QueſtioXCIIII

naturales. ergo ⁊ aciꝰ virtuoſi ſubiacēt legi nat̉e ¶ Rn̄.dd̓m ꝙ de actibꝰ virtuoſis dupliciter loq̄ poſſumꝰ. Unomō inqͣꝫtū ſūt virtuoſi. Aliomō inqͣꝫtū ſunt tales actus īꝓprijs ſpeciebꝰ cōſiderati. ſi igit̉ loqͣmur de actibꝰ virtutūinqͣꝫtū ſunt virtuoſi. ſic oēs actꝰ virtuoſi ꝑtinēt ad legemnat̉e. Dictū ē enī ꝙ ad legē nature ꝑtinet omne illud adqd̓ hō inclinat̉ ẜm ſuā naturā. Inclinat̉ aūt vnūqd̓qꝫ naturaliter ad oꝑationē ſibi ꝯueniētē ẜm ſuā ꝓpriā formā.ſicut ignis ad cale faciēdū. vn̄ cū aīa rōnalis ſit ꝓpria forma ho īs. naturalis inclinatio ineſt cuilibet hoī ad hoc ꝙagat ẜm rōneꝫ. ⁊ hoc ē agere ẜm virtutē. vn̄ ẜm hoc oēsactus virtutū ſunt de lege naturali. dictat enī hoc naturaliter vnicuiqꝫ ꝓpria rō vt virtuoſe agat. Sꝫ ſi loqͣmur d̓actibus virtuoſis ẜm ſeip̄os ꝓut .ſ. in ꝓprijs ſpeciebꝰ cōſiderant̉. ſic nō oēs actus virtuoſi ſunt de lege nature. multa enī ẜm virtutē fiūt ad q̄ natura nō primo īclinat. ſꝫ ꝑrōnis inquiſitionē ea hoīes adinuenerūt qͣſi vtilia ab bn̄viuēdū. ¶ Ad. j. ergo dd̓m ꝙ tꝑantia ē circa ꝯcupiſcētias naturales cibi ⁊ potꝰ ⁊ venereoꝝ. q̄ quidē ordinant̉ adbonū cōmune nat̉e ſicut ⁊ alia legalia ordināt̉ ad bonumcōmune morale. ¶ Ad. ij. dd̓m ꝙ nat̉a hoīs pōt dici velilla q̄ ē ꝓpria hoī. ⁊ ẜm hoc oīa peccata inqͣꝫtū ſunt cōtrarōneꝫ. ſunt etiā ꝯtra naturā. vt patꝫ ꝑ Damaſ. in. ij. li. velilla q̄ ē cōmunis hoī ⁊ alijs aīalibus. ⁊ ẜm hoc q̄dā ſpecialia peccata dicūt̉ eē ꝯtra naturā. ſicut ꝯtra cōmixtionē maris ⁊ femine q̄ ē nat̉alis oībꝰ aīalibꝰ ē ꝯcubitꝰ maſculorūqd̓ ſpecialit̓ d̓r vitiuꝫ ꝯͣ naturā ¶ Ad. iij. dd̓. ꝙ rō illa ꝓcedit de actibꝰ ẜm ſeip̄os cōſideratis. ſic enī ꝓpter diuerſashoīs ꝯditiones ꝯtingit ꝙ aliqui actus ſunt aliquibꝰ virtuoſi tanqͣꝫ eis ꝓportionati ⁊ ꝯueniētes qui tamen ſūt alijsvitioſi tanqͣꝫ eis non ꝓportionati.Ad quartum ſic procedit̉Uidet̉ ꝙ lex nature nō ſit vna apud omnes. Dicit̉ enī īdecretis diſ. j. ꝙ ius natutale ē qd̓ ī lege ⁊ ī euāgelio cōtinet̉. ſꝫ hoc nō ē cōmune oībꝰ. qꝛ vt d̓r Roma. x. Nō oēsobediūt euāgelio. gͦ lex nat̉alis nō ē vna apd̓oēs ¶Preea q̄ ſunt ẜm legē iuſta eē dicūt̉. vt d̓r in. v. ethi. ſꝫ ī eodeꝫli. d̓r ꝙ nihil ē ita iuſiū apud oēs quin apud aliqͦs diuerſificet̉. ergo etiā lex naturalis nō ē apud oēs eadē Pre.ad legē nature ꝑtinet id ad qd̓ hō ẜm naturā ſuā īclinat̉.vt ſupͣ dictū ē. ſꝫ diuerſi hoīes naturaliter ad diuerſa inclinant̉. alij qͥd ē ad ꝯcupiſcētiā voluptatū. alij ad deſideria honoꝝ. alij ad alia. ergo nō eſt vna lex naturalis apudoēs ¶ Sꝫ ꝯtra ē qd̓ Iſidorꝰ dicit ī li. ęthimologiaꝝ Iusnaturale eſt cōmune oī nationi. ¶ Rn̄. dd̓m. ꝙ ſicut ſupͣdictū ē ad legē nature ꝑtinēt ea ad q̄ hō naturaliter inclinat̉. īter q̄ hoī ꝓpriū ē vt īclinetur ad agēdū ẜm rōneꝫ. adrōneꝫ aūt ꝑtinet ex cōibꝰ ad ꝓpria ꝓcedere. vt ptꝫ ex primo ethi. Aliter tn̄ circa hoc ſe hꝫ rō ſpeculatiua. et aliterpractica. qꝛ enī rō ſpeculatiua p̄cipue negociat̉ circa neceſſaria q̄ impoſſibile ē aliter ſe hr̄e. abſqꝫ aliqͦ defectu inuenit̉ veritas ī ꝯcluſionibꝰ ꝓprijs. ſicut ⁊ ī principijs cōibꝰ.ſꝫ rō practica negociat̉ circa ꝯtingētia. ī qͥbus ſunt oꝑationes hū ane. ⁊ ideo ſi ī cōibꝰ ſit aliqͣ neceſſitas. qͣꝫto magis ad ꝓpria deſcēditur tāto magis īuenit̉ defeciꝰ. Si igitur ī ſpeculatiuis ē eadē veritas apud oēs tā ī principijsqͣꝫ ī ꝯcluſionibꝰ. lꝫ veritas nō apud oēs cognoſcat̉ ī ꝯcluſionibus. ſꝫ ſolū ī principijs q̄ dicūt̉ cōmunes ꝯceptiōesIn oꝑatiuis aūt nō ē eadē veritas vel rectitudo practicaapud oēs qͣꝫtū ad ꝓpria. ſꝫ ſolū qͣꝫtū ad cōmunia. et apudillos apud qͦs ē eadē rectitudo ī ꝓprijs nō ē eqͣliter oībꝰ

nota. Sic igit̉ ptꝫ ꝙ qͣꝫtū ad cōmunia principia rōnis ſiue ſpeculatiue ſiue practice eſt eadē veritas ſeu rectitudoapud oēs ⁊ eqͣliter nota. Quātū vero ad ꝓprias ꝯcluſiones rōnis ſpeculatiue ē eadē veritas apud oēs. nō tn̄ e qͣliter oībus nota. Apud oēs enī verū ē ꝙ triangulꝰ hꝫ tresangulos eqͣles duobꝰ rectis. qͣꝫuis hoc nō ſit oībꝰ notū. ſꝫqͣꝫtū ad ꝓprias cōcluſiōes rōnis practice. nec eſt eadē veritas ſeu rectitudo apud oēs. nec etiā apud quos ē eadē eſteqͣliter nota. Apud oēs enī hoc rectū ē ⁊ verū vt ẜm rationē agat̉. Ex hoc aūt principio ſequit̉ qͣſi cōcluſio ꝓpriaꝙ depoſita ſint reddēda. ⁊ hoc quidē vt ī pluribus verūē. ſꝫ pōt ī aliqͦ caſu ꝯtingere ꝙ ſit dānoſum. ⁊ ꝑ ꝯſequensirrationabile ſi depoſita reddantur. puta ſi aliqͥs petat adīpugnādū patriā. ⁊ hoc tāto magis inuenit̉ deficere qͣꝫtomagis ad ꝑticularia deſcēdit̉ puta ſi dicat̉ ꝙ depoſita ſintreddēda cū tali cautiōe vel tali mō. Quāto enī plures cōditiones ꝑticulares apponūt̉. tanto pluribꝰ modis poteritdeficere vt nō ſit rectū vel ī reddendo. vel ī nō reddendo.Sic igit̉ dd̓m ē ꝙ lex nature qͣꝫtū ad prima principia cōmunia ē eadē apud oēs. ⁊ ẜm rectitudinē ⁊ ẜm noticiā. ſꝫqͣꝫtū ad qͣdā ꝓpria q̄ ſunt qͣſi ꝯcluſiōes principioꝝ cōmuniū. ē eadē apud oēs etiā vt ī pluribꝰ ⁊ ẜm rectitudineꝫ⁊ ẜm noticiā. ſꝫ vt in paucioribꝰ pōt deficere ⁊ qͣꝫtū ad rectitudinē ꝓpter ali qͣ ꝑticularia īpedimēta. ſicut etiā nature generabiles ⁊ corruptibiles deficiūt. vt in paucioribꝰꝓpter īpedimēta. ⁊ etiā qͣꝫtū ad noticiā. ⁊ hoc ꝓpter hoc ꝙaliqui hn̄t deprauatā rōneꝫ ex paſſiōe ſeu ex mala ꝯſuetudine ſeu ex mala habitudine nat̉e ſitut apud germanosolim latrociniū nō reputabat̉ iniquū. cū tn̄ ſit exp̄ſſe ꝯtralegem nature. vt refert Iulius ceſar in li. de bello gallico.Ad. jͣ. ergo dd̓m ꝙ verbū illud nō ē ſic ītelligendū qͣſidīa que ī lege ⁊ ī euāgelio ꝯtinētur ſint de lege nature. cūmulta tradāt̉ ibi ſupͣ naturā. ſꝫ qꝛ ea que ſunt de lege nature plenarie ibi tradūt̉. vnde cū dixiſſet Gratianꝰ ꝙ iusnaturale ē qd̓ ī lege ⁊ ī euāgelio cōtinet̉. ſtatim exemplificādo ſubiūxit. ꝙ quiſqꝫ iubet̉ alij facere qd̓ ſibi vult fieri¶ Ad. ij. dd̓m ꝙ verbū ph̓i ē intelligendū de his q̄ ſuntnaturaliter iuſta. nō ſicut principia cōmunia. ſꝫ ſic̄ q̄daꝫꝯcluſiōes ex his deriuate. que vt ī pluribꝰ hn̄t rectitudinē. ⁊ ī pluribꝰ deficiūt̉. ¶ Ad. iij. dd̓m ꝙ ſicut rō in hoīedn̄atur ⁊ imparat alijs potētijs. ita oportet ꝙ oēs īclinatiōes naturales ad alias potētias ꝑtinētes ordinent̉ ẜmrōneꝫ. vn̄ hoc ē apud oēs cōmuniter rectū. vt ẜm rōnemdirigantur oēs hoīuꝫ inclinationes.Ad quintum ſic ꝓcediturUidetur ꝙ lex nat̉e mutari poſſit. Quia ſuꝑ illud Ecc̄.xvij. Addidit eis diſciplinā ⁊ legē vite. dicit glo. legem lr̄eqͣꝫtū ad correctionē legis naturalis ſcribi voluit. ſed illudqd̓ corrigit̉ mutat̉. ergo lex naturalis pōt mutari. ¶ Pre.ꝯtra legē naturalē ē occiſio īnocētis. ⁊ etiam adulteriū etfurtū. ſꝫ iſta īueniūt̉ eē mutata a deo. puta cū deus p̄cepitAbrae ꝙ occideret filiū īnocentē. vt habet̉ Gen̄. xxiij. Etcū p̄cepit iudeis vt mutuata egyptioꝝ vaſa ſubriperēt. vthabet̉ Exo. xij. Et cū p̄cepit Oſee vt vxorē fornicariamacciperet. vt habet̉ Oſee .jͣ. ergo lex naturalis pōt mutari.Pre. Iſidorꝰ dicit ī li ethimologiaꝝ. ꝙ cōmunis oīuꝫpoſſeſſio ⁊ vna libertas ē d̓ iure naturali. ſꝫ hec videmuseē mutata ꝑ leges humanas. ergo videt̉ ꝙ lex naturalisſit mutabilis. ¶ Sꝫ ꝯtra ē qd̓ d̓r ī decretis diſ. v. Naturale ius ab exordio rationalis creature nec variat̉ tꝑe. ſedīmutabile ꝑmanet. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ lex naturalis poteſt