QueſtioXCVIII

docet. quos autē non docet iudicio non docet. hoc enimvenit ex dānatione humani generis pro peccato primi parentis. ¶ Ad. iij. dd̓m ꝙ beneficia gratie ſubtrahunt̉ homini ꝓpter culpam. ſed beneficia naturalia non ſubtrahūtur. inter que ſunt miniſteria angelorum que ip̄e naturarum ordo requirit. vt ſcꝫ per media gubernentur infima. ⁊etiam corꝑalia ſubſidia que nō ſolum hominibus ſꝫ etiāiumentis deus adminiſtrat. ẜm illud pͣs. Homīes ⁊ iumenta ſaluabis domine.Ad quintum ſic ꝓcediturUidet̉ ꝙ omnes homines obligātur ad obſeruandū veterem legem. Quicunqꝫ enī ſubditur regi oportet ꝙ ſubdatur legi ipſius. ſed vetus lex eſt data a deo qui ē rex omnis terre. vt in pͣs dicitur. ergo omnes habitantes terrātenebantur ad obſeruantiam legis. ¶ Pre. iudei ſaluarinō poterāt niſi legem veterē obſeruarēt. Dicit̉ enī Deutero. xxvij. Maledictus qui non ꝑmanet in ſermonibꝰ legis huius. nec cos opere ꝑficit. ſi igitur alij homines ſineobſeruantia legis veteris potuiſſent ſaluari peior cōditioiudeoꝝ qͣꝫ alioꝝ hominū. ¶ Pre. gentiles ad ritū iudaicum ⁊ ad obſeruantias legis admittebātur. Dicitur enīExo. xij. Si quis peregrinorū in veſtram voluerit trāſirecoloniā. ⁊ facere phaſe dn̄i circūcidetur prius omne maſculinū genus ⁊ tūc rite celebrabit. eritqꝫ ſimul ſicut indigena terre. Fruſtra autē ad obſeruantias legales fuiſſentextranei admiſſi ex ordinatione diuina ſi abſqꝫ legalibusobſeruantijs ſaluari potuiſſent. ergo nullus ſaluari poterat niſi legē obſeruaret. ¶ Sed ꝯtra eſt qḋ Dionyſiꝰ dicit. ix. c. ce. Hierarchie. ꝙ multi gentilium ꝑ angelos ſuntreducti in deum. ſed cōſtat ꝙ gētiles legem non obſeruabāt. ergo abſqꝫ obſeruātia legis potuerunt aliqui ſaluari¶ Rn̄. dd̓m ꝙ lex vetus manifeſtabat precepta legis nature. ⁊ ſuperaddebat quedam ꝓpria p̄cepta. qͣꝫtum igiturad illa que vetus lex ꝯtinebat. de lege nature omnes tenebantur ad obſeruātiā veteris legis. non quia erāt de veteri lege. ſed quia erant de lege nature. ſꝫ qͣꝫtum ad illa quelex vetus ſuperaddebat. non tenebantur aliqui ad obſeruantiā veteris legis niſi ſolus populus iudeorū. Cuiusratio eſt. quia lex vxtus ſicut dictum eſt. data ē populo iudeorum vt quādam p̄rogatiuā ſanctitatis obtineret ꝓpterreuerentiam chriſti qui ex illo populo naſciturus erat q̄cunqꝫ autem ſtatuūtur ad ſpecialem aliquoꝝ ſanctificationem non obligant niſi illos. ſicut ad quedam obligāturclerici qui mācipātur diuino miniſterio ad que laici nonobligantur. ſimiliter ⁊ religioſi ad quedam ꝑfectiōis oꝑaobligantur ex ſua ꝓfeſſione ad que ſeculares non obligantur. ⁊ ſimiliter ad quedam ſpecialia obligātur populus ille ad que alij populi nō obligabantur. vn̄ dicit̉ Deutero.xviij. Perfectus eris et abſqꝫ macula coram domino deotuo. et ꝓpter hoc etiam quadam ꝓfeſſione vtebantur. vtpatet Deutero. xxvj. Profiteor hodie coraꝫ domino deotuo ⁊cͣ. ¶ Ad. j. ergo dd̓m ꝙ quicūqꝫ ſubduntur regi. obligantur ad legem eius obſeruādam quā omnibus cōmuniter ꝓponit. ſed ſi inſtituat aliqua obſeruāda a ſuis familiaribus miniſtris. ad hec ceteri nō obligantur. Ad. ij.dd̓m ꝙ homo quāto deo magis cōiungitur tāto efficiturmelioris cōditionis. ⁊ ideo quāto populus iudeorū erataſtrictus magis ad diuinū cultū tāto dignior alijs ppl̓iserat. vnde dicitur Deutero. iiij. Que eſt alia gens ſic inclita vt habeat cerimonias iuſtaqꝫ iudicia ⁊ vniuerſaꝫ legem. ⁊ ſimiliter etiā qͣꝫtum ad hoc ſunt melioris cōditio-

nis clerici qͣꝫ laici. ⁊ religioſi qͣꝫ ſeculares. ¶ Ad. iij. dd̓mꝙ gentiles ꝑfectius ⁊ ſecurius ſalutem ꝯſequebātur ſubobſeruātijs legis qͣꝫ ſub ſola lege naturali. et ideo ad easadmittebātur. ſicut etiā nunc laici trāſeunt ad clericatū. etſeculares ad religionē qͣꝫuis abſqꝫ hoc poſſint ſaluari.Ad ſextuꝫ ſic procediturUidetur ꝙ lex vetus non cōuenienter fuerit data tēporeMoyſi. Lex enī vetus diſponebat ad ſalutem que erat futura per chriſtum. ſicut dictum eſt. ſed ſtatim homo poſtpeccatum indiguit huiuſmodi ſalutis remedio. ergo ſtatim poſt peccatū lex vetus debuit dari. ¶ Pre. lex vctꝰ data eſt ꝓpter ſanctificationem eorū ex quibus chriſtus naſciturus erat. ſed Abrae incepit fieri promiſſio de ſemineqd̓ eſt chriſtus. vt habetur Gen̄. xij. ergo ſtatim temporedebuit lex dari. ¶ Pre. ſicut chriſtus nō fuit natꝰ ex alijsdeſcendentibꝰ ex Noe niſi ex Abraā. cui facta eſt ꝓmiſſioita etiā non ē natus ex alijs filijs Abrae niſi ex Dauid.cui ē ꝓmiſſio renouata. ẜm illud. ij. Reg. xxiij. Dixit vircui cōſtitutum eſt de chriſto dei Iacob. ergo lex vetus debuit dari poſt Dauid ſic ut data eſt poſt Abraam. ¶ Sꝫcōtra eſt qd̓ Apl̓s dicit ad Gal̓. iij. ꝙ lex ꝓpter trāſgreſſionem poſita eſt donec veniret ſemen cui ꝓmiſerat ordinata ꝑ angelos ī manu mediatoris .i. ordinabiliter data. vtglo. dicit. ergo cōgruū fuit vt lex vetus illo tēporis ordine traderetur. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ cōueniētiſſime lex vetus data fuit tꝑe Moyſi. Tuius ratio poteſt accipi ex duobusẜm ꝙ quelibet lex duobus generibus hominū imponit̉.Imponitur enī quibuſdam duris ⁊ ſuꝑbis qui ꝑ legeꝫcō peſcuntur ⁊ domātur. Imponitur etiā bonis qͥ ꝑ legeꝫinſtructi adiuuātur ad implendū qd̓ intendunt. Conueniens igitur fuit tali tēpore legem veterem dari ad ſuperbiam hominū cōuincendā. De duobus enī homo ſuꝑbiebat .ſ. de ſcientia et de potentia. De ſcientia quidē qͣſi ratio naturalis ei poſſit ſufficere ad ſalutē. et ideo vt de hoceius ſuꝑbia cōuinceretur. ꝑmiſſus eſt homo regimini ſuerationis abſqꝫ adminiculo legis ſcripte. ⁊ experimēto homo diſcere potuit ꝙ patiebatur rationis defectū per hocꝙ homines vſqꝫ ad idolatriam ⁊ turpiſſima vitia circa tēpora Abrae ſunt ꝓlapſi. ⁊ ideo poſt hec tēpora fuit neceſſarium legē ſcriptam dari in remediū hūane ignorantie.quia ꝑ legem eſt cognitio peccati. vt dicitur Roma. v̓. ſꝫpoſtqͣꝫ homo eſt inſtructus ꝑ legem. cōuicta eſt eiꝰ ſuperbia de infirmitate dū implere nō poterat qd̓ cognoſcebat⁊ ideo ſicut Apl̓s concludit ad Roma. viij. qd̓ impoſſibile erat legi in qua infirmabatur ꝑ carnem miſit deus filium ſuū vt iuſtificatio legis impleretur in nobis. Ex ꝑtevero bonoꝝ lex data ē in auxilium qd̓ quidem tunc maxime populo neceſſariū fuit quando lex naturalis obſcurari incipiebat ꝓpter exuberantiaꝫ peccatorū. Oportebat enīhmōi auxilium quodā ordine dari. vt ꝑ imꝑfecta ad ꝑfectionem manuduceretur. ⁊ ideo inter legem nature et legem gratie oportuit legem veterē dari ¶ Ad. j. ergo dd̓mꝙ ſtatim poſt peccatum primi hoīs non cōpetebat legemveterem dari. tum qꝛ nondum homo recognoſcebat ſe eaindigere ratione cōfiſus. tum qꝛ adhuc dictamē legis nature nōdum erat obtenebratum ꝑ cōſuetudinem peccandi. ¶ Ad. ij. dd̓m ꝙ lex non debet dari niſi populo. ē enimp̄ceptum cōmune. vt dictuꝫ eſt. ⁊ ideo ī tempore Abraedata ſunt quedam familiaria p̄cepta. et quaſi domeſticadei ad homines. ſed poſtmodū multiplicatis eius poſterisin tantum ꝙ populus eſſet. ⁊ liberatis eis a ſeruitute lex

Q