QueſtioXCIX
humanoꝝ actuū. actus autem humani morales dicūturvt ſupra dictum ē. ergo videtur ꝙ ī lege veteri hominibꝰdata non debebāt cōtineri niſi precepta moralia. ¶ Pre.precepta que dicūtur cerimonialia videntur ad diuinumcultum ꝑtinere. ſed diuinus cultus eſt actus virtutis .ſ.religionis. que vt Tullius dicit in ſua rhetorica. diuinenature cultum cerimoniāqꝫ affert. cuꝫ igitur prcepta moralia ſint de actibus virtutis. vt dictum eſt. videtur ꝙ p̄cepta cerimonialia non ſint diſtinguenda a moralibus.¶ Pre. p̄cepta cerimonialia eſſe videntur que figuratiuealiquid ſigni ficant. ſed ſicut Augꝰ dicit in. ij. de doctrinaxp̄iana. Uerba inter homines obtinuerunt principatuꝫſignificandi. gͦ nulla neceſſitas fuit vt in lege cōtinerent̉precepta cerimonialia de aliquibus actibus figuratiuisSed cōtra eſt quod dicit̉ Deutero. xiiij. Decem verba ſcripſit in duabus tabulis lapideis. mihiqꝫ iniunxit īillo tempore vt docerem vos cerimonias ⁊ iudicia que facere debeatis. ſed decem precepta legis ſunt cerimonialiaergo preter precepta moralia ſunt etiam alia precepta cerimonialia. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ ſicut dictum eſt. lex diuina principaliter inſtituitur ad ordinandum homines ad deum.lex autem humana principaliter ad ordinanduꝫ homīesad inuicem. ⁊ ideo leges humane nō curauerunt aliquidinſtituere de cultu diuino niſi in ordine ad bonū cōmune hominum. ⁊ ꝓpter hoc etiam multa confinxerunt circares diuinas ẜm ꝙ videbatur eis expediens ad informandos mores hominū. ſicut patet in ritugētilium. ſed lex diuina ecōuerſo homines ad inuicem ordinauit ẜm ꝙ conueniebat ordini qui eſt in deum quem principaliter intēdebat. Ordinatur autem homo in deum nō ſolum ꝑ interiores actus mentis qui ſunt credere. ſperare ⁊ amare. ſꝫetiam ꝑ quedam exteriora opera quibus homo diuinamſeruitutem ꝓfitetur. ⁊ iſta opera dicuntur ad cultum deipertinere. qui quidē cultus cerimonia vocatur. quaſi munera. id ē. dona cereris que dicebat̉ dea fruguꝫ. vt quidādicunt eo ꝙ primo ex frugibus oblationes deo offerebātur ſiue vt maximus Ualerius refert. nomen cerimonie ītroductum ē ad ſignificādū cultū diuinū apud latinos aquodā oppido iuxta romā qd̓ cere vocabat̉. eo ꝙ roma capta a gallis illuc ſacra romanoꝝ ablata ſūt ⁊ reuerēdiſſime habita. Sic igitur illa p̄cepta q̄ in lege ꝑtinēt ad cultū dei ſpecialiter cerimonialia dicunt̉ ¶ Ad. jͣ. ergo dd̓mꝙ hūani actus ſe extendūt etiā ad cultū diuinum. ⁊ ideoetiā de his ꝯtinet p̄cepta lex vetus hominibꝰ data ¶ Adij. dd̓m ꝙ ſicut ſupͣ dictū ē p̄cepta legis nature cōmuniaſunt ⁊ indigent determinatione. Determinant̉ aūt ⁊ perlegē humanā ⁊ ꝑ legē diuinā. ⁊ ſicut ip̄e determinatiōesq̄ fiunt ꝑ legē humanā nō dicunt̉ eſſe de lege nature. ſꝫ deiure poſitiuo. ita ipſe determinationes p̄ceptoꝝ legis nature que fiūt ꝑ legē diuinā. diſtinguūt̉ a p̄ceptis moralibus qͥ ꝑtinent ad legē nature. colere ergo cuꝫ ſit actus virtutis ꝑtinet ad p̄ceptū morale. ſꝫ determinatio huiꝰ p̄cepti vt ſcꝫ colat̉ talibꝰ hoſtijs ⁊ talibꝰ muneribꝰ. hoc ꝑtinetad p̄cepta cerimonialia. ⁊ ideo precepta cerimonialia diſtinguunt̉ a p̄ceptis moralibꝰ. ¶ Ad. iij. dd̓m ꝙ ſic̄ Dionyſiꝰ dicit. jͣ. c. ce. hierarchie. Diuina hoībus manifeſtarinō poſſunt niſi ſub aliqͥbꝰ ſil̓itudinibꝰ ſenſibilibꝰ. ip̄e aūtſil̓itudines magis mouēt animū qn̄ nō ſolū verbo exprimūt̉. ſꝫ etiā ſenſui offerūt̉. ⁊ ideo diuina tradūt̉ in ſcripturis. nō ſolū ꝑ ſil̓itudines verbo exp̄ſſas. ſicut patꝫ ī metaphoricis locutionibꝰ. ſꝫ etiā ꝑ ſil̓itudines reꝝ q̄ viſui ꝓponuntur. qd̓ ꝑtinet ad p̄cepta cerimonialia.
Ad quartum ſic ꝓcediturUidet̉ ꝙ p̄ter p̄cepta moralia ⁊ cerimonialia nō ſint aliqua p̄cepta iudicialia ī veteri lege. Dicit enī Augꝰ ꝯtraFauſtū. ꝙ ī lege veteri ſunt p̄cepta vite agende. ⁊ p̄ceptavite ſignificāde. ſꝫ p̄cepta vite agēde ſunt moralia. precepta aūt vite ſignificande ſunt cerimonialia. ergo p̄ter hecduo genera p̄ceptorum ſunt ponēda ī lege alia preceptaiudicialia. ¶ Pre. ſuꝑ illud pͣs. A iudicijs tuis nō declinaui. dicit glo. i. Ab his q̄ ꝯſtituiſti regulā viuēdi. ſꝫ regula viuendi ꝑtinet ad p̄cepta moralia. ergo p̄cepta iudicialia nō ſunt diſtinguēda a moralibꝰ. ¶ Pre. iudiciumvidet̉ eſſe actꝰ iuſticie. ẜm illud pͣs. Quo abſqꝫ iuſticiaꝯuertat̉ in iudiciū. ſꝫ actꝰ iuſticie ſicut ⁊ actus ceteraꝝ virtutum ꝑtinet ad p̄cepta moralia. ergo p̄cepta moralia includunt in ſe iudicialia. ⁊ ſic non debēt ab eis diſtingui.¶ Sꝫ ꝯtra eſt qd̓ d̓r Deutero. vj. Hec ſunt p̄cepta cerimonie atqꝫ iudicia. p̄cepta autē antonomice dicūt̉ moralia. ergo p̄ter p̄cepta moralia ⁊ cerimonialia ſunt etiaꝫ iudicialia ¶ Rn̄. dd̓. ꝙ ſicut dictū ē ad legē diuinā ꝑtinetvt ordinet hoīes ad inuicē ⁊ ad deū. vtrūqꝫ aūt hoꝝ ī cōiquidē ꝑtinet ad dictamē legis nature ad qd̓ referunt̉ moralia p̄cepta. ſꝫ oportet ꝙ determinet̉ vtrūqꝫ ꝑ legē diuinā vel humanā. qꝛ principia naturaliter nota ſunt cōmunia tam ī ſpeculatiuis qͣꝫ ī actiuis. Sic igit̉ determinatiocōmunis p̄cepti de cultū diuino fit ꝑ p̄cepta cerimonialia. ſic ⁊ determinatio cōmunis p̄cepti de iuſticia obſeruāda īter hoīes determinatur ꝑ p̄cepta iudicialia. et ẜm hocoportet tria p̄cepta legis veteris ponere .ſ. moralia q̄ ſuntde dictamine legis nature. cerimonialia q̄ ſunt determinationes cultꝰ diuini. ⁊ iudicialia q̄ ſunt determinatiōes iuſticie inter hoīes obſeruande. vn̄ cū Apl̓s Roma. vij. dixiſſet ꝙ lex ē ſancta. ſubiungit ꝙ mandatū ē iuſtū et bonū ⁊ ſanctū. iuſtū quidē qͣꝫtū ad iudicialia. ſanctū qͣꝫtumad cerimonialia. nā ſanctū d̓r qd̓ ē deo dedicatū. bonū .i. honeſtū qͣꝫtū ad moralia. ¶ Ad. jͣ. ergo dd̓m ꝙ tā preceptamoralia qͣꝫ etiā iudicialia ꝑtinēt ad directionē vite hūane. ⁊ ideo vtraqꝫ ꝯtinent̉ ſub vno membro illoꝝ q̄ ponitAugꝰ ſcꝫ ſub p̄ceptis vite agēde. ¶ Ad. ij. dd̓m ꝙ iudicium ſignificat executionē iuſticie q̄ quidē ē ẜm applicationem rōnis ad aliqͣ ꝑticularia determinate. vn̄ precepta iudicialia cōmunicāt in aliqͦ cū moralibꝰ. inqͣꝫtū ſcꝫ a rōnederiuāt̉. ⁊ in aliqͦ cū cerimonialibꝰ. inqͣꝫtū ſcꝫ ſunt quedādeterminatiōes cōmunium preceptoꝝ. et ideo quandoqꝫſub iudicijs cōprehēdūt̉ p̄cepta iudicialia ⁊ moralia. ſicutd̓r Deutero. v. Audi iſrl̓ cerimonias atqꝫ iudicia. Qn̄qꝫvero iudicialia ⁊ cerimonialia. ſicut d̓r Leuit̓. xviij. Facietis iudicia mea ⁊ p̄cepta mea ſeruabitis. vbi precepta admoralia referūt̉. iudicia vero ad iudicialia ⁊ cerimonialia.¶ Ad. iij. dd̓m ꝙ actꝰ iuſticie in generali ꝑtinet ad precepta moralia. ſed determinatio eius in ſpeciali ꝑtinet adprecepta iudicialia.Ad quintum ſic ꝓcediturUidet̉ ꝙ ali qͣ alia p̄cepta ꝯtineāt̉ in lege veteri p̄ter moralia. iudicialia ⁊ cerimonialia. Iudicialia en ī p̄cepta ꝑtinent ad actū iuſticie q̄ ē hoīs ad hoīeꝫ. cerimonialia veroꝑtinent ad actū religionis qͣ deus colitur. ſꝫ p̄ter has ſūtmulte alie virtutes .ſ. tꝑantia. fortitudo. libertalias ⁊ alieplures. vt ſupͣ dictū ē. ergo p̄ter p̄dicta oportet plura aliain lege veteri ꝯtineri. ¶ Pre. Deutero. xj. d̓r. Ama dn̄mtuū. ⁊ obſerua eius precepta et cerimonias ⁊ iudicia atqꝫ
Q2