QueſtioXCIX

cōuenienter potuit dari. nam ſerui non ſunt pars populivel ciuitatis cui legem dari competit. vt philoſophus dic̄in. iij. politice. ¶ Ad. iij. dd̓m ꝙ quia legē oportebat alicui populo dari. non ſoluꝫ illi ex quibus eſt chriſtus natus legem acceperunt. ſed totꝰ populus conſignatꝰ ſignaculo circūciſionis que fuit ſignum ꝓmiſſionis Abraā facte ⁊ ab eo credite. vt dicit Apl̓s Roma. iiij. ⁊ ideo etiamante Dauid oportuit legem dari tali populo iā collecto.¶ Queſtio XCIXEinde conſiderandum eſt de preceptis veteris legis. ⁊ primo dediſtinctione ipſorum. ſcd̓o de ſingulis generibus diſtinctis. Circa primum querūtur ſex. primo vtruꝫlegis veteris ſint plura precepta. vel vnum tm̄. ſcd̓o vtrūlex vetus cōtineat aliqua precepta moralia. tertio vtꝝ preter moralia contineat cerimonialia. quarto vtrum contineat preter hec iudicialia. quinto vtrum preter iſta tria cōtineat aliqua alia. ſexto de modo quo lex inducebat ad obſeruantiam p̄dictorum.Ad primum ſic procedit̉.Uidetur ꝙ in lege veteri non cōtineatur niſi vnum p̄ceptum. Lex enim nihil ē aliud qͣꝫ p̄ceptum vt ſupra habitum eſt. ſed lex vetus eſt vna. ergo non continet niſi vnuꝫpreceptum. ¶ Pre. Apl̓s dicit Roma. xiij. Si qd̓ ē aliudmandatum in hoc verbo inſtauratur. Diliges ꝓximumtuum ſicut teip̄m. ſed iſtud mandatum eſt vnum. ergo lexvetus non cōtinet niſi vnum mandatum ¶Pre. Fat.vij. d̓r. Oīa quecūqꝫ vultis vt faciāt vobis hoīes. et vosfacite illis. hec eſt enī lex ⁊ ꝓphete. ſed tota lex vetꝰ cōtinet̉ī lege ꝓphetis. ergo tota lex vetus nō hꝫ niſi vnū p̄ceptuꝫ.¶ Sed ꝯtra ē ꝙ Apl̓s dicit ad Ephe. ij. Legem mandatoꝝ decretis euacuans. et loquitur de lege veteri. vt patetꝑ glo. ibidē. ergo lex vetus continet in ſe multa mandata¶ Rn̄. dd̓m ꝙ p̄ceptum legis cuꝫ ſit obligatorium ē dealiquo qd̓ fieri debet. ꝙ autem aliquid debeat fieri hoc ꝓuenit ex neceſſitate alicuius finis. vnde manifeſtum ē ꝙde ratione p̄cepti eſt ꝙ importet ordinē ad finem. inqͣꝫtuſcꝫ illud precipitur qd̓ eſt neceſſarium vel expediens ad finem. Contingit autem ad vnum finē multa eſſe neceſſaria vel expedientia. ⁊ ẜm hoc poſſunt d̓ diuerſis rebus dari diuerſa p̄cepta inqͣꝫtum ordinātur ad vnū finem. Un̄dd̓m eſt ꝙ oīa p̄cepta legis veteris ſunt vnuꝫ ẜm ordinēad vnum finem. ſunt tamen multa ẜm diuerſitatem eoꝝque ordinātur ad illum finem. ¶ Ad. j. ergo dd̓m ꝙ lexvetus dicitur eſſe vna ẜm ordineꝫ ad finem vnū. ⁊ tamēcōtinet diuerſa precepta ẜm diſtinctionem eoꝝ que ordinant ad finē. ſicut etiā ars edificatiua eſt vna ẜm vnitatēfinis. quia tendit ad edificationē domus. tn̄ continet diuerſa p̄cepta ẜm diuerſos actus ad hoc ordinatos. Adij. dd̓m ꝙ ſicut Apl̓s dicit. jͣ. ad Timo. jͣ. Finis precepticharitas ē. Ad hoc enī oīs lex tendit ad amiciciā ꝯſtituat.vel hoīuꝫ ad inuicē. vel hoīs ad deū. ⁊ ideo tota lex impletur in hoc vno mādato. Diliges ꝓximū tuū ſicut teip̄mſicur in quodā fine mādatoꝝ oīuꝫ. in dilectiōe enī ꝓximiincludit̉ etiā dei dilectio. qn̄ ꝓximus diligit̉ ꝓpter deum.vn̄ Apl̓s hoc vnū p̄ceptū poſuit ꝓ duobus q̄ ſunt de dilectione dei ⁊ ꝓximi. de quibꝰ dicit dn̄s Mat. xxij. In hisduobꝰ mādatis pendet oīs lex et ꝓphete. ¶ Ad. iij. dd̓mꝙ ſicut d̓r in. ix. ethi. Amicabilia que ſunt ad alterū venerunt ex amicabilibus q̄ ſunt homini ad ſeip̄m. dū ſcꝫ ho-

mo ita ſe habet ad alterū ſicut ad ſe. ⁊ ideo nō in hoc qd̓ d̓rOīa q̄cunqꝫ vultis vt faciāt vobis hoīes ⁊ vos facite illis. explicatur q̄dā regula dilectiōis ꝓximi. q̄ etiā implicite continet̉ in boc ꝙ d̓r. Diliges ꝓximū tuū ſicut teip̄m.vn̄ eſt q̄dam explicatio iſtius mandati.Ad ſecunduꝫ ſic ꝓcediturUidetur ꝙ lex vetus nō ꝯtineat p̄cepta moralia. Lex enīvetus diſtinguit̉ a lege nature. vt ſupra habitū ē. ſed p̄cepta moralia ꝑtinent ad legē nature. ergo nō ꝑtinēt ad ſegem veterē. ¶ Pre. ibi ſu buenire debuit homini lex diuina vbi deficit ratio humana. ſicut ptꝫ in his q̄ ad fidē ꝑtinent que ſunt ſupͣ rōnem. ſꝫ ad p̄cepta moralia ratio hominis ſufficere videt̉. ergo p̄cepta moralia nō ſunt de lege veteri q̄ eſt lex diuina. ¶ Pre. lex vetus d̓r lr̄a occidēsvt ptꝫ. ij. Coꝝ. iij. ſed p̄cepta moralia non occidūt. ſꝫ viuificant. ẜm illud pͣs. In eternū non obliuiſcar iuſtificationes tuas. quia in ipſis viuificaſti me. ergo p̨̄cepta moralia non ꝑtinent ad veterem legem. ¶ Sed contra eſt qd̓d̓r Ecc̄. xvij. Addidit illis diſciplinam ⁊ legē vite hereditauit eos. diſciplina aūt ꝑtinet ad mores. Dicit enī glo.ad Hebre. xij. ſuꝑ illud. Oīs diſciplina ⁊cͣ. diſciplina eſteruditio moꝝ ꝑ difficilia. ergo lex a deo data p̄cepta moralia ꝯtinebat. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ lex vetus ꝯtinebat precepta quedā moralia. vt ptꝫ Exo. xx. Non occides. non furtum facies. ⁊ hoc rationabiliter. nā ſicut intētio principalis legis humane eſt vt faciat amiciciā hoīuꝫ ad inuicemita intētio diuine legis ē vt cōſtituat principaliter amiciciā hoīs ad deū. Cū aūt ſimilitudo ſit ratio amoris ẜm illud Ecc̄. xiij. Omne aīal diligit ſimile ſibi. impoſſibile ēeſſe amiciciā homīs ad deum qui eſt optimus niſi homines efficiantur boni. vnde dicitur Leuit̉. xix. Sancti eritis quoniam ego ſanctus ſum. Bonitas aūt hominis eſtvirtus que facit bonum habētem. ⁊ ideo oportuit precepta legis veteris etiam de actibus viututū dari. et hec ſūtmoralia legis p̄cepta. ¶ Ad. j. ergo dd̓m ꝙ lex vetꝰ diſtinguitur a lege nature. non tanqͣꝫ ab ea omnino aliena. ſedtanqͣꝫ ei aliquid ſuperaddens. Sicut enī gratia p̄ſupponit naturam. ita oportet ꝙ lex diuina preſupponit legemnaturalem. ¶ Ad. ij. dd̓m ꝙ legi diuine cōueniens eratvt non ſolum ꝓuideret homini in his ad que ratio nō poteſt. ſed etiam in his circa que contingit rationeꝫ hominisimpediri. ratio autem hominis circa p̄cepta moralia qͣꝫtūad ip̄a cōmuniſſima precepta legis nature nō poterat errare in vniuerſali. ſed tamē ꝓpter cōſuetudinem peccādiobſcurabatur in ꝑticularibus agendis. Circa alia vero p̄cepta moralia que ſunt quaſi cōcluſiones deducte ex communibus principijs legis nature multorum ratis oberrabat. ita vt quedam que ſunt ẜm ſe mala ratio multorūlicita iudicaret. vnde oportuit contra vtrūqꝫ defectum homini ſubueniri ꝑ auctoritatē legis diuine. ſicut etiā intercredenda nobis ꝓponunt̉ nō ſolū ea ad qͣ ratio attingerenō pōt. vt deū eſſe trinū. ſꝫ etiā ad que ratio recta ꝑtingere pōt. vt deū eſſe vnū. ad excludendū rōnis hūane errorem qui accidebat in multis. ¶ Ad. iij. dd̓m ꝙ ſic̄ Augꝰꝓbat in li. de ſpiritu ⁊ littera. etiam lr̄a legis qͣꝫtum ad p̄cepta moralia occidere dicitur occaſionaliter. inqͣꝫtuꝫ ſcꝫp̄cipit qd̓ bonū ē nō p̄bēs auxiliū gr̄e ad implendum.Ad tertium ſic ꝓceditur.Uidet̉ ꝙ lex vetus nō cōtineat p̄cepta cerimonialia p̄termoralia. Omnis enim lex q̄ hominibꝰ datur ē directiua