QueſtioXCIX

mandata. ſed precepta ꝑtinent ad moralia. vt dictum eſtergo preter moralia. iudicialia. ⁊ cerimonialia adhuc aliacōtinentur in lege que dicuntur mādata. ¶ Pre. Deutero. vj. dicitur. Cuſtodi precepta domini dei tui. ⁊ teſtimonia ⁊ cerimonias quas tibi p̄cepi. ergo preter omniaprecepta adhuc in lege teſtimonia continentur. ¶ Pre.in pͣs dicitur. In eternuꝫ nō obliuiſcar iuſtificationes tuas. glo. i. legem. ergo precepta legis veteris non ſolū ſuntmoralia. cerimonialia. ⁊ iudicialia. ſed etiam iuſtificationes. ¶ Sed cōtra eſt qd̓ dicitur Deutero. vj. Hec ſuntp̄cepta ⁊ cerimonie atqꝫ iudicia que mandauit dominusdeus vobis. et hec ponuntur in principio legis. ergo omna precepta legis ſub his comprehēdūtur. ¶ Rn̄. dd̓mꝙ in lege ponūtur aliqua tanqͣꝫ precepta aliqua vero tāqͣꝫ ad preceptorum impletionem ordinata. Precepta quidem ſunt de his que ſunt agenda. ad quoruꝫ impletionēex duobus homo inducitur. ſcꝫ ex auctoritate precipientis⁊ ex vtilitate impletionis. que quidē eſt cōſecutio alicuiꝰboni vtilis. delectabilis. vel honeſti. aut fuga alicuiꝰ mali contrarij. Oportuit igitur in veteri lege ꝓponi quedaꝫque auctoritatē dei p̄cipientis iudicarent. ſicut illud Deutero. vj. Audi iſrael dominus deus tuꝰ deꝰ vnꝰ eſt. ⁊ illudGen̄. j. An principio creauit deus celum ⁊ terrā. ⁊ huiuſmodi dicūtur teſtimonia. Oportuit etiam ꝙ in lege ꝓponerentur quedam premia obſeruantiū legem ⁊ pene trāſgredientium. vt patet Deutero. xxviij. Si audieris vocēdomini dei tui faciet te exceſſiorem cunctis gentibus ⁊c̄. ⁊huiuſmodi dicūtur iuſtificationes. ẜm ꝙ deus aliquosiuſte punit vel premīat. ipſa autem agenda ſub preceptonon cadūt niſi inqͣꝫtum habent aliquam debiti rationē.Eſt autem duplex debitum. vnum quidem ẜm regulamrationis. aliud autem ẜm regulam legis determinantis.ſicut phūs in. viij. ethi. diſtinguit duplex iuſtum. ſcꝫ morale ⁊ legale. Debitum autē morale eſt duplex. dictat enīratio aliquid faciendum. vel tanqͣꝫ neceſſarium. ſine quonon poteſt eſſe ordo virtutis. vel tanqͣꝫ vtile ad hoc ꝙ ordo virtutis melius conſeruetur. ⁊ ẜm hoc quedam moralium p̄ciſe p̄cipiuntur vel ꝓhibentur in lege. ſicut non occides. non furtum facies. ⁊ hec proprie dicūtur preceptaQuedam vero p̄cipiuntur vel ꝓhibentur non quaſi preciſe debita. ſed ꝓpter melius. ⁊ iſta poſſunt dici mandata.quia quandam inductionem habent ⁊ ꝑſuaſionem. ſicutillud Exo. xxij. Si pingnus acceperis veſtimētuꝫ a proximo tuo ante ſolis occaſum reddas ei. ⁊ aliqua ſimilia. vn̄Hieroꝰ dicit ꝙ in p̄ceptis ē iuſticia. in mādatis vero charitas. debitum autem ex determinatiōe legis. In rebꝰ quidem humanis pertinet ad iudicialia. in rebus autem diuinis ad cerimonialia. qͣꝫuis etiam ea que pertinent ad penam vel premia dici poſſint teſtimonia. inqͣꝫtum ſunt ꝓteſtationes quedam diuine iuſticie. omnia vero preceptalegis poſſunt dici iuſtificationes. inqͣꝫtum ſunt quedā executiones legalis iuſticie. Poſſunt etiam aliter mandataa p̄ceptis diſtingui. vt precepta dicantur que deus per ſeipſuꝫ iuſſit. mandata aūt que per alios mādauit. vt ip̄mnomē ſonare videtur. Ex quibꝰ omnibus apparet ꝙ oīalegis p̄cepta cōtinentur ſub moralibꝰ. cerimonialibꝰ. ⁊ iudicialibus. Alia vero non habēt rationem p̄ceptoꝝ. ſꝫ ordinantur ad p̄ceptorum obſeruationē. vt dictum ē. ¶ Adj. ergo dd̓m ꝙ ſola iuſticia inter alias virtutes importatrationem debiti. ⁊ ideo moralia in tm̄ ſunt lege determinabilia inqͣꝫtum ꝑtinent ad iuſticiam. cuius etiam q̄daꝫpars eſt religio. vt Tullius dicit. vnde iuſtum legale nō

pōt eſſe aliquod p̄ter cerimonialia ⁊ iudicialia precepta.¶ Ad alia ptꝫ reſponſio ꝑ ea que dicta ſunt.Ad ſextuꝫ ſic procediturUidetur ꝙ lex vetus non debuit inducere ad obſeruantiam preceptoꝝ ꝑ temporales ꝓmiſſiones et cōminationes. In tentio enim legis diuine ē vt homīes deo ſubdātur per timorem ⁊ amorem. vnde dicitur Deutero. x. Etnunc iſrael quid dominus tuus petit a te. niſi vt timeasdominū deū tuum. ⁊ ambules in vijs eius. ⁊ diligas eūſed cupiditas rerum tēporalium abducit a deo. Dicit enīAugꝰ in li. lxxxij. q. ꝙ venenū charitatis eſt cupiditas. ergo ꝓmiſſiones ⁊ cōminationes tēporales videntur contrariari intentioni legiſlatoris. qd̓ facit legem reprobabilem. vt patet ꝑ philophū ī. ij. politice. ¶ Pre. lex diuinaeſt excellētior qͣꝫ lex humana. videmus auteꝫ in ſcientijsꝙ qͣꝫto aliqua eſt altior tanto per altiora media ꝓcedit. ergo cum lex humana ꝓcedat ad inducendum homīes pertꝑales cōminationes ⁊ ꝓmiſſiōes lex diuina non debuitex his ꝓcedere. ſed per aliqua maior a. ¶ ¶ Pre. id non poteſt eſſe premiū iuſticie. vel pena culpe qd̓ equaliter euenit ⁊ bonis ⁊ malis. ſed ſicut dicitur Ecc̄. ix. Uniuerſa tēporalia eque eueniunt iuſto ⁊ imꝑio. bono ⁊ malo. mundo et īmundo. imolanti victimas. ⁊ ſacrificia contēnenti.ergo temporalia bona vel mala non cōuenienter ponuntur vt pene vel p̄mia mādatorum legis diuine. ¶ Sedcōtra eſt qd̓ dicitur Eſa. j. Si volueritis ⁊ audieritis me.bona terre comedetis. ꝙ ſi nolueritis. ⁊ me ad iracundiāꝓuocaueritis. gladius deuorabit vos. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ ſicut in ſcientijs ſpeculatiuis iuducunt̉ homines ad aſſentiendum cōcluſionibus ꝑ media ſyllogiſtica. ita etiam inquibuſſibet legibus homines inducūtur ad obſeruātiasp̄ceptoꝝ per penas ⁊ premia. videmus autem in ſciētijsſpeculatiuis ꝙ media ꝓponuntur auditori ẜm eius cōditionem. vnde ſicut oportet ordinate in ſcientijs ꝓcederevt ex notioribus diſciplina incipiat. ita etiam oportet euꝫqui vult inducere hominē ad obſeruantiam p̄ceptorū. vtex illis eum mouere incipiat que ſunt ī eius affectu. ſicutpueri ꝓuocantur ad aliquid faciendum aliquibus puerilibus munuſculis. dictum eſt autem ſupra ꝙ lex vetꝰ diſponebat ad chriſtum ſicut imꝑfectum ad perfectum. vn̄dabatur populo adhuc imꝑfecto in comꝑatione ad perfectionem que erat futura per xp̄m. ⁊ ideo populus ille cōparatur puero ſub pedagogo exiſtenti. vt patet Gal̓. iij.Perfectio autem bominis eſt vt cōtemptis temporalibꝰſpiritualibus inhereat. vt patet per illud quod Apoſtolꝰdicit Phil̓. iij. Que quidem retro ſunt obliuiſcens. adea que priora ſunt me extendo. Quicūqꝫ ergo perfecti ſumus hec ſentiamus. imperfectorum autem eſt ꝙ temporalia bona deſiderent. in ordine tamen ad deum. ꝑuerſoꝝautem eſt ꝙ in tēporalibus bonis finem conſtituant. vn̄legi veteri cōueniebat vt per tēporalia que erant in affectu hominū imꝑfectorum manuduceret hominesᶠ ad deū¶ Ad. jͣ. ergo dd̓m ꝙ lex humana inducit homines ex tēporalibus premijs vel penis ꝑ homines inducendis. lexvero diuina ex pͥmijs vel penis exhibendis per deum. et īhoc procedit per media altiora. ¶ Ad. ij. dd̓m ꝙ cupiditas qua homo conſtituit finem in tēporalibus bonis eſtcharitatis venenum. ſed conſecutio temporalium bonorum que homo deſiderat in ordine ad deum eſt quedamvia inducens imꝑfectos ad dei amorem. ẜm illud pͣs. Cōfitebitur tibi cum benefeceris illi. ¶ Ad. iij. dd̓m ꝙ ſicut