QueſtioXCVIII

hoīeꝫ ſanat. imꝑfecta autē q̄ hominē adiuuat. ſed tamenſanare non pōt. Eſt autem ſciendū ꝙ ē alius finis legishumane. ⁊ alius legis diuine. Legis enī hūane finis eſttēporalis tranquillitas ciuitatis. ad quē finem ꝑuenit lexcohibendo exteriores actus qͣꝫtum ad illa mala q̄ poſſuntꝑturbare pacificū ſtatum ciuitatis. Finis autē legis diuine ē ꝑducere hoīeꝫ ad finem felicitatis eterne. qui quidem finis impeditur ꝑ quodcūqꝫ peccatū. ⁊ non ſoluꝫ ꝑexteriores. ſed etiam interiores. ⁊ ideo illud quod ſufficiead ꝑfectionem legis humane. vt ſcꝫ peccata ꝓhibeat. ⁊ penam apponat. nō ſufficit ad ꝑfectionem legis diuine. ſedoportet ꝙ hominē totaliter faciat idoneum ad ꝑticipationem felicitatis eterne. qd̓ quideꝫ fieri non poteſt niſi ꝑgratiā ſpūſſancti. per quam diffunditur charitas in cordibus noſtris que legē adimplet. Gratia enī dei vita eterna. vt d̓r Roma. vj. hanc autem gratiam lex vetus ꝯferrenō potuit. reſeruabatur enim hoc chriſto. quia vt diciturIoh .j. Lex per Moyſen data eſt. gratia ⁊ veritas ꝑ Ieſum chriſtum facta eſt. ⁊ inde ē ꝙ lex vetus bona quideꝫeſt. ſed imperfecta. ẜm illud Hebre. vij. Nihil ad ꝑfectuꝫadduxit ſex. Ad. jͣ. ergo dd̓m ꝙ dn̄s loquitur ibi de p̄ceptis cerimonialibus que quidem dicuntur non bona. qꝛgratiam nō cōferebant ꝑ quā homines a peccato mundarentur. cum tamē ꝑ huiuſmodi ſe peccatores oſtenderentvnde ſignanter dicit̉. ⁊ iudicia in quibus non viuent .i. ꝑque vitaꝫ gratie obtinere non poſſunt. ⁊ poſtea ſubd iturEt pollui eos in muneribus ſuis .i. pollutos oſtendi cuꝫofferrent omne id qd̓ aperit vuluā ꝓpter delicta ſua ¶Adij. dd̓m ꝙ lex dicat̉ occidiſſe non quidem effectiue. ſꝫ occaſionaliter ex ſua imꝑfectione. inqͣꝫtum ſcꝫ gratiam nonconferebat ꝑ quam homines implere poſſent qd̓ mandabat. vel vitare quod verebat. ⁊ ſic occaſio iſta nō erat data ſed ſumpta ab hominibus. vnde ⁊ Apl̓s ibidem dicit.Occaſione accepta peccatum ꝑ mādatum ſeduxit me. etꝑ illud occidit. Ex hac enī ratione dicitur ꝙ lex ſubintrauit vt abundaret delictum. vt li vi teneatur ꝯſecutiue. nōcauſaliter. inqͣꝫtum ſcꝫ homines accipientes occaſioneꝫ alege abundātius peccauerūt. tum quia grauius fuit peccatum poſt legis ꝓhibitionem. tum etiam quia concupiſcentia creuit. magis enī concupiſcimus qd̓ nobis ꝓhibetur. ¶ Ad. iij. dd̓m ꝙ iugum legis ſeruari nō poterat ſinegratia adiuuāte. quā lex nō dabat. Dicit̉ enim Roma. ix.Non ē volentis neqꝫ currentis ſcꝫ velle ⁊ currere in p̄ceptis dei. ſꝫ miſerentis dei. vn̄ ⁊ in pͣs dicit̉. Uiā mādatoꝝtuorum cucurri cū dilataſti cor meū. ſcꝫ per donum gratie⁊ charitatis.Ad ſcd̓m ſic proceditur.Uidetur ꝙ lex vetus non fuerit a deo. Dicitur enī Deutero. xxxij. Dei ꝑfecta ſunt opera. ſed lex fuit imꝑfecta. vtſupra dictū ē. ergo lex vetus non fuit a deo. ¶ Pre. Ecc̄.iij. dicitur. Didici ꝙ omnia opera que fecit deus perſeuerent in eternū. ſed lex vetus non ꝑſeuerat ī eternum. Dicit enim Apl̓s ad Hebre. vij. Reprobatio fit quidem p̄cedentis mandati ꝓpter infirmitatem eius ⁊ inutilitateꝫergo lex vetus non fuit a deo. ¶ Pre. ad ſapientem legiſlatorem ꝑtinet non ſolum mala auferre. ſed etiam occaſiones maloꝝ. ſed vetus lex fuit occaſio peccati. vt ſupra dictum eſt. ergo ad deum cui nullus eſt ſimilis in legiſlatoribus vt diciturª Iob. xxxvj. non ꝑtinebat legem talē dare. ¶ Pre. jͣ. ad Timo. ij. dicitur ꝙ deus vult omnes homines ſaluos fieri. ſed lex vetus non ſufficiebat ad ſalu-

tem hoīuꝫ. vt ſupra dictuꝫ ē. ergo ad deū non ꝑtinebat talem legem dare. lex ergo vetus non eſt a deo. ¶ Eed contra eſt ꝙ dominus dicit Matth. xv. loquens iudeis quibus erat lex vetus data. Irritum feciſtis mandatum deiꝓpter traditiones veſtras. ⁊ paulo ante p̄mittitur. Honora patrem tuum ⁊ matrem tuam. quod manifeſte in legeveteri cōtinetur. ergo lex vetus eſt a deo. ¶ Ru. dd̓m ꝙlex vetus a bono deo data eſt qui eſt pater domini noſtriIeſu chriſti. lex enim vetus homines ordinabat ad xp̄mdupliciter. Uno quidem modo teſtimonium chriſto perhibendo. vnde ipſe dicit Luc̄. vlti. Oportet impleri omnia que ſcripta ſunt in lege. ⁊ in pͣs ⁊ in ꝓphetis de me. etIoh. v. Si crederetis Moyſi crederetis forſitan ⁊ mihide me enim ille ſcripſit. Alio modo ꝑ modum cuiuſdā diſpoſitionis dum retrahens homines a cultu idolatrie cōcludebat eos ſub cultu vnius dei. a quo ſaluandumᶠ erathumanum genꝰ per chriſtum. vnde Apl̓s dicit ad Gal̓.iij. Priuſqͣꝫ veniret fides ſub lege cuſtodiebamur cōcluſi in eam fidem que reuelanda erat. Manifeſtum eſt. autem ꝙ eiuſdem diſponere ad finem ⁊ ad finem perducere⁊ dico eiuſdem per ſe. vel per ſuos ſubditos. Non enimdiabolus legem tuliſſet per quam homines adducerēturad chriſtum per quem erat eijciendus. ẜm illud Matth.xij. Si ſathanas ſathanam eijcit. diuiſum eſt regnum eiꝰ⁊ ideo ab eodem deo a quo facta eſt ſalus hominum ꝑ gratiam chriſti lex vetus data eſt. ¶ Ad. j. ergo dicendum ꝙnihil prohibet aliquid non eſſe perfectuꝫ ſimpliciter qd̓tamen eſt perfectuꝫ ẜm tempus. ſicut dicitur aliquis puer perfectus non ſimpliciter. ſed ẜm temporis conditionem. ita etiam precepta que pueris dantur ſunt quidemperfecta ẜm conditionem eorum quibus dantur. ⁊ ſi nōſint perfecta ſimpliciter. ⁊ talia fuerunt precepta legis. vnde Apoſtolus dicit ad Gal̓. iij. Lex pedagogus noſter fuit in chriſto. ¶ Ad. ij. dd̓m ꝙ opera dei perſeuerant ī eternum que ſic deus fecit vt in eternum perſeuerent. et hecſunt ea que ſunt perfecta. lex autem vetus reprobatur tēpore perfectionis gratie. non tanqͣꝫ mala. ſed tanqͣꝫ infirma ⁊ multis pro iſto tempore. quia vt ſubdit. Nihil ad ꝑfectū adduxit lex. vnde ⁊ ad Gal̓. iij. dicit Apoſtolꝰ. Ubivenit fides iam non ſumus ſub pedagogo. ¶ Ad. iij. dicendum ꝙ ſicut ſupra dictum eſt deus aliquando ꝑmittit aliquos cadere in peccatuꝫ vt exinde humilientur. itaetiam voluit talem legem dare quam ſuis viribus homines implere non poſſent. ⁊ ſic dum homines de ſe preſumentes peccatores ſe inuenirent. humiliati recurterentad auxilium gratie. ¶ Ad. iiij. dicendum ꝙ qͣꝫuis lex vetus non ſufficeret ad ſaluandam bomines. tamen aderaraliud auxilium a deo hominibꝰ ſimul cum lege per quodſaluari poterant ſcilicet fides mediatoris quam ꝑ iuſtificati ſunt antiqui pr̄es. ſicut etiaꝫ nos iuſtificamur ⁊ ſicdeus non deficiebat hoībꝰ quin daret eis ſalutis auxilia.Ad tertium ſic procediturUidetur ꝙ lex vetus non fuerit data per angelos. ſed immediate a deo. Angelus enim nuncius dicitur. et ſic nomen angeli miniſteriū importat. non dominiū. ẜm illudpͣs. Benedicite dn̄o oēs angeli eiꝰ miniſtr ī eiꝰ. ſed vetuslex a dn̄o tradita eē ꝑhibet̉. Dicit̉ enī Exo. xx. Locutuſqꝫeſt dominus ſermones hos. ⁊ poſtea ſubditur. Ego enimſum dominus deus tuus. ⁊ idē modus loquendi frequēter reperitur in Exo. ⁊ in libris conſequentibus lege. ergo lex ē īmediate data a deo. ¶ Pre. ſicut dicitur Ioh. jͣ.