēda. ſicut honora patrē tuū matrē. occides. furtū facies. hmōi ſunt abſolute de lege nat̉e. Quedam vero ſunt ſubtiliori cōſideratiōe rōnis a ſapiētibꝰiudicāt̉ eſſe obſeruanda. ſic ſunt de lege nat̄e. vt tn̄ indigeāt diſciplina minores a ſapiētioribꝰ inſtruāt̉. ſicut illud. Corā cano capite ꝯſurge honora ꝑſonā ſenis. aliahmōi. Quedā vero ſunt ad iudicāda ratio hūana indiget inſtructione diuina. quam erudimur de diuinis. ſicut ē illud. faciēs tibi ſculptile. neqꝫ oēm ſil̓itudinēnon aſſumes nomen dei tui ī vanum. Et per hoc patꝫ reſponſio ad obiectaAd ſecunduꝫ ſic procedit̉Uidet̉ p̄cepta moralia legis ſint de oībꝰ actibꝰ virtutū. Obſeruatio autē p̄ceptoꝝ veteris legis iuſtificationoīatur. ẜm illud pͣs Iuſtificatiōes tuas cuſtodiā. ſꝫ iuſtificatio ē executio iuſticie. p̄cepta moralia non ſūt niſide actibꝰ iuſticie. Pre. id qd̓ cadit ſub p̄cepto hꝫ rōnedebiti. ſꝫ ratio debiti non ꝑtinet ad alias virtutes niſi adſolā iuſticiā. cuiꝰ ꝓpriꝰ actꝰ ē reddere vnicuiqꝫ debitū.cepta legis moralia ſunt de actibꝰ aliaꝝ virtutū. ſꝫ ſo de actibꝰ iuſticie. Pre. oīa lex ponit̉ ꝓpter bonummune. vt dic̄ Iſidorꝰ. ſꝫ īter virtutes ſola iuſticia reſpicitbonū cōmune. vt phūs dicit in. v. ethi. ergo p̄cepta moralia ſūt ſolū de actibꝰ iuſticie. Sꝫ ꝯtra ē qd̓ Ambro. dic̄ peccatū ē trāſgreſſio legis diuine celeſtiū inobedientia mādatoꝝ. ſꝫ peccata ꝯtrariāt̉ oībꝰ actibꝰ virtutū. ergolex diuina hꝫ ordinare actibꝰ oīuꝫ virtutū Rn̄. dd̓m p̄cepta legis ordinent̉ ab bonū cōmune. ſicut ſuprahabitū ē. neceſſe ē p̄cepta legis diuerſificent̉ ẜm diuerſos modos cōmunitatū. vn̄ phūs in ſua politica docetalias leges oportet ſtatuere ī ciuitate regit̉ rege. aliasin ea regit̉ populū vel per aliquos potētes de ciuitateEſt aūt aliꝰ modus cōmunitatis ad quā ordinat̉ lex humana. ad quā ordinat̉ lex diuina. Lex enī humana ordinat̉ ad cōmunitatē ciuilē ē hoīuꝫ ad ī uicē. Hoīes autēordināt̉ ad īuicē exteriores actus qͥbꝰ hoīes ſibi inuicēcōmunicāt. hmōi aūt cōmunicatio pertinet ad rōneꝫ iuſticie qui ē ꝓprie directiua cōmunicatiōis hūane. ideo lexhūana ꝓponit p̄cepta niſi de actibꝰ iuſticie. ſi p̄cipiatactꝰ aliaꝝ virtutū. hoc ē niſi inqͣꝫtū aſſumūt rōneꝫ iuſticie. vt ptꝫ philoſophū ī. v. ethi. ſꝫ cōitas ad quā ordinat lex diuinā ē hoīuꝫ ad deū vel ī pn̄ti vel ī futura vita.ideo lex diuina p̄cepta ꝓponit de oībꝰ illis homīes bn̄ordinēt̉ ad cōitateꝫ deo. aūt deo ꝯiungit̉ rōne ſiuemēte in ē dei imago. ideo lex diuina p̄cepta ꝓponit deoībꝰ illis ratio ordinis bn̄ ordinata ē. hoc aūt ꝯtingit actus oīuꝫ virtutū. virtutes ītellectuales ordinantbn̄ actꝰ rōnis ī ſeip̄is. virtutes aūt morales ordinant bn̄actꝰ rōnis circa interiores paſſiones exteriores oꝑationes. ideo manifeſtū ē lex diuina ꝯueniēter ꝓponitcepta de actibꝰ oīuꝫ virtutū. ita tn̄ q̄daꝫ ſine qͥbꝰ ordovirtutis qui ē ordo rōnis obſeruari poteſt. cadūt ſub

Q3